Kurier

j

Galicy ski

15–29 września 2026 | nr 18 (502) | www.kuriergalicyjski.com

Niezależne pismo Polaków na Ukrainie

Specjalna Operacja

Wyborcza

Jubileuszowe Spotkanie Ossolińskie

we Lwowie

› strona 3

Batiarnia i jazz,

czyli Lwów (nie)

sentymentalny

› strona 15

Pokłosie XVIII

Międzynarodowych

Warsztatów

Z okazji roku Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz 20 lat Spotkań Ossolińskich we Lwowie w dniu 16

września 2026 roku we Lwowskiej Narodowej Naukowej Bibliotece Ukrainy im. W. Stefanyka (LNNB) odbyła się

Ikonopisów

piękna i symboliczna uroczystość.

› strona 4

„Pamiętajmy o nich, bo wtedy żyją…”

› strona 16

Dwa razy siedem

plus wiśnia

Tak podsumowała konsul Dorota Dmuchowska, kierownik działu poloninego Konsulatu Generalnego RP we

Lwowie, tradycyjny objazd mogił polskich bohaterów września 1939, rozsianych w okolicach Lwowa. Ten sposób

uczczenia tych, co oddali życie w obronie Ojczyzny, organizowany jest corocznie 17 września przez Polskie

Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi (PTOnGW) i Konsulat Generalny RP we Lwowie. Data ta zbiega

› strona 21

się z ostatnią fazą walk o Lwów we wrześniu 1939 r. przed zajęciem miasta przez wojska sowieckie.

› strona 8

nr 18 (502) 15–29 września 2026

2

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Jest wspólne zainteresowanie

Leon XIV we Francji: nowi wierzący

przeczą „jałowemu pesymizmowi”

ograniczonym zawieszeniem broni

Jak przekazał Departament

Stanu, rozmowy szefów

dyplomacji USA i Rosji na

marginesie Zgromadzenia

Ogólnego ONZ w Nowym

Jorku dotyczyły wojny

w Ukrainie oraz stosunków

dwustronnych.

Zgromadzenia Ogólnego ONZ. –

Jest to coś, co może się wydarzyć

(...) To nie skończy wojny, ale

myślę, że pod pewnymi wzglę-

dami może potencjalnie złago-

dzić część globalnych napięć

i presji odczuwanych w związ-

ku z wojną. Dlatego zawsze je-

steśmy otwarci na rozważenie

takiej możliwości – dodał Rubio.

Prezydent Ukrainy Woło-

Rosnąca liczba dorosłych

Francuzów, którzy odkrywają

Ewangelię i proszą o chrzest,

jest znakiem działania

Boga, którego nie da się

zamknąć w statystykach –

wskazał Leon XIV w Paryżu.

Papież mówił o paradoksie

odradzającej się wiary

– Rosja i Ukraina wyraziły

zainteresowanie ograniczonym

w głęboko zsekularyzowanym

społeczeństwie. Zaapelował

też do francuskiego Kościoła,

aby nie pozostawiał nowych

wierzących samych po chrzcie.

zawieszeniem broni obejmują- dymyr Zełenski oświadczył po

cym kwestie zboża i energii –

powiedział sekretarz stanu USA

spotkaniu z przywódcą USA

Donaldem Trumpem, że Kijów

Marco Rubio po spotkaniu z mi- jest gotowy na każdy format

nistrem spraw zagranicznych

Rosji Siergiejem Ławrowem.

Sekretarz stanu USA Mar- powiedział, że Stany Zjedno-

między przyjęciem i słuchaniem a zachę- co Rubio powiedział, że Rosja

rozejmu dotyczącego ochrony

systemu energetycznego. Za-

Wiara odradza się

w zsekularyzowanym

społeczeństwie

Kościoła do samozadowolenia. Powinien

skłaniać do pytania, jak towarzyszyć oso- tą do podejmowania wymagającej drogi

czone przekażą odpowiednie

Leon XIV spotkał się w Instytucie

Katolickim w Paryżu z członkami Zgro-

madzenia Synodalnego Paryskiej Prowin-

cji Kościelnej, a także z katechumenami

i neoﬁtami. Papież przyznał, że ze zdu-

mieniem patrzy na liczbę osób, które dziś

stają „na progu wiary”, oraz dorosłych

proszących o sakramenty wtajemniczenia

chrześcijańskiego.

i Ukraina rozważają ograniczo- sygnały stronie rosyjskiej.

ne zawieszenie broni obejmu-

jące zboże i energię. Ocenił, że pracowaniem ograniczonego za-

taki rozejm nie zakończy wojny,

ale mógłby zmniejszyć globalne

napięcia związane z rynkami

ropy i gazu oraz żywnością.

– Myślę, że obie strony wy- także całego świata. Ocenił, że

raziły zainteresowanie pewnym

ograniczonym zawieszeniem

bom, które odkrywają wiarę, również po

przyjęciu sakramentów.

Papież przywołał w tym kontekście

pytanie jednej z neoﬁtek: jak uniknąć

„pustki” po chrzcie?

Odpowiedzią ma być pełne włączenie

nowych wierzących w życie wspólnot. Po- oﬁarować. Sami wnoszą do niego dar swo-

trzebują oni – wskazał Leon XIV – rodzin- jej wiary.

chrześcijańskiej.

Rubio opowiedział się za wy-

„Teraz wy bądźcie

misjonarzami”

Ojciec Święty zaznaczył, że neoﬁci nie

są jedynie tymi, którym Kościół ma coś

wieszenia broni w kwestii zboża

i energii, ponieważ – jak zazna-

czył – byłoby ono z korzyścią

nie tylko dla Ukrainy i Rosji, lecz

wojna w Ukrainie nie zakończy

się na polu bitwy, lecz dzięki wy-

„Może się wydawać paradoksem, że zja-

wisko tak wielu osób, które na nowo odkry-

wają Ewangelię i przyjmują wiarę, pojawia

się w kontekście społeczeństwa takiego jak

francuskie, które jest naznaczone głęboko

zsekularyzowaną kulturą” – zauważył.

Zdaniem Leona XIV ich świadectwo

pokazuje działanie łaski Bożej, które „wy-

myka się analizom statystycznym i socjo- norodność dróg prowadzących ludzi do

logicznym”. Papież zaznaczył, że zjawisko

to przeczy postawom defetystycznym

i temu, co Franciszek określał mianem „ja- niosą doświadczenie samotności i głębo- Teraz wy z kolei bądźcie misjonarzami

łowego pesymizmu”.

nej atmosfery, pogłębienia podstaw wiary

Przywołał św. Augustyna, jednego

i modlitwy, solidnej formacji biblijnej i teo- z najsłynniejszych katechumenów w hi- broni, które obejmowałoby kwe- negocjowanemu porozumieniu.

logicznej, a także pomocy w łączeniu wia- storii. Wiara, która w chwili jego chrztu stie zboża i energii – przeka-

była „zaledwie małym ziarnem”, wyro- zał mediom szef amerykańskiej

ry z codziennym życiem.

ŹRÓDŁO: PAP

sła – mówił Papież – na potężne drzewo,

w którego cieniu chrześcijanie znajdują

pokrzepienie do dziś.

„Patrząc na was, drodzy katechumeni

i neoﬁci, widzę nie tylko owoc działania

Ducha Świętego (...), lecz także obietnicę

przyszłej płodności Kościoła we Francji.

dyplomacji na marginesie sesji

Przyjąć, słuchać i stawiać

wymagania

Papież zwrócił również uwagę na róż-

Zełenski po spotkaniu z Trumpem

o ochronie energetyki

Kościoła. Jedni przychodzą z duchowym

pragnieniem i poszukiwaniem sensu, inni

– Ukraina jest gotowa na

każdy format rozejmu

dotyczącego ochrony systemu

energetycznego, a Stany

Zjednoczone przekażą

odpowiednie sygnały stronie

rosyjskiej – poinformował

prezydent Ukrainy

Wołodymyr Zełenski po

spotkaniu z prezydentem USA

Donaldem Trumpem.

podczas konferencji prasowej

w Nowym Jorku. Prezydent do-

dał, że nie zna stanowiska Rosji

w tej sprawie i nie jest pewien,

czy Rosjanie są na to gotowi.

Zełenski zaznaczył, że pre-

zydent USA dąży do zorganizo-

wania spotkania trójstronnego.

– Jestem gotowy na spotkanie

trójstronne. Uważam jednak, że

Putin nie jest na nie gotowy, nie

jest gotowy, by zakończyć wojnę

– podkreślił. Trump odniósł się

kich ran.

Ewangelii w tym społeczeństwie!” – za-

Dlatego duszpasterstwo powinno apelował Leon XIV.

Nie dopuścić do „pustki”

po chrzcie

Leon XIV podkreślił, że wzrost liczby

katechumenów nie może jednak prowadzić

opierać się na „bliskości, współczuciu

i czułości”. Nie oznacza to jednak rezy-

gnacji z wymagań wiary. Potrzebna jest

– mówił Leon XIV – mądra równowaga

KS. ŁUKASZ BANKOWSKI

WATYKAN

VATICANNEWS.VA/PL

Objazd frontu z relikwiami Dymitra Dońskiego

Relikwie zabrane na front

mają dodać rosyjskim

żołnierzom odwagi.

„Wykonujemy dzieło Boże,

a zastępy niebieskie i sam

Pan są po naszej stronie” –

przekonywał wojskowych

duchowny.

na tyłach tego odcinka frontu oraz szpitala z każdym krokiem coraz dalej i dalej –

polowego zgrupowania „Zachód”. Na na- mówi żołnierz.

graniach widać, jak po nabożeństwach żoł-

nierze całują relikwiarz. Ponadto relikwie

– Jesteśmy gotowi na każdą

formę rozejmu energetyczne- do propozycji Zełenskiego doty-

Prawosławna ogłosiła „drugie odnalezie- go. Oznacza to, że nie będzie- czącej trójstronnego spotkania

W połowie sierpnia Rosyjska Cerkiew

dostarczono do jednego z ośrodków dowo- nie” relikwii Dymitra Dońskiego. Putin okre- my przeprowadzać ataków na przywódców USA, Rosji i Ukra-

dzenia 1. Armii Pancernej, gdzie w przeded- ślił to wydarzenie jako „cud”. Miejsce po- obiekty energetyczne – na cały iny w kuluarach szczytu G20

niu Dnia Czołgisty odbyła się modlitwa. chówku księcia było jednak znane: w 1991 sektor energetyczny, na wszyst- w Miami. Trump odparł, że nie

Na opublikowanym ﬁlmie duchowny roku patriarcha Aleksy odprawiał nabożeń- ko. Taka jest nasza propozycja. sądzi, by doszło do tego w Miami,

stwo „nad relikwiami”, a w 2007 roku po- Jesteśmy bardzo wdzięczni stro- lecz zaznaczył, że Putin chce się

prosił o pobranie ich fragmentu. Wówczas nie amerykańskiej. Przekażą to spotkać.

mówi, że „to kolejny dowód na to, że Bóg

jest z nami, że wykonujemy dzieło Boże,

Arkę z relikwiami księcia moskiewskiego

Dymitra Dońskiego zaczęto przewozić po ro- a zastępy niebieskie i sam Pan są po naszej

syjskich oddziałach na Ukrainie, zaczynając stronie”. – Cześć oddawana, sprowadzenie

specjaliści odkryli pod nagrobkiem trumnę Rosjanom – powiedział Zełenski

ze szczątkami, ale jej nie otworzyli.

ŹRÓDŁO: PAP

od zgrupowania wojsk „Zachód”, które wal- i modlitwa przed takimi relikwiami odcisną

Po „odnalezieniu” w Rosyjskiej Cerkwi

czy na kierunkach kupiańskim i łymańskim. piętno na wewnętrznym stanie żołnierza.

To tutaj Ukraińcy w ostatnich tygodniach Ci, którzy przeszli tę samą wojskową dro- zienie cząstki relikwii na front. 6 wrze-

zadali Rosjanom najcięższy cios, likwidując gę, są z nami – mówi ksiądz.

Prawosławnej zaproponowano przewie-

Wysłannik Putina udaje się do USA.

W tle rozmowy o pokoju

śnia relikwie przeniesiono przez Moskwę

podczas procesji krzyżowej. W programie

telewizyjnym „Spas” nazwano to znakiem,

że książę Dymitr pomaga Rosji „w walce

wysunięty przyczółek na północ od Łymanu

i wyzwalając ponad 200 km² terytorium.

Następnie pojawia się żołnierz, który

mówi, że „strach ustępuje u żołnierzy, gdy

–

Kirił Dmitrijew, zaufa- celem wizyty jest podtrzymanie

Z nagrań opublikowanych przez Mini- uświadamiają sobie i rozumieją, że zawsze

sterstwo Obrony wynika, że szczątki Dy- istnieje nadzieja w Panu Bogu”. – W związ- z wrogiem” i że „bez wątpienia zwycięży”.

mitra Dońskiego przewieziono do świątyń ku z tym dodaje im to sił, by iść naprzód, ŹRÓDŁO: I.PL

ny współpracownik Wła- dialogu między Rosją a USA oraz

dimira Putina, udaje się do kontynuowanie działań na rzecz

Stanów Zjednoczonych. Jak

donosi agencja Reutera, w USA

ma dojść do kluczowych roz-

doprowadzenia do zawarcia po-

koju w Ukrainie.

W kuluarach ZO ONZ sekre-

mów z ludźmi z bliskiego oto- tarz stanu USA Marco Rubio

czenia Donalda Trumpa – Ste- spotkał się ze swoim rosyjskim

Polska traci kontrolę nad nielegalną migracją

W ciągu zaledwie roku

i namierzenie miejsca przebywania. „Rzecz- tys.) oraz Kolumbijczycy (1,4 tys.). Za- ve’em Witkoﬀem oraz Jaredem

odpowiednikiem Siergiejem

Ławrowem. Po tych rozmo-

o ok. 40 proc. wzrosła liczba

nielegalnych cudzoziemców

w Polsce. Tylko w 2026 roku

zatrzymano z tego powodu 8,3

tys. obcokrajowców.

pospolita” opisuje szarą strefę, w której prym

wiodą nielegalni cudzoziemcy. Straż Granicz- Białorusinów (400) i Mołdawian (354). Za-

na i inne służby ujawniają osoby, które prze- trzymani nie posiadali dokumentów umoż- uzgodniona z Putinem, odbędzie

trzymano ponadto sporo Gruzinów (748),

Kushnerem.

– Wizyta Dmitrijewa w USA, wach Rubio przekazał, że Rosja

i Ukraina wyraziły zaintere-

się w Nowym Jorku przy oka- sowanie ograniczonym zawie-

kroczyły dozwolony czas pobytu, pracują

bez wymaganych zezwoleń albo posługują

liwiających im pobyt w Polsce.

Osoby pozostające poza oﬁcjalnym zji sesji Zgromadzenia Ogólnego

szeniem broni obejmującym

się nieważnymi dokumentami. Podczas kon- systemem ewidencji mogą być ponadto

Wielu cudzoziemców na czarno pracuje troli zdarzają się również osoby, które wcze- trudniejsze do kontrolowania, mogą być

ONZ – przekazały źródła. Roz- kwestie zboża i energii. Po-

mowy mają być kontynuacją

informował też, że Putin zo-

oraz wynajmuje mieszkanie poza systemem,

część po prostu utrzymuje się z przestępstw.

Żyją bez dokumentów i pozwoleń. Służbom

zajmuje wiele lat ustalenie ich tożsamości

śniej otrzymały zakaz wjazdu do Polski lub

innych państw strefy Schengen.

Oznacza to wzrost o około. 40 proc.

Wśród statystyk dominują Ukraińcy (2,2

wykorzystywane przez obce służby do

działań sabotażowych lub dywersyjnych.

spotkania przedstawicieli USA stał zaproszony na grudniowy

z Putinem, które odbyło się wcze- szczyt G20 na Florydzie.

śniej w tym miesiącu na Kremlu.

ŹRÓDŁO: RP.PL

Jedno ze źródeł powiedziało, że

ŹRÓDŁO: PAP

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Wolna Trybuna

3

www.kuriergalicyjski.com

Specjalna Operacja Wyborcza

dodał, że wśród nich ponad dwudziestu

ma związki z obecnie rządzącymi, są

to urzędnicy, którzy nie brali pełnego

udziału w walkach na froncie. Kłóciłoby

się to z wizerunkiem nowych elit kraju,

wzorów do naśladowania.

Wybory do rosyjskiej

Dumy Państwowej już

od dawna nie budzą

większych emocji. Z góry

wiadomo, kto wygra

i jeśli ktoś jeszcze nad

czymś się zastanawia,

to zwykle nad skalą

Co ciekawe, na wniosek Jednej Rosji

informacja o liczbie „bohaterskich” de-

putowanych szybko zniknęła z portalu

RIA Novosti, co tłumaczono „uściśle-

niem danych”. Gdy powróciła na stronie

TASS, pisano już tylko o 49 mandatach

dla wojskowych. Być może przestra-

szono się, że wśród tych „nowych elit”

znajdują się ludzie, których nie sposób

będzie kontrolować. Tacy, którzy będą

przekonani, że jako bohaterom należą

im się specjalne przywileje. Pewni, że

skoro walczyli za ojczyznę mają inne,

lub nawet większe prawa, niż politycy,

którzy ich na tę wojną posłali. Będą mó-

wić nie to, co powinni, a w najgorszym

wypadku wyznają prawdę o koszmarze,

jaki stał się ich udziałem. Postawią nie-

manipulacji, fałszerstw

i nad tym, co ukryte liczby

mówią o prawdziwych

nastrojach społeczeństwa.

Ale i te rozważania

mogą wydawać się

nonsensowne, bo to, co

sami Rosjanie naprawdę

myślą i czują, nie ma

przecież większego

znaczenia. Nie przełoży się

na politykę państwa, nie

wpłynie na decydentów,

nie zmieni losów świata.

politycznego marketingu, bo (przynaj-

mniej teoretycznie) w ich przypadku na

stole leżą różne polityczne opcje. Tutaj

wszelkie chwyty są dozwolone, nawet,

jeśli na pozór wydają się nielogiczne

i nieintuicyjne. Dla przykładu, kiedy

w Wielkiej Brytanii chciano przeko-

polarnych. Z kolei politolog Dmitrij Je-

łowski dodawał, że sabotaż, ataki ha-

kerskie i terrorystyczne przeprowa-

dzały też Siły Zbrojne Ukrainy, lecz ich

obywatelom, że dzień głosowania jest

nie tylko manifestacją patriotyzmu, ale

i swoistym świętem. Głosowano w cie-

niu wielkiej historii, z poczuciem mi- wygodne pytania i zagrożą stabilności

systemu. Bohater z plakatu w prawdzi-

Związku Radzieckiego, a później Fede- wym świecie może okazać się groźny.

racji Rosyjskiej i nikomu nie przyszłoby Zapewne Kreml zadba, by parla-

do głowy, aby do urn zapraszały posta- ment pozostał sprawną maszynką do

cie z kreskówek czy zwierzaki domo- zatwierdzania decyzji administracji

prezydenckiej, wiernie służącą wojnie.

naturalnej wielkości maskotki delﬁna Niewątpliwie podczas wyborów son-

dowano nastroje społeczne, wytrzyma-

łość Rosjan na niewygody, zubożenie,

ona szczególne znaczenie dla rządzą- strach przed mobilizacją, a od pewnego

cych, być może większe, niż sam rezul- czasu także i przed bezpośrednim za-

działania przyniosły „odwrotny skutek sji, mając za plecami duchy bohaterów

AGNIESZKA SAWICZ

– ludzie byli jeszcze bardziej skłonni do

głosowania”. Przyznał przy tym, że aby

uniknąć prowokacji zaostrzono kon-

trolę nad mediami, które „oczyszczono”

z osób „otwarcie działających na rzecz

struktur zachodnich”.

Oﬁcjalnie, przy co najmniej zado- nać obywateli do Brexitu, sięgnięto

walającej frekwencji sięgającej ponad

59%, partia Władimira Putina Jedyna

Rosja uzyskała 57,54% poparcia. Komu- wspierających okrucieństwo, ponie-

nistyczna Partia Federacji Rosyjskiej waż pozwalają hiszpańskim rolnikom

zdobyła 13,81% głosów, Liberalno-De- hodować byki na corridę. Internet zala-

mokratyczna Partia Rosji 8,97%, a Nowi

Ludzie 7,96%.

po prawa zwierząt. Unię Europejską

przedstawiano jako związek państw

we. W Sewastopolu o frekwencję dbały

Sewy, symbolu miasta, mające de facto

pomóc w legitymizacji wyników. Miała

Kwestię uniemożliwienia

startu w wyborach

ły zdjęcia okaleczonych zwierząt, bądź

przeciwnie, słodkich cielaczków i pu-

kandydatom partii

Tym samym Jedyna Rosja obsa- chatych owieczek, które wpływały na

tat głosowania, gdyż ten i tak ustalany

jest odgórnie.

grożeniem ze strony ukraińskich dro-

nów. Jakie będą efekty tych „badań”

Zaangażowanie obywateli jest naj- przekonamy się wkrótce. Teraz dla Ro-

Jabłoko, jedynej, która

głośno sprzeciwia

dzi więcej miejsc w parlamencie, niż

w 2021 roku – 355 z 450 mandatów.

Zaufało jej też większe grono obywa-

teli – poprzednio było to 49,82%. Jeśli

ktoś na Zachodzie sądził, że Rosjanie

okażą niezadowolenie z rządów, które

doprowadziły ich kraj do wojny, to sro-

dze się zawiódł. Wyborcy pokazali, że

chcą, aby obecne władze zajęły się pro-

blemami, które same stworzyły, ale też

ufają, że wszelkie niedogodności są „po

coś”, że walka ma sens, a przynajmniej

próbują jej taki sens nadać. Chęć zapro-

wadzenia zmian byłaby jednocześnie

sygnałem, że dotychczasowe oﬁary po-

szły na marne. Że Wasia, Iwan i Wiktor

emocje, a te przełożyły się na poglądy.

Takie zabiegi okazują się w prak-

tyce niezwykle skuteczne, choć cza-

sem wydaje się, że podczas kampanii

niewiele się dzieje. Nie widzimy wiel-

kich wieców, nie słyszymy płomien-

nych przemówień, ale dziś nie są one

potrzebne. Mikrotargetowanie, mani-

pulacje przekazem medialnym, ofero-

wanie haseł, z którymi można się iden-

tyﬁkować i które dają ludziom poczucie

przynależności do większej całości, do

grupy, która z pewnością ma rację – to

wszystko zadziała lepiej, niż spotkanie

na miejskim stadionie.

się wojnie, chce

lepszym potwierdzeniem, że wybory

są wolne, demokratyczne, a wygrani

cieszą się szerokim poparciem społecz-

nym. Tak uzyskane mandaty przekła-

dają się na większą swobodę w podej-

mowaniu decyzji, które są uzasadniane

wolą Rosjan. Wysoka frekwencja była

więc tym, o co walczono tym goręcej, że

sjan najważniejsze jest, że wyniki wy-

borów „potwierdziły porażkę planu Za-

chodu, mającego na celu zadanie Rosji

strategicznej porażki”, jak powiedziała

przewodnicząca Rady Federacji Wa-

lentyna Matwijenko.

natychmiastowego

zawieszenia broni

i przystąpienia do

negocjacji pokojowych,

rosyjscy analitycy

starali się przemilczeć.

Oﬁcjalnie powodem

odsunięcia od procesu

wyborczego ugrupowania

opowiadającego

A dla Zachodu jest ważne, by wy-

ciągnął z tych wyborów mądre wnio-

policzenie osób oddających głosy w lo- ski i uniknął własnej porażki w starciu

kalach leży w zasięgu niezależnych ob- z Kremlem.

serwatorów i trudno tutaj o fałszerstwa.

Między innymi sam Putin podkreślał

znaczenie każdego głosu i współod-

powiedzialności za przyszłość kraju.

„Wyniki głosowania odzwierciedlają

gotowość społeczeństwa do dzielenia

się odpowiedzialnością za kluczowe

decyzje rządu” – stwierdził politolog

Paweł Sielezniow.

się za demokracją

było domniemane

przyjmowanie darowizn

od obywateli Rosji,

Takie „ukrycie” kampanii wybor-

oddali życie na próżno próbując zdobyć czej miało dodatkową zaletę, jaką było

Charków.

Za takimi wynikami stoi cała rzesza

ludzi i nie są to politycy, lecz specjaliści

od wizerunku, komunikacji, mediów froncie. Zamaskowanie kryzysu nie

społecznościowych. Powszechnie bo- wchodzi w grę, wyższe ceny, niedobo-

wiem wiadomo, że ogromne kampa- ry paliw są codziennością i Rosjanom

nie medialne nie przynoszą dziś tak

dobrych rezultatów, jak wiadomości

adresowane do konkretnego wybor- zygnacja z otwartej debaty ograniczy-

cy, uwzględniające jego wątpliwości,

sposób patrzenia na świat. Nie zawsze

dotyczą kwestii ściśle politycznych,

a raczej coraz rzadziej jesteśmy nimi

absorbowani. Większość z nas ma bo-

wiem ugruntowane poglądy i trudno

je zmienić. Tym samym jeśli nie odpo- kampanii, dotąd nieobecny w Rosji,

wiadają one przekazowi tego, kto chce

wygrać wybory, najlepszym, co można

zrobić, jest zachwiać czyimiś przeko- Putin stwierdził że wybory odbywają

naniami. To znacznie łatwiejsze, niż się w niełatwych warunkach, a wro-

przeciągnięcie na swoją stronę. Wy- gowie Moskwy usiłują wykorzystać

starczy, że dana osoba podda się zwąt- kampanię do „rozłamu i destabiliza-

pieniu i uzna, że żadnemu kandydatowi

nie ufa na tyle, by z czystym sumie- wprost oskarżyła państwa zachod-

niem oddać na niego głos. Dojdzie do

wniosku, że woli pozostać w domu, niż

sprzeniewierzyć się sobie. Dlatego cza-

sem lepsza jest niższa frekwencja, niż

szturm na urny.

Uwagę skupiono też na osobach

niezdecydowanych, będących naj-

większym wyzwaniem dla speców od

zbudowanie wrażenia, że politycy

oszczędzają środki ﬁnansowe, które

będzie można przekazać żołnierzom na

którzy wcześniej sami

otrzymywali pieniądze

z zagranicy, naruszenie

praw autorskich

O tym, że wielu tę „odpowiedzialność”

w materiałach wyborczych

oraz promowanie

partii w zakazanych

zagranicznych serwisach.

Poszczególnym

kandydatom zarzucano

„eksponowanie symboli

ekstremistycznych”,

na przykład treści

dotyczących Aleksieja

Nawalnego lub

umieszczenie przed laty

w Internecie zdjęcia

Lemmy’ego z zespołu

Motörhead. Być może

część poparcia dla

Jabłoka przejęli Nowi

Ludzie, postulujący m.in.

zniesienie ograniczeń

w dostępie do Internetu,

ale należy założyć, że wielu

wyborców zdecydowało się

wstrzymać od głosowania.

za kraj wzięło na siebie przymusowo,

pod czujnym okiem kamer, kierownic-

twa zakładu pracy, dyrektora szkoły czy

choćby nauczyciela, skrupulatnie od-

notowującego, rodzice których uczniów

udali się do lokali wyborczych, w Ro-

sji nie wspominano. Nie wzbudziła też

podejrzeń awaryjność elektronicznego

systemu do głosowania.

z

trudem przyszłoby zaakceptować

wyrzucanie pieniędzy na baloniki. Re-

ła także ryzyko pojawienia się w niej

wątków związanych z toczącą się woj-

ną, co mogłoby zachwiać przekonania-

mi wyborców.

Rosyjskie media wskazywały

na jeszcze jeden element tegorocznej

Agnieszka Sawicz – profe-

sor Wydziału Historii UAM

w Poznaniu, gdzie zajmuje

Czy elementem tej odpowiedzialno-

ści będzie akceptacja dla nowego po-

boru, nad czym zastanawia się wielu

się dziejami Ukrainy, po-

lityką rosyjską, służbami

jakim była próba zastraszenia wy-

borców przez Ukrainę. Sam Władimir

specjalnymi i z pasją śledzi

specjalistów na Zachodzie? Nawet, jeśli

wszelkie fałszywe informa-

nie, nie będzie to już miało żadnego zna-

cje. Autorka powieści, jak

czenia. Rządzący podejmą wygodne dla

i krótszych form nagradza-

nich decyzje nie oglądając się na naród,

który przecież miał swoje pięć minut

i prawo, by się wypowiedzieć. Być może

politycy skupią się na umocnieniu na-

rodowej propagandy, kształtowaniu

umysłów młodych ludzi, czemu miało

sprzyjać wejście do Dumy weteranów

Specjalnej Operacji Wojskowej. Po gło-

sowaniu przewodniczący Rady Gene-

nych w konkursach literac-

kich i wydanych drukiem,

cji społeczeństwa”. Maria Zacharowa

oraz jakże odmiennego od

jej zwyczajowego pisarstwa

bloga „Zapiski Wiedźmy”.

Od 2009 roku współpra-

cuje z „Kurierem Galicyj-

skim”. Lubi gorzką czekola-

dę, lwowską kawę i zielone

wzgórza Irlandii.

nie o wywieranie „nieludzkiej” presji

podczas głosowania, brak gwarancji

bezpieczeństwa dla zaangażowanych

w wybory pracowników misji dyplo-

matycznych, prowokacje i akty prze-

mocy. Dodajmy, że poza Rosją 333 lo-

kale wyborcze otwarto w 152 krajach.

121 wyborców oddało głosy na stacjach

Pewnym novum była też desakrali- ralnej Jednej Rosji Władimir Jakuszew

zacja procesu wyborczego. Przez dzie-

sięciolecia władza radziecka wmawiała

ogłosił, że Rosjanie mieli wybrać na de-

putowanych 86 byłych żołnierzy. Nie

nr 18 (502) 15–29 września 2026

4

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Jubileuszowe Spotkanie Ossolińskie we Lwowie

dokończenie ze strony 1

wydane

w

języku ukraiń-

skim w polskim wydawnic-

twie emigracyjnym. Niektóre

egzemplarze traﬁły w czasach

sowieckich też na Ukrainę.

Kontynuacją koncepcji „Kultu-

ry” są również projekty reali-

zowane przez ZNiO i lwowską

LNNB im. W. Stefanyka. Tego

rodzaju projekty wpisują się

w myślenie Jerzego Giedroy-

cia, w jego założenie, że polsko

ukraińska przestrzeń ma być

przestrzenią współpracy.

JURIJ SMIRNOW

akład Narodowy im. Osso-

lińskich został powołany

w 1817 roku we Lwowie.

Z

Obecnie sprawę założycie-

la Józefa Maksymiliana Osso-

lińskiego kontynuują Zakład

Narodowy im. Ossolińskich

(ZNiO) we Wrocławiu i LNNB

im W. Stefanyka we Lwowie.

Jednym z przykładów żywej

i

bardzo owocnej współpra-

W debacie pt. „Aktualność

Giedroycia? Dziedzictwo „Kul-

cy tych instytucji bibliotecz-

no-naukowych są Spotkania

Ossolińskie, które rozpoczęły

się w roku 2006, czyli 20 lat

temu. Spotkania Ossolińskie od

samego początku były i są bar-

dzo pozytywnym przykładem

współpracy polsko-ukraiń- 20-lecia Spotkań Ossolińskich

skiej w dziedzinie kultury i na- została otwarta wystawa „So-

uki oraz przykładem dla wielu

tury”

w

Europie Środkowo-

-Wschodniej” udział wzięli

prelegenci: Anna Bernhardt –

prezes Stowarzyszenia Instytut

Literacki „Kultura” w Maison-

s-Laffitte, ukraiński eseista

i publicysta dr Mykoła Riab-

czuk – honorowy prezes ukra-

ińskiego PEN Clubu (Ukraina),

litewski historyk prof. Alvydas

Nikžentaitis – prezes Forum

Dialogu i Współpracy im. Jerze-

go Giedroycia z siedzibą w Wil-

nie (Litwa) i dr Taciana Niadbaj

– prezes białoruskiego PEN-

-u (Białoruś na uchodźstwie).

jusz dla wolności. Polityka

innych inicjatyw kulturalnych, wschodnia Kultury”. Ekspozy-

muzealnych, intelektualnych.

W ciągu tych 20 lat odbyło

cję, przygotowaną przez Zakład

Narodowy im. Ossolińskich we

się 111 spotkań z publiczno- współpracy

z

Lwowską Na-

ścią, referaty wygłosiło ponad

140 prelegentów, w dyskusjach

uczestniczyło szerokie grono

rodową Naukową Biblioteką

Ukrainy im. Wasyla Stefanyka

oraz Stowarzyszeniem Instytut

znanych lwowskich uczonych, Literacki „Kultura” w Maisons-

profesorów, historyków sztuki,

działaczy społecznych i in.

-Laﬀitte, zaprezentowano przed

głównym gmachem Biblioteki

Na zakończenie

uroczystości dyrektor

ZNiO Łukasz Kamiński

odznaczył dyplomami

zasłużonych dla

Spotkania Ossolińskie zapo- Stefanyka – dawnym gmachem

czątkowali dyrektor LNNB im.

W. Stefanyka prof. Mirosław

Romaniuk i dyrektor ZNiO dr

Ossolineum we Lwowie, który

pamięta jeszcze fundatora Józe-

fa Maksymiliana Ossolińskiego

Polski niezależność, później jak

Zoﬁa Cichocka, – ale i praw

rozwoju współpracy

między ZNiO i LNNB

oraz tych, którzy

Adolf Juzwenko. Od samego po- i wielu innych ludzi zasłużo- ją utrzymać. Jedną z odpowie- Polaków mieszkających na

czątku ważną rolę w organizo- nych dla polskiej i ukraińskiej

dzi na to pytanie była koncepcja

Wschodzie oraz o zachowanie

wspólnego dziedzictwa kul-

waniu Spotkań i kształtowaniu

nauki i kultury. Autorką tek- polityki wschodniej. Kolejnym

ich programu odgrywał Jan Ma- stów i kuratorką wystawy jest

założeniem była myśl, że impe- turowego. Jest to szczególnie

aktywnie uczestniczyli

w Spotkaniach

licki, dyrektor Studium Europy

Wschodniej Uniwersytetu War- prawny, naukowiec wrocław- konany tylko przez solidarność

szawskiego. Obecnie ideę zało- skiego ZNiO. Projekt graﬁcz- narodów ujarzmionych. Nie ma ciw Ukrainie, zaś w Rosji trwa

życieli Spotkań kontynuują dy- ny wykonała Dominika Mir- prawdziwie wolnych Polaków reżym totalitarny. Imperializm

bez wolnych Ukraińców, Bia- rosyjski nie należy do prze-

łorusinów i Litwinów. Kolejne szłości, on realnie istnieje rów-

dr Anna Zoﬁa Cichocka, radca rializm sowiecki może być po- istotne dziś, kiedy mamy peł-

noskalową wojnę Rosji prze-

Ossolińskich

i propagował ich

dorobek w prasie. W tym

dziennikarze „Nowego

Kuriera Galicyjskiego”

Maria Basza, Anna

Gordiewska, Juri

Smirnow, Konstanty

Czawaga i Aleksander

Kuśnierz.

rektor ZNiO dr Łukasz Kamiński

i dyrektor generalny LNNB dr

Wasyl Fersztej. Od początku

Spotkania Ossolińskie odbywają

się pod honorowym patronatem

ko, organizacja – dr Wiktoria

Malicka.

Uroczystego otwarcia wy- założenie, że niepodległość na- nież obecnie. Koncepcja „Kul-

stawy dokonali dyrektoro- rodów Ukrainy, Białorusi, Litwy tury” – to solidarność narodów

wie Łukasz Kamiński i Wasyl jest gwarancją też polskiej wol- Polski, Ukrainy, Białorusi i Li-

Konsula Generalnego Rzeczypo- Fersztej, zaś Anna Zoﬁa Ci- ności i polskiego bezpieczeń- twy. Zainteresowanie Ukrainą

spolitej Polskiej we Lwowie. Or- chocka przybliżyła zebranym stwa. Fundamentem polskiego miało dla Jerzego Giedroycia

bezpieczeństwa, sprawą życia charakter szczególny. Ukraina

– Koncepcja paryskiej emi- i śmierci jest współpraca z kra- była centrum jego koncepcji. Na

ganizatorzy Spotkań nie omijają

trudnych pytań historycznych

ogólną koncepcję wystawy:

w stosunkach polsko-ukraiń- gracyjnej „Kultury”, założo- jami ULB (Ukraina, Litwa, Bia- łamach „Kultury” Ukrainie po-

skich, a wykłady i dyskusje od- nej przez Jerzego Giedroycia

bywają się w atmosferze wza- i jego najbliższych współpra- wspierać niepodległość państw

jemnego szacunku.

111. Jubileuszowe Spotkanie je czasy i jest aktualna także

łoruś), także kulturalna. Należy

święcono setki tekstów. Wśród

autorów nie tylko Polacy, lecz

Z okazji obchodów jubileuszu

20-lecia Spotkań Ossolińskich

cowników, przekraczała swo- bałtyckich i Ukrainy – gwaran- też Ukraińcy. Bardzo szero- podczas 111 Spotkań Ossoliń-

ta polskiej niepodległości, a tak- ki krąg współpracowników

skich odbyła się uroczystość

Ossolińskie miało charakter w dniu dzisiejszym – powie- że tworzyć w Polsce dyskretnie

bardzo uroczysty, emocjonalny.

Ukraińców, wśród nich czoło- wręczenia dyplomów oraz me-

działa Anna Zoﬁa Cichocka. – Piemont dla niepodległościowe- wa postać to Bohdan Osadczuk.

dali upamiętniających Rok

Józefa Maksymiliana Osso-

Do Lwowa pomimo trwającej

„Kultura” była pomyślana jako

go ruchu białoruskiego.

Wśród publikacji na tematy

wojny przybył zespół pracow- narzędzie wpływu na rzeczy-

ników ZNiO na czele z dyrekto- wistość polityczną, szukała

–

Upominał się ochro- ukraińskie wydanie antolo- lińskiego dla osób szczególnie

o

nę mniejszości narodowych

w Polsce – kontynuowała Anna

gii poezji ukraińskiej „Ukra- zasłużonych dla działalności

rem Łukaszem Kamińskim oraz

przedstawiciele środowisk pol-

skich stale współpracujących

z różnymi lwowskimi insty-

tucjami ukraińskimi. Wśród

obecnych nie zabrakło dyrek-

tora Jana Malickiego i Związ-

ku Rodowego Dzieduszyckich

herbu Sas, który od lat współ-

pracuje z LNNB im. W. Stefa-

nyka. Na sali obecnych też było

wielu gości, którzy pamięta-

ją pierwsze spotkania w 2006

roku, wśród nich prof. Leonid

odpowiedzi jak odzyskać dla

ińskie rozstrzelane pokolenie”,

Ossolineum we Lwowie w ciągu

ostatnich 20 lat. Uhonorowano

nimi dyrekcję i pracowników

Biblioteki Stefanyka, dyrek-

torów najważniejszych lwow-

skich instytucji oraz przedsta-

wicieli mediów – dziennikarzy

portalu „Zbrucz” oraz „Nowego

Kuriera Galicyjskiego”.

Dyrektor Ossolineum dr Łu-

kasz Kamiński uhonorował tak-

że pełnomocniczkę Ossolineum

ds. współpracy z zagranicą dr

Wiktorię Malicką bukietem

kwiatów i serdecznymi słowami

uznania, dziękując jej za wielo-

letnią pracę na rzecz ochrony

i popularyzacji wspólnego dzie-

dzictwa, w tym historycznych

kolekcji Ossolineum oraz dialo-

gu polsko-ukraińskiego.

Zaszkilniak

Lwowskiego.

z

Uniwersytetu

Przed debatą pod bardzo

aktualnym tytułem „Aktual-

ność Giedroycia? Dziedzictwo

„Kultury” w Europie Środko-

wo-Wschodniej”, jako wyda-

rzenie inaugurujące jubileusz

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Kurierowe rozmowy

5

www.kuriergalicyjski.com

20. rocznica Spotkań w 200-lecie Ossolińskiego

Dwadzieścia lat, 111

Spotkań Ossolińskich

i ponad 140 prelegentów.

Za tymi liczbami kryje

się historia polsko-

ukraińskiego dialogu,

który od 2006 roku trwa

we Lwowie. Spotkania

Ossolińskie powstały

jako element współpracy

Zakładu Narodowego

im. Ossolińskich we

Wrocławiu i Lwowskiej

Narodowej Naukowej

Biblioteki Ukrainy im.

W. Stefanyka. Z czasem

stały się czymś więcej

niż cyklem wykładów.

Są przestrzenią

Jeszcze przed pandemią udało nam

się zdigitalizować ponad 5 milio-

nów obiektów z historycznej kolek-

cji Ossolineum znajdującej się we

Lwowie. W 2023 roku otrzymali-

śmy środki z rezerwy budżetu pań-

stwa polskiego na dalszy rozwój tego

przedsięwzięcia.

Wyremontowaliśmy

pracownie

we Wrocławiu i stworzyliśmy no-

woczesną pracownię digitalizacji

w Bibliotece Stefanyka. Dwa zespoły,

lwowski i wrocławski, pracują rów-

nolegle w oparciu o ten sam system

zarządzania procesem digitalizacji.

Zbiory są przechowywane również

w bezpiecznej przestrzeni cyfrowej.

Dzięki temu najcenniejsze materiały

Biblioteki Stefanyka mają dodatkowe

miejsce przechowywania. W grud-

niu 2025 roku oﬁcjalnie otworzyli-

śmy wspólne repozytorium cyfrowe

ŁUKASZ KAMIŃSKI (OD LEWEJ), WIKTORIA MALICKA, WASYL FERSZTEJ

rozmowy o historii,

kulturze, pamięci,

„Wspólne Dziedzictwo”. Jest ono waż-

byli to przede wszystkim polscy

badacze, którzy przyjeżdżali, aby

prezentować swoje doświadczenia

i wyniki badań. Z czasem formuła

Spotkań bardzo się zmieniła. Dziś są

to przede wszystkim debaty polskich

i ukraińskich badaczy, ludzi kultury

i nauki, którzy wspólnie rozmawiają

o tematach ważnych dla obu państw.

Po stronie Biblioteki Stefanyka

bardzo ważną osobą jest dr Wasyl

Fersztej, początkowo wicedyrektor,

a od 2018 roku dyrektor general- Lwowie poruszyć?

ny Biblioteki. Towarzyszył Spotka- Myślę, że tak. Budowane przez lata

niom niemal nieprzerwanie. Ważne

wsparcie merytoryczne i organiza- także kwestie trudne i obciążone

Czy można powiedzieć, że dzię- ne zarówno dla ochrony zbiorów, jak

ki Spotkaniom nie ma tematów,

których nie można byłoby we

i dla ich udostępniania.

wspólnym dziedzictwie

i współczesnych

wyzwaniach Polski

i Ukrainy. O ich historii,

ludziach, którzy

je tworzyli, oraz

o tym, jak wojna

zmieniła współpracę

obu instytucji, z dr

WIKTORIĄ MALICKĄ,

Pełnomocniczką

Czy każdy może korzystać z tej

biblioteki cyfrowej?

Oczywiście. Nie trzeba nawet się

logować. Wystarczy wejść na stro-

zaufanie pozwalało podejmować

cyjne przez lata zapewniały również odmiennymi pamięciami. Rozma- nę „Wspólnego Dziedzictwa”. Chce-

obecne wicedyrektorki: dr Zoriana

Hren i prof. Lidia Snicarczuk oraz

wialiśmy między innymi o historii

Lwowa, relacjach polsko ukraiń- badaczy, studentów

kierownicy działów dr Walentyna skich, Kresach, wspólnej i trudnej zainteresowanych.

my, aby zbiory były dostępne dla

i

wszystkich

Kto był

projektu?

Spotkania Ossolińskie powstały

z inicjatywy dr. Adolfa Juzwenki,

u

początku tego

Mudrocha i Wołodymyr Hissowskyj.

przeszłości.

W 2016 roku odbyło się spotkanie

Spotkania przetrwały pande-

Przez te dwadzieścia lat zmie- z reżyserem Waldemarem Krzyst- mię, a następnie wojnę.

Zakładu Narodowego

im. Ossolińskich ds.

Współpracy z Zagranicą,

rozmawia

ówczesnego dyrektora Zakładu Na- niała się także sama formuła

rodowego im. Ossolińskich w poro- Spotkań.

kiem „Polsko ukraińskie sąsiedz- To rzeczywiście był ogromny spraw-

two. Biała plama w polskim ﬁlmie”.

dzian. Po 95. Spotkaniu w marcu

2020 roku następne mogło odbyć

się dopiero we wrześniu 2021 roku.

W maju 2022 roku 97. Spotkanie od-

zumieniu z prof. Myrosławem Ro- Tak. Początkowo dominowały wy- W 2018 roku dr Maciej Kozłowski

maniukiem, dyrektorem generalnym kłady. Do Lwowa przyjeżdżali na- i prof. Jarosław Hrycak rozmawiali

Biblioteki Stefanyka. Były kolejnym

etapem formalnej współpracy obu

instytucji. Ważną rolę na początku

ukowcy, ludzie kultury, dyplomaci

o wojnie o Lwów. W 2020 roku prof.

ANNA GORDIJEWSKA.

i przedstawiciele życia publiczne- Włodzimierz Mędrzecki i prof. Ja- było się gościnnie we Wrocławiu

go. Rozmawialiśmy między innymi

rosław Hrycak zastanawiali się, czy

i było poświęcone twórczości Wasyla

Stefanyka.

Gratulujemy pięknego jubile- odgrywał Jan Malicki, dyrektor Stu- o transformacji ustrojowej, decen- możemy mówić o Kresach dzisiaj.

uszu. Na czym właściwie po- dium Europy Wschodniej Uniwer- tralizacji, społeczeństwie obywatel- Osobne miejsce zajmowały rozmowy

Jesienią Spotkania wróciły do Lwo-

lega współpraca Ossolineum

i Lwowskiej Narodowej Na- część Spotkań, pomagał w ustalaniu

sytetu Warszawskiego. Prowadził

uniwersytetu. Równocześnie od po- stających we Lwowie. Już w 2010 roku

programu i zapraszaniu wykładow- czątku obecne były tematy wspólnej dr Adolf Juzwenko i prof. Myrosław

skim, służbie cywilnej czy autonomii

o losach zbiorów Ossolineum pozo- wa. Podczas jednej z debat, w związku

z rosyjskimi atakami na infrastruk-

turę energetyczną, zabrakło prądu,

ukowej Biblioteki Ukrainy im.

Wasyla Stefanyka?

ców. Organizacją na miejscu zajmo- historii i dziedzictwa. Rozmawiali- Romaniuk wystąpili wspólnie pod- a to były czasy zanim generatory prą-

Współpraca Ossolineum i Biblioteki

Stefanyka polega przede wszystkim we Lwowie. Pierwszym z nich był

wali się pełnomocnicy Ossolineum

śmy o Wacławie Lipińskim i Symonie

Petlurze, Wielkim Głodzie, lwowskiej

czas Spotkania „Od sporów do współ- du stały się ogólnodostępne. Rozmo-

pracy: Zakład Narodowy im. Ossoliń- wa była kontynuowana w ciemności.

na tym, na czym opiera się misja bi- absolwent SEW, Damian Ciarciń- szkole matematycznej, Panoramie skich i Lwowska Narodowa Naukowa

Był to bardzo wymowny obraz tego,

jak Spotkania funkcjonują w warun-

kach wojny.

bliotek: gromadzeniu, badaniu, prze- ski, który zajmował to stanowi- Racławickiej, Stanisławie Vincenzie,

Biblioteka im. W. Stefanyka”.

chowywaniu i udostępnianiu zbio- sko w latach 2006–2008, następnie

Zbigniewie Herbercie czy Stanisła-

wie Lemie. Z czasem rozszerzyliśmy

formułę o debaty. Polscy i ukraińscy

rów. W tym przypadku szczególne

znaczenie mają historyczne kolekcje

Ossolineum, które znajdują się we

Stanisław Basarabowicz, a w latach

2010–2020 – ja pełniłam tę funkcję.

Po powrocie do Polski odpowiadam

Jak na tę współpracę wpłynęła

pełnoskalowa rosyjska agresja cu 2023 roku, w roku jubileuszu 200 -

Setne Spotkanie odbyło się w czerw-

uczestnicy stali się równorzędnymi na Ukrainę?

lecia Muzeum Książąt Lubomirskich.

Szefowie Komitetów ICOM z Pol-

Lwowie. Ta współpraca rozpoczęła się za współpracę Ossolineum z zagrani- partnerami rozmowy. Pojawiały się

Paradoksalnie mam wrażenie, że

znacznie wcześniej niż 20 lat temu. Już

od połowy lat 90. ówczesny dyrektor

Ossolineum dr Adolf Juzwenko przy- roku dr Łukasz Kamiński objął funk- było dla mnie to, aby Spotkania nie

cą i już z Wrocławia dalej organizuję

Spotkania we Lwowie. Kiedy w 2022

tematy trudne, dotyczące pamięci,

historii i wzajemnych relacji. Ważne

wojna jeszcze bardziej zintensyﬁ- ski i Ukrainy rozmawiali wówczas

kowała naszą współpracę. Pojawiły o sztuce i muzeach w czasie wojny

się większe możliwości zdobywa- i pokoju.

jeżdżał do Lwowa i rozmawiał z ów- cję dyrektora Ossolineum, zacho- służyły przedstawianiu jednej goto- nia środków na realizację projektów

czesną dyrektor Biblioteki Stefanyka

prof. Łarysą Kruszelnicką o zasadach

wał wypracowaną formułę Spotkań,

jednocześnie mocno wsparł ich

wej odpowiedzi, ale pozwalały zesta- związanych z ochroną dziedzictwa. Chciałabym zakończyć zda-

a

wiać różne doświadczenia i punkty

widzenia.

Szczególnie ważny stał się projekt

niem, które w pewnym sen-

współpracy. Pierwszą formalną umo- kontynuację i dalszy rozwój.

wę podpisano w 2003 roku z jej na-

stępcą, prof. Myrosławem Roma-

niukiem. Umożliwiła ona wzajemny

dostęp pracowników obu instytucji

do zbiorów we Lwowie i we Wrocła-

wiu. Od początku ważnym elementem

tej współpracy było badanie dawnych

zbiorów Ossolineum znajdujących się

we Lwowie, a następnie ich digitali-

zacja. Proces ten rozpoczął się w 2003

roku i trwa do dziś.

„Wspólne Dziedzictwo w Zagrożeniu”. sie podsumowuje całą naszą

rozmowę. Dziedzictwo Józefa

Maksymiliana Ossolińskiego

żyje dzisiaj, ponieważ…?

Dziedzictwo Ossolińskiego żyje dzi-

siaj, ponieważ żyją ludzie, którzy

dalej są gotowi realizować jego misję

i czują ją, mam wrażenie, tak samo jak

on.

I chyba właśnie to jest najważniejsze.

Dziedzictwo nie trwa wyłącznie dla-

tego, że zachowały się mury, książki,

rękopisy czy dzieła sztuki. Ono trwa

wtedy, kiedy są ludzie, którzy chcą je

badać, chronić, udostępniać i prze-

kazywać dalej. A jeżeli przy okazji

potraﬁą stworzyć przestrzeń do roz-

mowy, to wtedy dziedzictwo rzeczy-

wiście żyje i może służyć kolejnym

pokoleniom.

Najbardziej widocznym sym-

bolem tej współpracy są jednak

Spotkania Ossolińskie. W tym

roku mija 20 lat od pierwszego

z nich.

Spotkania Ossolińskie są dla mnie

jednym z najważniejszych projektów.

Od 2006 roku organizujemy we Lwo-

wie wykłady i debaty. Początkowo

ŁUKASZ KAMIŃSKI, ANNA GORDIJEWSKA, WIKTORIA MALICKA

Dziękuję za rozmowę.

nr 18 (502) 15–29 września 2026

6

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

polskiego w szkole nauki języka pol-

skiego przy Chmielnickim Miejskim

Związku Polaków im. Władysława

Program składał się z dwóch czę-

ści. W pierwszej zabrzmiały utwory

sakralne ukraińskich kompozyto-

Przegląd prasy

polskiej

Reymonta Maria Poliszczuk repre- rów, m.in.: Denysa Siczyńskiego,

zentowała chmielnicką młodzież pol- Wasyla Barwińskiego, Mychajła

skiego pochodzenia w Polsce podczas Szucha. Drugą część wypełniły ar-

realizacji projektu Szkoła Lidera Polo- cydzieła światowej klasyki: utwory

nijnego „Ja – Lider” w Warszawie.

Program, przygotowany przez

Johanna Sebastiana Bacha, Char-

lesa Gounoda, Antonio Vivaldiego

Fundację Wolność i Demokracja, obej- i innych.

na Ukrainie

mował warsztaty z zakresu zarządza-

nia, komunikacji i nowych mediów

oraz spotkania z przedstawicielami

środowisk polonijnych z różnych kra-

jów. Uczestnicy mieli także możliwość

Publiczność gromkimi brawami

podziękowała wykonawcom za kon-

cert i wyjątkową atmosferę.

JANA KŁYMCZUK

MONITOR WOŁYŃSKI

OPRACOWAŁ

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

Ukrainy, która dziś ponownie staje

w obliczu rosyjskiej agresji.

– Polonia 2026” – „Wielka Polska Ro- poznania Warszawy, m.in. Łazienek

dzina. Utrzymanie środowisk polskich

Królewskich, Starego Miasta i Mu- Trasa z początku XX wieku:

ANDŻELIKA PŁAKSINA na Ukrainie 2026 – cz. III”. Przy Sto- zeum Powstania Warszawskiego.

DZIENNIK KIJOWSKI

w Łucku zaprezentowano

audiospacer po centrum

17 września – pamięć,

która zobowiązuje

17 września 1939 roku rozpoczął się

jeden z najbardziej tragicznych roz-

działów w historii Polski. Tego dnia

Związek Sowiecki dokonał zbrojnej

warzyszeniu działa Polska Szkoła So-

botnia doﬁnansowana przez Instytut

Rozwoju Języka Polskiego ze środków

Udział w projekcie był okazją do

zdobycia nowych doświadczeń, wy- miasta

miany dobrych praktyk i nawiązania

kontaktów, które mogą być przydatne

Jesień w Kropywnyckim

„Łesia nawet nie śniła o życiu

Na początku września kierow- budżetu państwa za pośrednictwem

w rytmie tanga” – audiospacer pod

tym tytułem zaprezentowano w Łuc-

ku 11 września. Jest to pierwszy au-

diospacer w ramach projektu „Wie-

lokulturowy Łuck: trasa z początku

XX wieku” realizowanego przez teatr

„Harmyder”.

Prezentacja audiospaceru odby-

ła się przy okazji otwarcia przez teatr

„Harmyder” XXIII sezonu teatralnego

nik Wydziału Konsularnego i Polonii

Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej

Fundacji Wolność i Demokracja w ra- w dalszej działalności naszej szkoły

mach przedsięwzięcia „Biało-czerwo- i związku.

agresji na Rzeczpospolitą Polską, re- w Kijowie Paweł Owad i konsul Anna

ne ABC – Ukraina – interwencje”.

ALEKSANDER POLACZOK

DZIENNIK KIJOWSKI

ALEKSY PAWLIUK

SŁOWO POLSKIE

alizując ustalenia zawarte wcześniej

w tajnym protokole paktu Ribbentrop

– Mołotow. Był to początek wielkiej

tragedii narodu polskiego, której skutki

Babiak-Owad odwiedzili Kropywnyc-

ki, centrum administracyjne obwodu

kirowohradzkiego, by wziąć udział

Dziesiąty Turniej

w

wydarzeniach organizowanych Polskie „Kwiaty”

Minifutbolu zgromadził

w Równem drużyny

z Ukrainy i Polski

W Równem odbył się X Między- pod hasłem „Czas na rozmowę o złocie”.

narodowy Turniej Minifutbolu „Sport Praca nad audiospacerem „Łesia

zbliża serca” z udziałem drużyn dzie- nawet nie śniła o życiu w rytmie tan-

cięcych i dorosłych z Ukrainy i Polski. ga” rozpoczęła się już w zeszłym roku

Zawody miały miejsce 19 wrze- – powiedziała autorka tekstu i kie-

śnia na boisku Rówieńskiego Liceum rowniczka projektu Sołomija Butejko,

nr 7. Wzięły w nich udział m.in. lo- która dołączyła do kursu szkolenio-

dotknęły również wiele innych naro- przez Stowarzyszenie „Polonia” im.

w żytomierskim

dów Europy.

Pamięć o tych wydarzeniach jest

szczególnie ważna na Ukrainie, gdzie

znajdują się miejsca spoczynku tysię- walu „Jesień z muzyką Karola Szyma- wokalny „Kwiaty” wystąpił w Naro-

cy oﬁar sowieckiego terroru. Jednym

z nich jest Bykownia pod Kijowem.

W 87. rocznicę sowieckiej agresji

Karola Szymanowskiego. 3 września

goście zaszczycili swoją obecnością

koncert inauguracyjny XXIV Festi- zyki Ukraińskiej, dziecięcy zespół

Muzeum Kosmonautyki

19 września, w ramach Dnia Mu-

nowskiego” odbywający się pod hasłem

„Ramię w ramię podczas wojny”.

dowym Muzeum Kosmonautyki. Po-

nieważ w repertuarze „Kwiatów” nie

brakuje ukraińskich utworów, dziew-

częta – przy akompaniamencie swojej

kierowniczki Łarysy Bojko – wyko-

nały wiązankę piosenek lirycznych.

Gośćmi spotkania w muzeum byli

Konsul Paweł Owad zwrócił się do

na Polskę na terenie Narodowego Hi- licznej publiczności z przemówieniem

storyczno-Memorialnego Rezerwatu

„Bykowniańskie Mogiły” odbyły się

uroczystości upamiętniające oﬁary

tamtych wydarzeń. Spotkanie miało

miejsce zarówno w polskiej, jak i ukra- ca przy Kirowohradzkiej Filharmonii

ińskiej części memoriału.

Pod krzyżem upamiętniającym

polskie oﬁary sowieckiego terro- ważna część wizyty państwa kon-

ru zgromadzili się przedstawiciele

Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej wała zwiedzanie dwóch placówek

w Kijowie, attaché Obrony płk An- oświatowych, w których odbywa się

drzej Cholewa, oﬁcer łącznikowy Pol- nauczanie języka polskiego oraz kilka

skiej Policji mł. insp. Paweł Majcher,

przedstawiciele polskich organizacji

działających na Ukrainie – Związku

Polaków Ukrainy (ZPU) i Federacji Or- i wdową po zabitym żołnierzu. Te oso-

ganizacji Polskich na Ukrainie (FOP- by otrzymały tak bardzo potrzebne im

nU) – oraz przedstawiciele Rezerwatu

Historyczno-Memorialnego „Bykow- odbyło się spotkanie z dziećmi, które

niańskie Mogiły”.

Obecnych powitał konsul RP Paweł

Owad oraz attaché obrony płk Andrzej

Cholewa, który niedawno rozpoczął

swoją kadencję w Kijowie. W intencji

zamordowanych i wszystkich oﬁar

sowieckiego terroru modlitwę popro- uczącym się w klasach 1–5 i rozmowy

wadził ordynariusz diecezji kijowsko- z ich rodzicami.

powitalnym. Wystąpili znani muzycy

kijowscy: skrzypek Andrij Pawłow

i pianistka Waleria Szulha oraz Orkie-

kalne drużyny dziecięce, których

zawodnicy uczą się języka polskiego

i przedstawiciele Centrum Kultural- po Kijowie Dmytra Łewyckiego.

wego prowadzonego przez reżysera

i dramaturga, autora audiospacerów

stra Kameralna „Koncertino” działają- turyści, którzy przyjechali odwiedzić no-Oświatowego im. Tomasza Oskara

– Ukończyłam kurs, a potem opra-

Sosnowskiego, będącego organizato- cowaliśmy projekt i otrzymaliśmy

rem wydarzenia oraz Ukraińsko-Pol- wsparcie od misto.cafe. W ten sposób

skiego Sojuszu im. Tomasza Padury

w Równem. Na turniej przybyła rów- który jest próbą spojrzenia na miasto

Żytomierz i unikatową wizytówkę

naszego miasta – Muzeum Kosmonau-

tyki im. S. Korolowa.

Obwodowej.

Mniej widoczna, lecz nie mniej

udało się nam stworzyć audiospacer,

W podziękowaniu za piękny wy-

sulów do Kropywnyckiego obejmo- stęp członkinie zespołu „Kwiaty”

nież drużyna z Polski.

100 lat wstecz i zobaczenia Łucka na

początku XX wieku. Dodam, że au-

diospacer to nie to samo, co audio-

przewodnik. Audiospacer to przede

wszystkim produkt artystyczny,

otrzymały upominki oraz zaproszenie

na wirtualną wycieczkę w goglach VR.

Dziękujemy organizatorom przedsię-

wzięcia za zaproszenie i tak wspania-

Pierwsze miejsce wśród drużyn

dziecięcych zajęli piłkarze ze szkoły

chrześcijańskiej, drugie – uczniowie

Rówieńskiego Liceum nr 7, a trzecie

spotkań z członkami Polonii. Przede

wszystkim z seniorami, osobami nie- ły początek sezonu koncertowego dla

pełnosprawnymi, byłym wojskowym naszych artystek!

zdobyła drużyna z Rówieńskiego Li- choć zawiera elementy edukacyj-

ceum nr 9. ne. Dlaczego „Łesia nawet nie śniła

Wśród dorosłych graczy na pierw- o życiu w rytmie tanga”? Nie śniła, bo

SŁOWO POLSKIE

szym miejscu znalazła się drużyna

piłkarska nauczycieli Rówieńskiego

Liceum nr 7, na drugim – piłkarze z Ob- tętniła życiem w rytmie tanga. Ta

wodowego Liceum Przysposobienia muzyka rozbrzmiewała tu wszędzie.

Wojskowego im. Konstantyna Ostrog- Łuck był wówczas częścią światowej

skiego z Ostroga, a na trzecim – druży- kultury tanga – podkreśliła Sołomija

tango było w jej życiu! Dzisiejsza ulica

Łesi Ukrainki na początku XX wieku

wsparcie moralne i ﬁnansowe. Także

Najważniejszy polski

dyplomata odwiedził

odpoczywały latem na koloniach na

Dolnym Śląsku i w Białce Tatrzańskiej,

które chętnie podzieliły się z gośćmi

swoimi wrażeniami. Kolejnym wy- zytą w Kamieńcu Podolskim, podczas

darzeniem było wręczenie zestawów

przyborów szkolnych 13 dzieciom

Kamieniec Podolski

Chargé d’aﬀaires RP w Ukrainie

Piotr Łukasiewicz przebywał z wi-

na „Legion Polski” z Polski.

Butejko.

Nad audiospacerem wraz z So-

której spotkał się z przedstawicielami

polskiej społeczności – Polskiego Kul-

turalno-Oświatowego Stowarzysze-

nia im. Józefa Rollego.

X Międzynarodowy Turniej Mini-

-piłki nożnej „Sport łączy serca” od- łomiją Butejko pracowali: reżyser-

był się przy wsparciu Konsulatu Ge- ka i dyrektorka teatru „Harmyder”

neralnego Rzeczypospolitej Polskiej

w Łucku.

Rusłana Porycka, kompozytorka

i producentka dźwięku Olga Orłow-

ska oraz krajoznawca Ołeksandr Ko-

-żytomierskiej bp Witalij Krywicki.

Na koniec obecni obejrzeli ﬁlm do-

Piotr Łukasiewicz podziękował

Tegoroczne spotkanie mia- kumentalny pt. „Za naszą i waszą wol- za zaangażowanie w pielęgnowanie

JAROSŁAW KOWALCZUK

ło charakter pełen zadumy. Smutek

i pamięć o pomordowanych łączyły

się z poczuciem wspólnoty oraz odpo- pierwszego prezesa kropywnyckiej

wiedzialności za zachowanie prawdy

historycznej.

MONITOR WOŁYŃSKI

tys.

W

audiospacerze połączono

wspomnienia Sołomii z losami ludzi,

mieszkającymi w Łucku sto lat temu,

a także reﬂeksje na temat dziejów

Wieczór muzyki sakralnej

w Dubnie

14 września w święto Podwyższe- miasta i stanu jego zabytków.

Dziś, gdy Ukraina już piąty rok

broni swojej niepodległości przed

rosyjską agresją, pamięć o 17 wrze- i Ukrainy. Wyprodukowany na począt- Dubrawskim. Rozmowa dotyczyła sy-

tekście walki za wolność w Imperium

Rosyjskim na terenach Polski, Litwy

W Kamieńcu Podolskim spotkał się

również z biskupem seniorem Leonem

nia Krzyża Świętego paraﬁa świętego

Jana Nepomucena w Dubnie obchodzi- chacz może przejść od Centrum Infor-

ła drugi odpust. macji Turystycznej do skweru „Zoria-

Podążając za wskazówkami słu-

śnia 1939 roku nabiera szczególnego,

współczesnego znaczenia. Historia

nie jest bowiem jedynie zamkniętym

rozdziałem. Wydarzenia sprzed 87 lat

pozostają ważną częścią pamięci obu

narodów i przypominają, jak wysoką

cenę płacą państwa i społeczeństwa,

gdy ich suwerenność, wolność i prawo

do samostanowienia są deptane przez

agresora.

ku lat dziewięćdziesiątych ﬁlm, nieste- tuacji Kościoła i mieszkańców regio-

ty, nie stracił nic na swojej aktualności.

Po zakończeniu ﬁlmu konsul Paweł

nu, wsparcia humanitarnego oraz roli

diecezji w podtrzymywaniu polskiego

Owad wręczył Karty Polaka Zoi He- dziedzictwa i więzi łączących Pola- kameralnej „Cantabile” Wołyńskiej niej Kryłowa) oraz Łesi Ukrainki.

raszczenko, Artemowi Huzowskiemu,

Jarosławowi i Weronice Peczurom.

ków i Ukraińców.

Piotr Łukasiewicz złożył również

Stowarzyszenie polskie w Kropyw- kwiaty na Skwerze Bohaterów – miej- walczuka. Zespół z ponad 35-letnią

nyckim działa przy wsparciu Fundacji

scu pamięci poświęconym poległym

Wolność i Demokracja w ramach dzia- obrońcom Ukrainy.

łania: „Utrzymanie struktury – Stowa-

SŁOWO POLSKIE

W Bykowni, wśród mogił Polaków

rzyszenie Polaków Polonia im. Karola

i Ukraińców, ta pamięć nabiera szcze- Szymanowskiego w Kropywnyckim”

gólnego znaczenia. Łączy doświad- doﬁnansowanego w ramach konkur- młodzieży polskiej

czenie dwóch narodów, które w XX su ofert na realizację zadań publicz- z Ukrainy

wieku doświadczyły brutalności sys- nych z zakresu opieki Senatu RP nad W dniach 28 sierpnia – 3 wrze- oraz Maria Suworowa (skrzypce). Pro-

temu sowieckiego, z doświadczeniem Polonią i Polakami za granicą: „Senat śnia 2026 roku nauczycielka języka wadzącym był Andrij Tymoszczuk.

„Ja – Lider” z udziałem

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Wydarzenia

7

www.kuriergalicyjski.com

W Łanowicach poświęcono nową Drogę Krzyżową.

Powstała na miejscu zburzonego kościoła

W sanktuarium Matki Bożej

z La Salete w Łanowicach

w obwodzie lwowskim

uroczyście poświęcono nową

Drogę Krzyżową. Uroczystość

odbyła się 14 września,

w święto Podwyższenia Krzyża

Świętego, a przewodniczył

jej metropolita lwowski abp

Mieczysław Mokrzycki.

Rozważania Drogi Krzy-

żowej, przygotowane przez ks.

Jana Stachurę MS, nawiązywały

do współczesnych doświadczeń

Ukrainy. W tekstach pojawi-

ły się odniesienia do zniszczo-

nych miast, oﬁar wojny, cier-

pienia matek i dzieci oraz ludzi

niosących pomoc potrzebują-

cym. Autor ukazał Golgotę nie

jako wydarzenie wyłącznie hi-

storyczne, lecz rzeczywistość

Nowa Droga Krzyżowa po-

wstała w dębowym lesie ota-

czającym miejsce, gdzie przez

wieki stał kościół paraﬁalny.

Świątynia została zniszczona

przez władze komunistyczne,

a teren przekazano miejsco-

wemu kołchozowi. Przez bli-

sko cztery dekady po upadku

Związku Radzieckiego miejsce

pozostawało zaniedbane i za-

mieniło się w zarośnięte wysy-

pisko z pozostałościami dawnej

zabudowy gospodarczej.

obecną również

w

dramacie

współczesnej wojny.

Rozważania odwoływały

się także do orędzia Matki Bo-

żej z La Salette, przedstawiając

Maryję jako troskliwą Matkę,

która uczy człowieka, jak prze-

żywać cierpienie i zachować

nadzieję

w

najtrudniejszych

którzy społecznie wykonali Salette trud mieszkańców zwią-

większość prac porządkowych zany z budową Drogi Krzyżowej,

kolejne pokolenia wiernych słu- chwilach.

chały słowa Bożego, uczestni-

czyły w Eucharystii i zanosiły

Na zakończenie głos zabrał

prowincjał Polskiej Prowincji

swoje modlitwy. Świątynia zo- Zgromadzenia Misjonarzy Sa-

stała zburzona, lecz nie udało się letynów, ks. Grzegorz Zembroń

i budowlanych.

wyrażając nadzieję, że miejsce

Uroczystości rozpoczęły się to stanie się przestrzenią modli-

od powitania arcybiskupa, ka- twy i reﬂeksji dla kolejnych po-

Prace nad przywróceniem

tego miejsca rozpoczęły się płanów, pielgrzymów i para- koleń pielgrzymów.

zniszczyć wiary ludu ani wyma- MS. Podziękował pielgrzymom

zać pamięci o obecności Boga po- za wspólną modlitwę, a paraﬁa-

w czerwcu 2024 roku. Usunięto

krzewy, fundamenty budynków

kołchozowych oraz pozostało-

ści nawozów i środków ochrony

roślin. W kolejnych miesiącach

powstały alejki, pałac Piłata,

pierwsza stacja Drogi Krzyżo-

wej, a następnie brama miej-

ska, Kalwaria oraz Grób Pański.

Zbudowano również wszystkie

pozostałe stacje nabożeństwa.

ﬁan. Proboszcz paraﬁi, ks. To-

Podczas uroczystości abp

masz Krzemiński MS, nawiązał Mieczysław Mokrzycki erygo-

do obchodzonej w tym roku 180. wał i poświęcił Drogę Krzyżo-

rocznicy objawienia Matki Bo- wą, nadając jej przywilej uzy-

żej w La Salette. Zwrócił uwagę skania odpustu zupełnego pod

na saletyński krzyż z młotkiem zwykłymi warunkami.

śród tej wspólnoty – powiedział

abp Mieczysław Mokrzycki.

Arcybiskup podkreślił, że

nom, dobroczyńcom i wszystkim

zaangażowanym w budowę, za

ich wysiłek i świadectwo przy-

w miejscu zniszczonego ko- wiązania do Boga oraz Kościoła.

ścioła powstała Kalwaria Uroczystości zakończyła

–

i obcęgami, symbolami wyboru

Rozpoczynając nabożeństwo

droga modlitwy prowadząca wspólna agapa przygotowana

śladami męki Jezusa Chrystu- przez paraﬁanki, na którą za-

sa. Dla wielu uczestników, do- proszono wszystkich uczestni-

świadczonych wojną na Ukra- ków pierwszej Drogi Krzyżowej

między nawróceniem a odrzu- w intencji pokoju na Ukrainie,

ceniem Boga oraz na łzy Maryi, metropolita powiedział: – Gro-

które przypominają o cierpieniu madzimy się dzisiaj w miejscu

spowodowanym ludzką obojęt- naznaczonym szczególną histo-

inie, słowa te były symbolem

odprawionej w nowo poświęco-

Szczególnym

tej inwestycji było zaangażo-

wanie mieszkańców Łanowic,

wymiarem

nością wobec oﬁary Chrystusa.

W imieniu paraﬁi proboszcz Tutaj w Łanowicach stał niegdyś

zawierzył Matce Bożej La kościół – dom Boży, w którym

rią wiary, cierpienia i nadziei.

nadziei, że także na ruinach nej Kalwarii w Łanowicach.

zniszczonych miast może od-

rodzić się życie i piękno.

ŹRÓDŁO: NA PODSTAWIE LANOWICE.

SALETYNI.ORG

z

Trwają ekshumacje polskich żołnierzy na Hołosku we Lwowie.

Odnaleziono szczątki 90 osób

którzy prowadzą badania

szczątków, a także z ukraiń-

skimi antropologami i specja-

listami nadzorującymi prze-

bieg ekshumacji. Zapoznał się

również z artefaktami odnale-

zionymi podczas badań.

Ukraiński Instytut Pamięci

Narodowej podkreślił, że prace

prowadzone są zgodnie z pozwo-

leniami wydanymi w ramach

uzgodnień między Ukrainą

i Polską. Nadzór nad badaniami

ze strony ukraińskiej sprawują

również specjaliści przedsię-

biorstwa komunalnego „Dolia”,

zajmującego się poszukiwaniem

miejsc pochówku oﬁar wojen,

represji i deportacji.

Miejsce ekshumacji nie zo-

stało wybrane przypadko-

wo. Już w 2019 roku na terenie

dawnego Hołoska Wielkiego

prowadzono badania, podczas

Na terenie dawnego

cmentarza w Hołosku

we Lwowie trwają

polsko-ukraińskie prace

ekshumacyjne szczątków

żołnierzy Wojska

Polskiego poległych

we wrześniu 1939 roku

podczas obrony Lwowa.

Prace rozpoczęły się 25

sierpnia i potrwają do 2

października 2026 roku.

Według informacji przeka-

zanych przez Ukraiński Insty-

tut Pamięci Narodowej, do 14

września odnaleziono szcząt-

ki 90 osób, z czego 89 zosta-

ło już ekshumowanych. Wśród

nich zidentyﬁkowano szczątki

siedmiu żołnierzy Wehrmach-

tu, natomiast pozostałe należą

do żołnierzy Wojska Polskiego.

Prace prowadzi Instytut Pa-

mięci Narodowej we współ-

których odnaleziono ślady mo-

Celem ekshumacji jest odna- do dalszych badań, w tym ana- guzików, klamer, a także przed- gił żołnierzy Wojska Polskiego

poległych we wrześniu 1939

roku. Tegoroczne prace stano-

wią kolejny etap działań ma-

jących na celu odnalezienie,

przy udziale Ministerstwa Kul- ją archeologiczne odsłonięcie

wcześniej o odkryciu ponad 350 czący Ukraińskiego Instytutu

żołnierzom spoczywającym na

terenie dzisiejszej Ukrainy.

tury i Dziedzictwa Narodowego

RP oraz Konsulatu Generalnego

RP we Lwowie.

i dokumentację mogił, oględzi- przedmiotów, głównie elemen- Pamięci Narodowej. Ołeksandr

ny antropologiczne szczątków

oraz zabezpieczenie materiału – wojskowych oraz cywilnych

tów umundurowania i odzieży

Ałﬁorow spotkał się z przed-

stawicielami polskiego IPN,

ŹRÓDŁO: NA PODSTAWIE IPN/UIPN

nr 18 (502) 15–29 września 2026

8

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

„Pamiętajmy o nich, bo wtedy żyją…”

dokończenie ze strony 1

TEKST I ZDJĘCIA

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

W tym roku w upamiętnieniu wzięła

udział liczna delegacja. PTOnGW repre-

zentowali Bogdan Lupa, Krzysztof i Halina

Rumińscy i Władysław Cipyk. Z ramienia

Konsulatu Generalnego obecni byli kon-

sulowie Dorota Dmuchowska i Michał

Bogdanowicz wraz ze współpracownika-

mi. Obie polskie szkoły reprezentowali

harcerze oraz uczniowie starszych klas

wraz z Teresą Pakosz z liceum nr 24 i Alek-

PRACE PRZY MOGILE W MALECHOWIE W 1995 R. JAŚNIEJSZY

FRAGMENT TERENU – WŁAŚCIWE MIEJSCE POCHÓWKU. STOJĄ OD

LEWEJ: TADEUSZ PESZEK, LESZEK KRUK I KRZYSZTOF RUMIŃSKI

sandrem Gułym, dyrektorem liceum nr 10

im. św. Marii Magdaleny. Jako historyk,

Aleksander Guły przygotował o każdym

miejscu pochowku krótką notkę histo-

POŚWIĘCENIE ZBIOROWEJ MOGIŁY NA CMENTARZU W MALECHOWIE

ryczną, zawierającą informację o walkach, spoczywa tu około 120 żołnierzy. Do

ziemne groby zdobią proste drewniane

krzyże. Wokół las, cisza i najlepsze miejsce

do zastanowienia się nad bohaterskim czy-

nem zwykłego żołnierza.

Miejsce to jest nacechowane pewny-

mi tragicznymi wydarzeniami. Mianowi-

które się w tych miejscowościach toczyły

i o dowódcach polskich oddziałów. Oprawę

chwili pisania tego artykułu wydobyto

już ponad 90 szczątków żołnierzy WP

modlitewną zapewnił o. Sławomir Bystry i – ciekawostka – 7 żołnierzy Wermachtu.

z kościoła św. Antoniego. Interesujące jest to, że podczas przekla-

Objazd rozpoczęto tradycyjnie od dania drogi przez ten cmentarz w latach

zbiorowej mogiły na cmentarzu w Male- 1970–1980. strona niemiecka ekshumo- cie, grobla pomiędzy rozległymi stawami

chowie. Spoczywają tu żołnierze, których wała swoich żołnierzy. Nie było tu mogiły janowskimi była jedynym miejscem do

szczątki zostały w latach 1990. ekshumo- zbiorowej, szczątki zaś chowano w od- przejścia pomiędzy nimi. Z jednej strony

wane w okolicznych wsiach. Jest to jedna dzielnych grobach. Niestety później ten broniły jej oddziały polskie, a z drugiej

z pierwszych takich mogił powstałych teren wyrównano spychaczami i oddano

dzięki inicjatywie PTOnGW i jej ówczesne- pod ogródki działkowe. Mimo wszystko

strony w nocy podeszły oddziały, wyco-

fujące się po walkach w lasach jaworow-

go prezesa Eugeniusza Cydzika.

PTOnGW upamiętniło i te pochówki sym- skich. Oddziały te wzięto za niemieckie

bolicznym pomnikiem. i zaczęto ostrzeliwać. Zawiązała się bra-

Dalej jedziemy do miejscowości Jaśni- tobójcza walka, która przyniosła oﬁary po

Przed modlitwą konsul Dmuchowska

podkreśliła, że „…spotykamy się przy tych

grobach 17 września w dniu, którego data

jest dla Polaków symboliczna. Bowiem ten

ska, która leży już poza Lwowem. Tu na

miejscowym cmentarzu przy cerkwi jest

obu stronach. To one spoczywają w cieniu

dębu na kwaterze wojskowej.

dzień zapoczątkował wielki exodus Pola- zbiorowa mogiła polskich żołnierzy, któ-

Ostatnim miejscem są tzw. „Trzy Kop-

ce”. Tu też dzięki staraniom PTOnGW usta-

ków, zmiany terytorialne oraz tragiczne

losy polskich rodzin, które tutaj zmieniły

rą opiekuje się PTOnGW. I tu też miała

miejsce informacja historyczna, modlitwa wiono symboliczny krzyż, upamiętniający

się z dnia na dzień”. Jednocześnie konsul po- oraz złożenie kwiatów i zniczy. Uczestni- tych żołnierzy, którzy zadali oddziałom

dziękowała, szczególnie młodzieży, za ak- cy upamiętnienia na chwilę zatrzymują się

tywny udział w tym upamiętnieniu i zaape- w reﬂeksji nad minionymi wydarzeniami,

niemieckim znacznych strat. Walcząc na

terenach lasów jaworowskich polskie

oddziały stawiały zacięty opór elitarnej

jednostce Wermachtu „Germania”. Straty

Niemców były tak znaczne, że jednostkę

„Germania” musiano rozwiązać. Był to

lowała do osób starszych o przekazywanie

tej tradycji właśnie młodzieży. Przy grobie

a Krzysztof Rumiński demonstruje dawne

zdjęcia i opowiada o powstaniu mogiły.

wartę zaciągnęli harcerze. Po krótkiej mo- Okazuje się, że jej lokalizację na cmentarzu

dlitwie za poległych, kwiaty i zapalone zni- wskazała Eugeniuszowi Cydzikowi jedna

KWIATY SKŁADA KONSUL DOROTA DMUCHOWSKA

cze złożyli przedstawiciele Konsulatu.

O powstaniu tej mogiły opowiedział

Krzysztof Rumiński, który uczestniczył

w tych wydarzeniach i pokazał obecnym

historyczne zdjęcia z tych działań.

ze starszych mieszkanek wsi, która pamię- pierwszy taki – i chyba jedyny – wypadek

tała jak ten pochówek powstał po walkach w wojnie obronnej 1939 r.

w tych okolicach w 1939 r.

modlitwę za poległych, złożono kwiaty

Nie jest to miejsce pochówku, a je- i znicze.

bohaterach, którzy oddali najcenniejsze –

swe życie – w obronie Ojczyzny.

Następnie jedziemy za miejscowość

Janów (ob. Iwano-Frankowe). Tutaj w lesie

dynie symboliczne upamiętnienie, ponie-

waż, jak przypuszczam, wielu żołnierzy

Na zakończenie tegorocznej akcji kon-

Zwróciłem się z pytaniem o reﬂeksje

sul Dorota Dmuchowska podziękowała z akcji do konsula Michała Bogdanowicza:

jest najstarsza mogiła wojskowa – kwate- WP spoczywa nadal w okolicznych lasach

ra, gdzie spoczywają żołnierze austriaccy, i może kiedyś uda się ich szczątki odna- zwłaszcza młodzieży i zaapelowała, by

wszystkim, którzy wzięli w niej udział,

– Pierwszy raz jestem na grobach żoł-

nierzy polskich, którzy zginęli przy obro-

W latach 1990.

węgierscy, ukraińscy i Polacy, polegli w la- leźć, ekshumować i godnie pochować aktywniej dołączali do takich upamięt- nie Lwowa w 1939 roku. Jestem głęboko

wraz z Tadeuszem

„

tach 1914, 1918 i 1939. Nad ich wieczystym

snem czuwa potężny dąb, zaś symboliczne

zgodnie ze zwyczajem chrześcijańskim.

Pod symbolicznym krzyżem odmówiono

nień, bo od tego zależy czy kolejne poko- wzruszony. Widzę, że jest ogromna skala

Peszkiem i Leszkiem

lenia będą pamiętały o tych bezimiennych

tych pochówków. Są to setki naszych żoł-

nierzy, którzy polegli w obronie Lwowa,

dzielnie stając przeciwko Wermachtowi.

Ale pamiętajmy, że było to już po infor-

macji o przekroczeniu granic Polski przez

Armię Czerwoną. Robili wszystko co mo-

gli, by ocalić Lwów, by Niemcy do niego nie

weszli. Nie wiedzieli o postanowieniach

paktu Ribbentrop – Mołotow, że Lwów

zostanie oddany Związkowi Sowieckiemu

i bronili się dzielnie. Chwała bohaterom!

A co na to młodzież. Pytam o wrażenia

uczestniczącą w akcji upamiętnienia Sylwię

Pyż:

Krukiem porządkowaliśmy

ten grób. Było to po prostu

pole, gdzie spoczywały 64

trumienki ekshumowanych

żołnierzy. Stał tu jedynie

krzyż, który oznaczał

to miejsce. W tamtym

czasie prawdopodobnie

Włodzimierz Popławski

nagrał ﬁlm o ekshumacjach

żołnierzy w okolicznych

polach i zagrodach

wiejskich. Ale niestety, nie

mamy tego ﬁlmu, a szkoda,

bo to był dowód historyczny.

– Po raz pierwszy jestem na takiej akcji

objazdowej i jestem pod jej wrażeniem. Jest

to nauka historii, ale na żywo. Gdy się odwie-

dza te miejsca, odbiera się to całkiem inaczej,

niż na lekcjach w szkole. Uważam, że takie

wyjazdy byłoby celowo organizować dla ca-

łych klas. Byłoby to pewne wyjście ze strefy

szkolnej, ze strefy komfortu, wówczas takie

wiadomości zapadają lepiej w pamięć. Prze-

każę te wiadomości swoim koleżankom, żeby

zainteresowały się tymi wydarzeniami.

Tegoroczna akcja upamiętnienia Polskich

bohaterów, poległych pod Lwowem zakoń-

czyła się. Na grobach pozostały kwiaty i zni-

cze, ale w pamięci młodzieży chyba zapadło

ziarno, które przyniesie plon w przyszłości.

KRZYSZTOF RUMIŃSKI

Kolejnym miejscem jest nieczynny od lat

1960. cmentarz na Zboiskach. W ubiegłym

roku odbyły się tu ekshumacje, szczątki

zostały przeniesione i uroczyście złożone

w kwaterze żołnierzy 1939 r. w Mościskach.

Przy pamiątkowym krzyżu również odpra-

wiono modlitwę i złożono kwiaty i znicze.

Tradycyjnie kolejnym miejscem był

cmentarz na Hołosku, na którym obecnie

są prowadzone wspólne polsko-ukraiń-

skie prace ekshumacyjne. Orientacyjnie

PIERWSZA MOGIŁA NA CMENTARZU NA ZBOISKACH – JESZCZE OBŁOŻONA PŁYTAMI CHODNIKOWYMI

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Wydarzenia

9

www.kuriergalicyjski.com

Pierwszy Szczyt Karpacki na Ukrainie

17 września w miejscowości

Huta w obwodzie

Rozmowy dotyczyły współpracy w ra-

mach Koalicji Antybalistycznej, integracji

Ukrainy z Unią Europejską, a także kwe-

stii historycznych ważnych dla relacji

polsko-ukraińskich.

Premier RP podkreślił, że w relacjach

między oboma narodami „prawda zawsze

jest lepsza niż kłamstwo, nawet ta bardzo

bolesna”, dziękując Ukrainie za gotowość do

uwzględniania polskiej wrażliwości w spra-

wach historycznych.

Wołodymyr Zełenski zaznaczył z kolei,

że Polska i Ukraina pozostają partnerami,

którzy potraﬁą otwarcie rozmawiać także

o trudnych tematach, a wspólnym celem

obu państw jest przeciwstawienie się rosyj-

skiej agresji.

iwanofrankiwskim odbył się

pierwszy Szczyt Karpacki

(C8), podczas którego Ukraina

zainaugurowała Karpacką

Inicjatywę Integracyjną – nowy

format współpracy państw

położonych w regionie Karpat.

W spotkaniu uczestniczyli

przywódcy oraz przedstawiciele

ośmiu krajów: Ukrainy, Polski,

Rumunii, Serbii, Austrii, Czech,

Słowacji i Węgier.

Polskę reprezentował premier RP Do-

nald Tusk, który podkreślił, że obecność

liderów państw w Ukrainie jest wyrazem

solidarności z krajem walczącym z rosyj-

ską agresją oraz wspólnej troski o bezpie-

czeństwo całego regionu.

Wspólna deklaracja liderów

Efektem pierwszego Szczytu Kar-

packiego było podpisanie wspólnej de-

klaracji liderów państw uczestniczących

Nowy format współpracy –

Karpacka Ósemka

w

inicjatywie. Dokument przewiduje

utworzenie stałej platformy politycznego

dialogu krajów regionu Karpat oraz roz-

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełen-

ski poinformował, że szczyt inauguruje

nowy format dialogu obejmujący wszyst-

kie państwa karpackie. Powstająca Kar-

packa Ósemka (C8) ma służyć zacieśnieniu

współpracy w zakresie bezpieczeństwa,

Inwestycje i współpraca

gospodarcza

Podczas ekonomicznej części szczytu

zaplanowano udział około 550 przedsta-

wicieli biznesu. Według strony ukraińskiej

pozyskiwanie środków europejskich na

rozwój regionów przygranicznych.

tylko dla Ukrainy – powiedział polski pre- poczęcie prac nad europejską strategią

mier podczas szczytu.

Szef polskiego rządu poinformował prac mają zostać włączeni przedstawi-

również, że Polska dołączyła do Koalicji ciele rządów, samorządów, środowisk

Antybalistycznej, skupiającej państwa biznesowych, instytucji ﬁnansowych

i przedsiębiorstwa współpracujące przy i ekspertów.

Premier RP Donald Tusk podczas wy- rozwoju technologii obrony przed poci- Karpacka Inicjatywa Integracyjna obej-

makroregionalną dla Karpat. Do dalszych

Donald Tusk: solidarność

z Ukrainą i bezpieczeństwo

regionu

energetyki, logistyki, infrastruktury oraz przygotowano inwestycyjne i handlowe

rozwoju gospodarczego regionu.

porozumienia o wartości około 1 miliarda

euro w sektorach energetyki, logistyki stąpienia podkreślił, że solidarność z Ukra- skami balistycznymi. Według premiera

Jak zaznaczył ukraiński prezydent,

muje osiem państw i ma wspierać rozwój

Karpaty to nie tylko wspólne dziedzic- i infrastruktury. Zaprezentowanych ma

two przyrodnicze, ale także strategiczny

region Europy. Wskazał na potrzebę mo- sowych o łącznej wartości niemal 40 mi- rosyjskie ataki w pobliżu granic Unii Euro- powietrznej.

iną leży w interesie całej Europy Środko- projekt ma w przyszłości wzmocnić bez- współpracy transgranicznej, bezpieczeń-

zostać także blisko 100 projektów bizne- wej. Zwrócił uwagę na nasilające się pieczeństwo europejskiej przestrzeni

stwa energetycznego, infrastruktury trans-

portowej oraz integracji Ukrainy z Unią

Europejską.

dernizacji dróg i kolei, rozwoju połączeń

energetycznych, zwiększenia możliwości

transportowych oraz współpracy przy

liardów euro.

Uczestnicy zapowiedzieli również

prace nad stworzeniem makroregional-

pejskiej i NATO, w tym w rejonie przejścia

granicznego Dorohusk – Jagodzin.

Rozmowy o relacjach

– Jesteśmy tu, aby pokazać naszą soli-

polsko-ukraińskich

ŹRÓDŁO: NA PODSTAWIE KANCELARIA

PREZYDENTA UKRAINY/KANCELARIA

PREZESA RADY MINISTRÓW RP

wykorzystaniu zasobów mineralnych i od- nej strategii Unii Europejskiej dla Kar- darność z Ukrainą. Rosyjskie zagrożenie

nawialnych źródeł energii. pat (EUSCARP), która miałaby ułatwić jest zagrożeniem dla nas wszystkich, nie

Na marginesie szczytu Donald Tusk

spotkał się z Wołodymyrem Zełenskim.

Obchody Święta Wojska Polskiego w Kijowie

30 sierpnia 2026 roku

ponieważ to właśnie od 29 do 31 sierpnia

1920 roku trwała obrona Zamościa, zaś

organizatorzy chcieli podkreślić znaczenie

tej bitwy. Starej twierdzy broniła 6 Siczo-

wa Dywizja Strzelców Ukraińskiej Republi-

ki Ludowej pułkownika Marka Bezruczki,

który był również dowódcą obrony miasta

(awans generalski był efektem tego boju)

wspomagana przez 31 pułk Strzelców Ka-

niowskich pod dowództwem majora Mi-

kołaja Bołtucia. 1 Armia Konna Siemiona

Budionnego została powstrzymana. Boha-

terska obrona Zamościa przez Ukraińców

i Polaków przyczyniła się walnie do poko-

nania bolszewików w Bitwie Warszawskiej.

O 11:30 zostały złożone kwiaty pod po-

mnikiem „Oﬁcerom Armii Ukraińskiej Republi-

ki Ludowej – urodzonym w Kijowie”. To jedyny

pomnik w stolicy Ukrainy poświęcony żołnie- na dwie części. Pierwsza poświęcona była odpowiednikiem naszego „Boże coś Polskę”.

rzom Ukraińskiej Republiki Ludowej. Zebrani

odśpiewali hymny Ukrainy i Polski, odmówili

modlitwę w intencji ukraińskich i polskich żoł- odnosiła się do Święta Wojska Polskiego,

nierzy, następnie delegacja Polaków obywa- rocznicy obrony Zamościa i obecnej zbrod- wikary katedralny. Do katedry Świętego

teli Ukrainy w osobach Witalija Ostrowskiego niczej agresji rosyjskiej na Ukrainę. Kazanie Aleksandra przybył i swoją obecnością

i Romana Nikiforuka oraz przybyłego z Polski

Marka Łukaniuka złożyła kwiaty.

O 12:15 złożono kwiaty na Cmentarzu

Bajkowa na kwaterze Żołnierzy Polskich

poległych w 1920 roku w walkach o wy- bokie wrażenie i stały się dla nich ważnym

zwolenie Kijowa. Uroczystość miała taki

sam przebieg jak pod pomnikiem Żołnierzy

Ukraińskiej Republiki Ludowej.

O 14:00 rozpoczęła się Msza Święta

celebrowana w języku polskim (w każdą

niedzielę Msza Święta w Katedrze Święte- wieństwo dla „bohaterskich Zbrojnych Sił

go Aleksandra sprawowana jest po polsku),

której przewodniczył ksiądz biskup Alek- skiewską”. Eucharystię zakończyło odśpie- w chwili obecnej. Opowiedział o polsko-ukra- Federacji Organizacji Polskich na Ukra-

sander Jazłowiecki, biskup pomocniczy Die- wanie po ukraińsku hymnu „Боже Великий ińskim braterstwie broni i o Polakach, którzy inie, Legionu Polskiego i Klubów Służby

cezji Kijowsko-Żytomierskiej, który rów- Єдиний, нам Україну храни” („Boże Wiel- teraz walczą i oddają życie w obronie Ukra- Niepodległości.

nież wygłosił kazanie. Można je podzielić ki, Jedyny, nam Ukrainę chroń” , który jest iny. Podkreślił, że naszym obowiązkiem jest

pomaganie Ukraińcom w ich bohaterskiej

walce. Następnie Marek Łukaniuk przed-

stawił dzieje sojuszu polsko-ukraińskiego

począwszy od jego zawarcia w kwietniu

1920 roku. Przedstawił rozmowy pokojowe

z bolszewikami i zdradę w Rydze (delegacja

polska zdominowana przez polityków obozu

narodowego zgodziła się, żeby to bolszewicy

reprezentowali Ukrainę) i rolę marszałka Jó-

zefa Piłsudskiego, który po powrocie do wła-

dzy w 1926 roku wyraził zgodę i wyasygno-

wał pieniądze na odbudowę w konspiracji Sił

Zbrojnych Ukraińskiej Republiki Ludowej na

terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czego

wynikiem była służba kontraktowa oﬁcerów

URL w Wojsku Polskim i ich udział w obronie

Polski przed najazdem niemieckim i sowiec-

kim w 1939 roku. Trzecim prelegentem był

Elchan Nurijew, politolog, dziennikarz i eks-

pert od spraw Rosji. W swoim wystąpieniu

w Katedrze Świętego

Aleksandra w Kiowie

zabrzmiał najstarszy hymn

rycerstwa polskiego. Śpiewem

„Bogurodzicy” uczestnicy

nabożeństwa z okazji Święta

Wojska Polskiego rozpoczęli

modlitwę w intencji Wojska

Polskiego, Zbrojnych Sił

Ukrainy, śp. pierwszego

marszałka Polski Józefa

Piłsudskiego, śp. atamana

Symona Petlury, śp.

generała Marka Bezruczki

i wszystkich polskich

WITALIJ OSTROWSKI, KS. WITALIJ RUDENKO, MAREK ŁUKANIUK,

BP MICHAIŁ ANISZCZENKO, BP ALEKSANDER JAZŁOWIECKI,

ROMAN NIKIFORUK, MARIA SIWKO

i ukraińskich żołnierzy

walczących o Niepodległość

Polski i Ukrainy w 1920

roku. Prawdopodobnie po

raz pierwszy od maja 1920

roku, kiedy to wojska

przypadającej tego dnia rocznicy konsekra- Najświętszą Eucharystię koncelebrowali

cji świątyni Świętego Aleksandra, druga ksiądz Michał Sadownik, duszpasterz Pola- poruszył kwestię bezpieczeństwa państw

ków w Kijowie i ksiądz Jarosław Chmarski,

Międzymorza, przestrzegł przed wpływa-

mi Moskwy ukazując mechanizmy jej dzia-

łania i podkreślił konieczność współpracy

Rzeczypospolitej Polskiej

i Ukraińskiej Republiki

Ludowej wyzwoliły stolicę

Ukrainy, Kiów usłyszał tę

pieśń, która była również

hymnem rycerstwa

rusińskiego. Śpiewał ją na

pewno na polach Grunwaldu

w 1410 roku Iwan Kosuszyk

rycerz Ziemi Halickiej, który

za męstwo w tej bitwie został

uhonorowany przez króla

Władysława Jagiełłę nadaniem

dwóch wsi. To najstarszy

zapis w polskich kronikach,

który wymienia z imienia

rusińskiego rycerza.

było głębokim przesłaniem wiary, nadziei

i duchowej reﬂeksji. Celność zawartych

w nim spostrzeżeń oraz sposób formuło-

uświetnił tę uroczystość Sylwester Rudy, polsko-ukraińskiej.

konsul Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie.

O 15:30 w siedzibie Misji Stauropigii

Swoją obecnością wydarzenie to za-

szczycili ksiądz biskup Michaił Aniszczen-

ko - biskup Komeński szef Misji, egzarcha

wania myśli wywarły na uczestnikach głę- Patriarchatu Ekumenicznego na Ukrainę,

która mieści się przy cerkwi Świętego An- patriarchy ekumenicznego gospodarz miej-

drzeja, rozpoczęło się spotkanie poświę- sca; ksiądz biskup Aleksander Jazłowiecki,

przeżyciem duchowym. Modlitwa wiernych

ułożona przez organizatorów zawierała we- cone rocznicy obrony Zamościa. Najpierw

pastor porucznik Witalij Rudenko, Maria

Siwko, Roman Nikiforuk i generał Aleksan-

der Wołkoński.

Uroczystości obchodów Święta Wojska

Polskiego w Kijowie zostały zorganizowane

zwania o błogosławieństwo dla Polskich Sił

Zbrojnych, aby „nigdy nie musiały w walce

Witalij Ostrowski zapoznał zgromadzonych

z historią obrony „Padwy Północy” przed

udowadniać swej siły” oraz o błogosła- bolszewikami, omówił rolę 6 Dywizji Strzel-

ców Siczowych i samego generała Marka

Ukrainy, żeby zwyciężyły agresję mo- Bezruczki w tych walkach oraz ich znaczenie z inicjatywy Fundacji „Polonia – Ruthenia”,

Uroczystości Święta Wojska Polskiego

celowo zostały przeniesione na 30 sierpnia,

MAREK ŁUKANIUK

nr 18 (502) 15–29 września 2026

10

Kurierowe rozmowy

www.kuriergalicyjski.com

„Ossoliński” w drodze do Wiednia

w bezpośrednim sąsiedztwie daw-

nego miejsca pochówku. W krypcie

pod tablicą została umieszczona urna

z ziemią pobraną z przybliżonego

miejsca pierwotnego grobu. Dzięki

temu symboliczny grób ma bardzo

konkretny związek z rzeczywistym

miejscem pochówku.

przedstawicieli różnych środo-

wisk naukowych, polonijnych

i kulturalnych. Uroczystości zakoń-

czyły się właśnie takim wspólnym

spotkaniem.

Chcieliśmy przy tej okazji pokazać, że

pamięć o Ossolińskim nie ogranicza

się wyłącznie do jego grobu. Dlatego

ważnym elementem naszych dzia-

łań było również przypominanie jego

związków z Baden.

W tym kontekście szczególnie cenna

była działalność Ewy Reutt z Rollett-

museum. W maju 2026 roku zorgani-

zowaliśmy również wyjazd „Śladami

O poszukiwaniu

–

zaginionego grobu

Józefa Maksymiliana

Ossolińskiego, jego

związkach z Wiedniem

i inicjatywie, dzięki której

jego nazwisko znalazło

się na pociągu łączącym

Wrocław ze stolicą

Austrii, z redaktorami

„Poloniki” SŁAWOMIREM

IWANOWSKIM

Tablica

i

krypta powstały dzięki

prywatnej inicjatywie i prywatnym

środkom Haliny i Sławomira Iwa-

nowskich, Ewy i Krzysztofa Korbie-

lów oraz Stanisława Tepera. Tablicę

wykonał jego Zakład Kamieniarski

w Jordanowie. Bardzo ważna była

także życzliwość zarządcy cmenta-

rza Waltera Poisa, księdza dr. Mi-

chaela Wolfa oraz kierowniczki Mu-

zeum Dzielnicowego Favoriten Ewy

Fischer. Dzięki akceptacji naszych

i KRZYSZTOFEM

KORBIELEM – rozmawia

DOROTA STROJNOWSKA.

hrabiego Ossolińskiego

w

Baden”.

Odwiedziliśmy Rollettmuseum, gdzie

o związkach Ossolińskiego z miastem

opowiadała Ewa Reutt, autorka waż-

nej publikacji na ten temat, a także

dawną rezydencję hrabiego – pałac

Braiten. Chcieliśmy w ten sposób po-

kazać, że pamięć o Ossolińskim jest

obecna nie tylko w Wiedniu, lecz tak-

że w Baden. Pani Reutt przygotowała

także wystawę poświęconą badeń-

skim działaniom Ossolińskiego.

DS.: Od lat szliście Panowie

tropem wielkiego archiwisty

i kolekcjonera, założyciela Za- planów przez te osoby mogliśmy

kładu Narodowego im. Osso- zrealizować pomysł właśnie w tym

lińskich we Lwowie, obecnie

działającego we Wrocławiu.

Najpierw ustaliliście miejsce

pierwotnego pochówku…

miejscu.

Cieszy nas, że mogliśmy w ten spo-

sób przybliżyć postać Ossolińskiego

również Wiedeńczykom, a szerzej

– Austriakom. Był przecież nie tyl-

Red.: To było dla nas bardzo ważne, bo

DS.: Nie spoczęliście Panowie

na laurach. Kolejnym pomy-

słem upamiętnienia było na-

danie nazwiska Ossolińskiego

pociągowi z Polski do Wiednia.

Red.: Pomysł wydawał nam się bar-

dzo naturalny. Skoro Ossoliński był

człowiekiem, który symbolicznie

łączy Polskę i Austrię, uznaliśmy, że

jego imię powinno pojawić się rów-

nież na trasie kolejowej łączącej oba

SŁAWOMIR IWANOWSKI (OD LEWEJ) I KRZYSZTOF KORBIEL,

REDAKTORZY „POLONIKI”, WITAJĄ POCIĄG „OSSOLIŃSKI” W WIEDNIU

PAN, Muzeum Dzielnicowego Favo- której poprzednikiem była Biblioteka

tury Wiednia, zlikwidowano jego Polonia.

riten i Rollettmuseum w Baden. Ho- Nadworna, kierowana niegdyś przez kraje. Tym bardziej, że 2026 rok Sejm

milię podczas nabożeństwa wygło- Ossolińskiego. RP ustanowił Rokiem Józefa Maksy-

że Ossoliński rzeczywiście łączy lu- sili księża Jerzy Tusk i Artur Stępień. Mamy nadzieję, że uroczystość ta na miliana Ossolińskiego. Skoro z Pol-

najstarszą część, a na części tego te- Red.: Ta uroczystość pokazała nam,

renu powstał Waldmüllerpark.

W 2024 roku na terenie dawnego

dzi i miejsca – Wiedeń, Lwów i Wro- Odsłonięcia tablicy pamiątkowej do- stałe wpisała to miejsce w kalendarz

ski do Austrii jeżdżą pociągi o takich

historycznej pamięci austriacko-pol- nazwach jak Chopin, Sobieski, to dla-

skiej i utrwali pamięć o wielkim Po- czego nie Ossoliński?

cmentarza rozpoczęły się prace ar- cław, a także Polskę, Austrię i Ukra- konał ambasador RP w Austrii Zenon

cheologiczne związane

nowego osiedla. To był więc ostatni

moment, w którym można było pod- tkali się przedstawiciele instytucji,

jąć działania. Zaczęliśmy analizować które przechowują i rozwijają jego

stare księgi cmentarne i plany kwa- dziedzictwo.

z

budową

inę. Bardzo zależało nam na tym, żeby

Kosiniak-Kamysz.

przy jego symbolicznym grobie spo- Szczególnie symboliczna była obec- laku, który tak mocno związał swoje

6 lutego 2026 roku zwróciliśmy się

do PKP Intercity z oﬁcjalnym wnio-

skiem o nadanie jednemu z pociągów

kursujących między Polską a Au-

ność przedstawicieli trzech miast

związanych z Ossolińskim. Wrocław

życie z tym miastem.

reprezentowała dr Agata Janiak, któ- DS.: Wydarzenie miało także

ter, a także rozmawiać z archeologami

prowadzącymi badania.

W uroczystości uczestniczyli m.in.

ambasador RP w Austrii Zenon Kosi- du Narodowego im. Ossolińskich dr.

ra odczytała list dyrektora Zakła- drugą część – w sali pobliskie- strią, np. na trasie Wrocław–Wiedeń,

go kościoła, w której odbywają nazwy „Ossoliński”. W uzasadnieniu

Udało się nam ustalić, że Ossoliń- niak-Kamysz, przewodniczący Rady

Łukasza Kamińskiego. Z Lwowskiej

Narodowej Naukowej Biblioteki Red.: Drugą częścią obchodów było

się polskie msze.

podkreślaliśmy, że byłby to nie tylko

sposób na upamiętnienie wybitne-

ski został pochowany w najstarszej,

10. dzielnicy Wiednia Marcus Franz,

katolickiej części cmentarza – do- dr Katharina Kaska z Austriackiej

Ukrainy im. W. Stefanyka – dawne- spotkanie w sali paraﬁalnej kościo- go Polaka, ale również symboliczny

Biblioteki Narodowej– oraz przed- go Ossolineum przyjechała dr Ilona ła Królowej Pokoju, gdzie mogliśmy most historyczny i kulturalny mię-

stawiciele wiedeńskich instytucji Oleksiw, a Wiedeń reprezentowała kontynuować rozmowę o Ossoliń- dzy Polską i Austrią.

kładnie tej, na której prowadzono

prace archeologiczne. Choć nie ma

już szczegółowych planów ani ksiąg, i Polonii. Byli również przedstawi- dr Katharina Kaska z Austriackiej

skim i jego związkach z Austrią.

Była to również okazja do spotkania

Początki rzeczywiście były trudne.

Otrzymaliśmy z PKP Intercity odpo-

wiedź, że przewoźnik nie ma planów

nadania nazwy „Ossoliński” żadne-

mu z pociągów jadących do Wied-

nia. Jednocześnie wskazano nam,

że decyzje dotyczące nazw pocią-

gów są podejmowane we współpracy

z organizatorem przewozów – Mini-

strem Infrastruktury – oraz kolejami

zagranicznymi.

Nie chcieliśmy jednak na tym po-

przestać. Zwróciliśmy się więc

o poparcie inicjatywy do Marszałka

Województwa Małopolskiego Łuka-

sza Smółki. Było dla nas ważne, aby

podkreślić także małopolskie związ-

ki Ossolińskiego. Urodził się w Woli

Mieleckiej na Rzeszowszczyźnie

(obecnie woj. Podkarpackie), ale jego

nazwisko i dziedzictwo są z wyboru

mocno związane z Tęczynem i dzi-

siejszą gminą Krzeszowice.

udało się z dużym prawdopodobień- ciele Szkoły Polskiej, Stacji Naukowej

stwem określić miejsce pochówku.

Z tego miejsca pobraliśmy ziemię,

która następnie została umieszczona

w urnie i złożona w symbolicznym

grobie.

Biblioteki Narodowej – instytucji,

DS.: Finałem działań Panów

Redaktorów było odsłonię-

cie tablicy na współczesnym

pobliskim cmentarzu Matzle-

insdorf. Termin poświęcenia

symbolicznego grobu zbiegł się

z przygotowaniami do inaugu-

racji Roku Ossolińskiego.

Red.: Było to dla nas rzeczywiście

bardzo wzniosłe wydarzenie. Zale-

żało nam przede wszystkim na tym,

aby przywrócić w Wiedniu pamięć

o Ossolińskim. Choć jego pierwot-

ny grób nie zachował się, chcieliśmy

stworzyć miejsce, do którego można

przyjść, zapalić znicz, złożyć kwiaty

i po prostu zatrzymać się na chwilę

przy pamięci o człowieku tak bardzo

zasłużonym zarówno dla Polski, jak

i dla Austrii.

Traktowaliśmy tę inicjatywę jako

coś więcej niż tylko nadanie nazwy

pociągowi. Chodziło o to, żeby jadąc

z Polski do Wiednia albo z Wiednia do

Polski, tysiące pasażerów miały oka-

zję zetknąć się z nazwiskiem czło-

wieka, który był ważną postacią obu

tych przestrzeni kulturowych.

Wybraliśmy współcześnie funk-

cjonujący Ewangelicki Cmen-

tarz Matzleinsdorf, znajdujący się

POCIĄG „OSSOLIŃSKI” RELACJI POZNAŃ – WIEDEŃ

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Wydarzenia

11

www.kuriergalicyjski.com

Przełomem

było wsparcie naszej inicjatywy

przez ambasadora RP w Austrii Ze- Austrii w Polsce Nicole Greismaier;

nona Kosiniaka-Kamysza, dla któ- wiceprezydent Wrocławia, przewod- „Ossoliński”, przemierzający trasę

rego ważne są nie tylko współczesne niczący Rady Kuratorów Zakładu między Polską i Austrią, jest więc

polsko-austriackie związki, ale tak- Narodowego im. Ossolińskich Grze- w pewnym sensie materialnym sym- hr. Ossolińskiego przez Zakład

że te historyczne łączące oba kraje. gorz Roman; dyrektor Zakładu Na- bolem tych związków. Narodowy im. Ossolińskich,

rodowego im. Ossolińskich dr Łukasz I o to nam od początku chodziło: nie

DS.: Udało się! Uroczysta inau- Kamiński, dr Edward Wąsiewicz, tylko o kolejną tablicę czy kolejną

guracja odbyła się na peronie konsul honorowy Republiki Austrii uroczystość, ale o to, żeby nazwi- Polską Akademię Nauk, Uni- Ossolińskiego swoje cegiełki. Nasze

wrocławskiego dworca 3 wrze- we Wrocławiu i Opolu, wicedyrektor sko Józefa Maksymiliana hr. Osso- wersytet Wiedeński oraz Uni- czasopismo ukazuje się nieprzerwa-

w

naszych staraniach PKP Intercity Dariusz Grajda; Za- największe dzieło – Zakład Narodo- pt. Der (un) vergessene Wiener[

stępczyni Szefa Misji w Ambasadzie wy im. Ossolińskich – ma dziś swo- (Nie)zapomniany wiedeńczyk],

ją siedzibę we Wrocławiu. Pociąg która odbyła się w czerwcu

w Ossolineum we Wrocławiu w li-

stopadzie, gdzie także przedstawimy

referaty. Mamy również kolejne za-

w

Wiedniu, zorganizowanej proszenia, ale o tym opowiemy na-

w dwustulecie śmierci J. M. stępnym razem. Rok Ossolińskiego

trwa…

Cieszymy się, że jako redaktorzy pi-

Austriacką Bibliotekę Narodo- sma Polonii austriackiej „Polonika”

wą, Instytut Polski w Wiedniu, mogliśmy dołożyć do obchodów Roku

śnia 2026 roku. To wielka sa- ds. Narodowej Biblioteki Ossolineum

lińskiego zaczęło mocno funkcjo- wersytet Wrocławski.

nować przestrzeni publicznej Red. Program dwudniowej sesji był

Nie znaleźliśmy się w gronie oﬁ- – zarówno w Wiedniu i Baden, jak

nie od 31 lat w Austrii, a działania

upamiętniające Józefa Maksymilia-

bardzo bogaty, znakomici naukow- na Ossolińskiego są jednymi z wielu,

tysfakcja dla wszystkich.

dr Dorota Sidorowicz-Mulak.

w

Red.: Oczywiście, to dla nas ogromna

satysfakcja. Kiedy w lutym występo- cjalnych uczestników uroczystości

waliśmy z tym pomysłem do PKP In- we Wrocławiu 3 września, ale nasz

i w Polsce. Żeby był obecny nie tylko

w książkach i bibliotekach, lecz tak- i zainteresowania Ossolińskiego. My

cy przedstawili życiorys, dokonania

które podejmujemy, aby pielęgnować

za granicą polską historię i pamięć

tercity, nie wiedzieliśmy jeszcze, czy udział w tym wydarzeniu miał epi- że w świadomości współczesnych opowiedzieliśmy o pogrzebie, który o ludziach ją tworzących.

uda się go zrealizować. Tym bardziej

cieszy nas, że imię Ossolińskiego

rzeczywiście traﬁło na pociąg łączą- Dla nas jest w tym wydarzeniu coś

zod wiedeński: 4 września przywi- ludzi.

taliśmy „Ossolińskiego” w Wiedniu. Możemy się już cieszyć „naszym”

pociągiem i to jest świetne uczucie.

stał się manifestacją uczuć patrio-

tycznych i jednocześnie podkreślił

poważanie, jakim cieszył się Osso- upamiętnianie polskich śla-

DS.: Dzięki Panów działalności

cy Wrocław z Wiedniem.

W nadaniu imienia na wrocławskim

dworcu uczestniczyli PT. Prezes Za- życia był związany z Wiedniem, tu- nazwa

bardzo symbolicznego. Ossoliński

przez większość swojego dorosłego DS.: Symboliczny pochówek,

pociągu,

rządu PKP Intercity, Janusz Mali- taj mieszkał, pracował, pełnił funk- ki i spacery to nie wszystko.

liński oraz o wiedeńskich miejscach

z nim związanych. Nasze referaty

wyciecz- spotkały się z dużym zainteresowa- tuluję i życzę serdecznie wielu

niem słuchaczy. kolejnych sukcesów w działal-

Panowie Zostaliśmy zaproszeni do udzia- ności na rzecz krzewienia pol-

także w konferencji naukowej łu w konferencji, która odbędzie się skości na austriackiej niwie.

dów w Austrii nabrało nowych

aspektów i kontekstów. Gra-

nowski; Wiceprezes Zarządu PKP SA,

przewodniczący Rady Nadzorczej

cję prefekta Biblioteki Nadwornej

i tutaj zmarł. Z drugiej strony jego

Uczestniczyliście

Zagadki dawnego Stanisławowa oczami młodych odkrywców

odpowiada na potrzeby młod-

szych uczestników, dla których

historia może stać się czymś

więcej niż zbiorem dat i nazwisk.

– Dla mnie inicjatywa „Sta-

nisławów oczyma młodzieży”

i jej kontynuacja w formie gry

terenowej oznaczają przede

wszystkim popularyzację hi-

storii i kultury, a tym samym

rozwój zainteresowania tymi

dziedzinami wśród dzieci

i młodzieży. Myślę, że w na-

szych czasach jest to szczegól-

nie ważne, ponieważ historii

trzeba uczyć się zawsze, żeby

wiedzieć więcej o swoim kraju

12 września ulice Iwano-

Frankiwska ponownie

stały się przestrzenią

do odkrywania historii

dawnego Stanisławowa.

W ramach projektu

„Stanisławów oczyma

młodzieży – kontynuacja”

odbyła się gra terenowa,

podczas której uczestnicy

wyruszyli na siedem

różnych tras, poznając

miejsca związane

z historią miasta.

ANNA SEMEROWA

TEKST

i swoim mieście. A kiedy można

poznawać ją w ciekawy i anga-

EUGENIUSZ ANDRUSIAK

ZDJĘCIA

żujący sposób, jest to nie tylko

łatwiejsze, ale także może spra-

wiać dużo radości i zaintereso-

wać każdego – mówiła Angeli-

ręki”. Było to z pewnością nie- na Husenycia, koordynatorka

zwykłe doświadczenie dla mło- wolontariuszy Centrum Kultu-

czestnicy zostali podzie-

leni na drużyny, a każda

z nich otrzymała własną

wolontariuszy Centrum Kultu- podczas gdy dla młodych ludzi

ry Polskiej i Dialogu Europej- mogą one stać się historiami

U

trasę. Zadaniem zespołów było skiego, którzy wcielili się w po- mieszkańców, domami znanych

dzieży

–

powiedziała Anita

ry Polskiej i Dialogu Europej-

dotarcie do kolejnych punktów,

rozwiązanie przygotowanych

zagadek oraz wykonanie zadań

stacie historyczne, uczestnicy

mogli na chwilę przenieść się

w przeszłość i spojrzeć na mia- mi. Myślę, że najważniejszym

postaci i miejscami związany- Czirkowa, koordynatorka pro- skiego w Iwano-Frankiwsku.

mi z ciekawymi opowieścia- jektów Centrum Kultury Pol-

skiej i Dialogu Europejskiego

Finałem wydarzenia była

również prelekcja prof. Woło-

dymyra Wełykoczoho z Kar-

packiego Uniwersytetu Naro-

związanych z historią i dzie- sto z perspektywy jego daw- powodem kontynuacji pro- w Iwano-Frankiwsku.

dzictwem Stanisławowa. Wy- nych mieszkańców.

jektu jest chęć dzielenia się tą

Gra terenowa stała się więc

korzystując wskazówki i kody

QR, uczestnicy mogli spojrzeć

na dobrze znane ulice i miejsca

z zupełnie innej perspektywy.

Na trasach znalazły się m.in.:

pomnik Adama Mickiewicza, to po prostu budynki i uliczki,

pomnik Ignacego Kamińskie-

– Uważam, że kontynuacja

projektu przede wszystkim

pokazuje, jak duże jest zain- cie opisane w książkach hi- ale również formą edukacji, któ- jeszcze lepiej poznać histo-

teresowanie młodzieży histo- storycznych, mając możliwość ra pozwala łączyć wiedzę z dzia- rię Stanisławowa i spojrzeć na

wiedzą. Podczas gry uczestni- nie tylko sposobem na poznawa- dowego im. Wasyla Stefanyka,

cy sami wcielali się w posta- nie historii konkretnego miasta, która pozwoliła uczestnikom

rią miasta. Dla wielu z nas są

opowiedzenia o życiu swoich

bohaterów niejako „z pierwszej

łaniem, zabawą i współpracą.

Taka forma szczególnie dobrze

miejskie dziedzictwo w szer-

szym kontekście.

Gra terenowa pokazała, że

historia nie musi być jedynie

go, Pałac Potockich, Kolegiata,

Uniwersytet Medyczny, Kole-

gium Jezuitów oraz okolice Li-

ceum nr 3. Poszczególne dru-

opowieścią

z

podręczników.

Może być czymś, czego można

doświadczyć podczas space-

ru ulicami miasta. Odkrywając

kolejne miejsca i rozwiązując

zagadki, młodzież oraz dorośli

mogli samodzielnie poznawać

przeszłość Stanisławowa i do-

strzec jej ślady we współcze-

snym Iwano-Frankiwsku.

Gra terenowa „Stanisławów

oczyma młodzieży – kontynu-

acja” została współﬁnansowa-

na ze środków Kancelarii Se-

natu Rzeczypospolitej Polskiej

w ramach konkursu ofert na

realizację zadań publicznych

w zakresie opieki nad Polonią

i Polakami za granicą: Senat –

Polonia 2026.

żyny startowały

w

różnych

punktach, dzięki czemu każ-

da z nich przemierzała miasto

w innej kolejności.

Każda ulica ma swoją hi-

storię, a każdy budynek może

być świadkiem czyjegoś ży-

cia. To właśnie takie spojrzenie

na miasto, przez pryzmat jego

mieszkańców, ich codzienności

i losów, stało się jednym z ele-

mentów gry terenowej. Uczest-

nicy mieli możliwość nie tylko

poznawać fakty historyczne,

ale także „spotkać” ludzi, któ-

rzy kiedyś tworzyli Stanisła-

wów. Dzięki zaangażowaniu

nr 18 (502) 15–29 września 2026

12

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Odkrywanie zapomnianego dziedzictwa polskiej muzyki

„Spacer po muzycznym Lwowie” we Wrocławiu

W Klubie Muzyki

Muzykolog zwrócił

uwagę, że obraz

i Literatury we Wrocławiu

odbyło się spotkanie z dr.

Michałem Piekarskim,

muzykologiem, badaczem

historii muzyki

muzycznego Lwowa

jest dziś często

bardzo uproszczony.

– Lwów jest często

zapomniany, jeżeli

chodzi o jego muzykę, bo

pamięta się wyłącznie

o piosenkach ulicznych

i kabaretowych.

i pracownikiem naukowym

Polskiej Akademii Nauk.

Wykład zatytułowany

„Spacer po muzycznym

Lwowie. Między operą,

kościołem, towarzystwem

muzycznym i prywatnymi

salonami” został

zorganizowany przez

Towarzystwo Miłośników

Lwowa i Kresów

Południowo-Wschodnich

Oddział Wrocławski.

Wydarzenie cieszyło

się bardzo dużym

Nieznanemu Żołnierzowi,

którego grób znajduje się

w Warszawie – podkreślił

muzykolog.

Szczególną uwagę poświę-

cił zapomnianym dziełom pol-

skiej muzyki symfonicznej.

– Druga Symfonia Adama Soł-

tysa, skomponowana w cza-

sie II wojny światowej i pra-

wykonana już w powojennym

Lwowie, to rewelacyjne dzieło

polskiej muzyki symfonicz-

nej. W Warszawie zabrzmiało

zaledwie raz w ubiegłym roku

i wciąż pozostaje niemal nie-

znane – zaznaczył.

Tymczasem to tylko

mały wycinek całej

kultury muzycznej

miasta, w którym

brzmiały symfonie,

kwartety, opery

i koncerty fortepianowe

– podkreślił.

Podczas wykładu przybliżył

sylwetki wielu kompozytorów

związanych ze Lwowem, m.in.

Karola Mikulego, ucznia Fry-

deryka Chopina, Mieczysława

Sołtysa, Ludomira Różyckie-

go, Józefa Koﬀlera czy Adama

Sołtysa.

zainteresowaniem, a sala

Klubu Muzyki i Literatury

wypełniła się niemal do

ostatniego miejsca.

Prelegent przypomniał

również, że przez XIX

wiek Lwów i Warszawa

pozostawały ze sobą

w stałym dialogu

TEKST I ZDJĘCIA

EUGENIUSZ SAŁO

artystycznym. –

Wśród przywołanych pod-

potkanie miało wyjątko- czas wykładu postaci znalazł

wy charakter, obok opo- się m.in. Mieczysław Sołtys –

Warszawa i Lwów

historykom muzyki, jednak jakie opery stworzył

wzajemnie na siebie

reagowały. W drugiej

połowie XIX wieku

i bezpośrednio przed

I wojną światową to

właśnie we Lwowie

odbywała się większość

prapremier polskich

oper, ale także dzieł

zagranicznych, między

innymi Wagnera

S

wieści o muzycznej hi- kompozytor, dyrygent i wielo- niewiele osób potraﬁ dziś wy-

i jakie były ich tytuły.

Prawie nikt nie pamięta,

że skomponował kantatę

„Nieznany żołnierz”,

storii Lwowa uczestnicy mogli

letni dyrektor Konserwatorium

Towarzystwa

mienić jego dzieła.

usłyszeć również utwory wy- Galicyjskiego

konane przez samego prelegen- Muzycznego we Lwowie. Jak

Wiemy, że Mieczysław

Sołtys był, ale mało kto

wie, co komponował,

ta na fortepianie.

zauważył dr Michał Piekarski,

nazwisko Sołtysa jest znane

poświęconą poległemu

Dr Michał Piekarski po raz

pierwszy zaprezentował swój

wykład wrocławskiej publicz-

ności. Jak zaznaczył, chciał przy-

pomnieć Lwów jako miasto, które

przez stulecia było jednym z naj-

ważniejszych centrów polskiej

ieuropejskiejkulturymuzycznej.

czy kompozytorów

włoskich. Sceny

Przedstawiłem

warszawska i lwowska

konkurowały ze sobą,

a wielu kompozytorów

warszawskich

spacer po

„

muzycznym Lwowie jako

ważnym ośrodku muzyki

polskiej i europejskiej od

czasów Rzeczypospolitej

Przedrozbiorowej po koniec

lat czterdziestych XX

wystawiało swoje

utwory najpierw we

Lwowie – mówił dr

Piekarski.

wieku. Pokazałem Lwów

jako ważny ośrodek muzyki

sakralnej, operowej,

symfonicznej oraz miejsce

salonów muzycznych

Jak podkreślił dyrektor Klu-

bu Muzyki i Literatury Ry-

szard Sławczyński, wyda-

rzenie doskonale wpisało się

w wieloletnią działalność in-

stytucji na rzecz popularyzo-

wania dziedzictwa Kresów.

MICHAŁ PIEKARSKI

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Kurier kulturalny

13

www.kuriergalicyjski.com

XX wieku, którzy

pozostawali wierni

wielkim tradycjom,

a jednocześnie byli

niezwykle nowatorscy

– powiedziała.

– Klub Muzyki i Literatury

funkcjonuje na rynku kultu- po spotkaniu.

ry miasta Wrocławia od 1959

roku. Obok muzyki i literatu-

ry prezentujemy także sztuki

plastyczne oraz wydajemy pu-

blikacje poświęcone poezji, hi-

storii i literaturze wspomnie-

Szponar nie kryła entuzjazmu

w Narodowym Forum Muzyki

czy Operze Wrocławskiej. Wy- nie pamięci

daje mi się, że otwiera się przed jednym

nami nowa muzyczna przy- ośrodków polskiej kultury

szłość wrocławsko-lwowska muzycznej. – Staram się przy-

– podkreśliła.

Bogumiła Szponar zwróci- nym ośrodku muzyki polskiej,

ła także uwagę na wyjątkową żeby te dzieła znowu brzmia-

atmosferę spotkania. – Tema- ły i były omawiane. Chciał-

ty lwowskie zawsze poruszają bym, aby miasto funkcjono-

serca we Wrocławiu, ale to wy- wało naszej świadomości

i wykładów jest przywraca-

o

Lwowie jako

z

najważniejszych

Dla mnie to było

oszałamiające

„

pomnieć o Lwowie jako waż-

wydarzenie. Polska

muzyka we Lwowie,

a właściwie polscy

kompozytorzy,

BOGUMIŁA SZPONAR

niowej, również

o

tematyce

kresowej. Spotykają się u nas

liczne stowarzyszenia kreso-

we, a dzisiejszy wykład bardzo

pięknie wpisuje się w tę dzia-

łalność – powiedział.

Prezes Towarzystwa Miło-

śników Lwowa i Kresów Połu-

dniowo-Wschodnich Oddział

Wrocławski dr hab. Bogumiła

Jej zdaniem wykład może

stać się impulsem do szersze- darzenie było wyjątkowe. Fre- nie tylko jako ważny ośrodek

go przypominania lwowskie- kwencja była znakomita i mimo

go dziedzictwa muzycznego że prelekcja trwała długo, nikt

we Wrocławiu. – Jako Towa- nie czuł znużenia. Prelegent był

rzystwo musimy rozpropago- fantastyczny. – dodała.

w

o których mówił pan

doktor, są zupełnie

nieznani. Dotyczy to

nie tylko najstarszych

twórców, ale również

kompozytorów

architektury czy muzeów, ale

także jako miejsce, gdzie two-

rzyli wybitni kompozytorzy,

występowali znakomici wy-

wać tę muzykę we Wrocławiu

i spróbować pokazać ją choćby

Jak podkreśla dr Michał konawcy i rozwijało się bogate

Piekarski, celem jego badań życie muzyczne – podsumował.

XIX Spotkania Jaremczańskie

Prof. Ihor Cependa modero-

„Polska i Ukraina”

wał również rozmowę online

z prezydentem Ukrainy Wik-

torem Juszczenką (2005–2010)

oraz prezydentem RP Aleksan-

drem Kwaśniewskim (1995–

2005). Rozmawiano o drodze

ukraińsko-polskiego partner-

stwa strategicznego od 2004

roku do dziś, pamięci histo-

rycznej i pojednaniu, wspól-

w obliczu rosyjskiej

agresji: historyczne

doświadczenia

współpracy oraz

współczesne wyzwania

dla bezpieczeństwa”

– pod tym hasłem

w dniach 24–26 września

w Mikuliczynie koło

Jaremcza w obwodzie

iwanofrankiwskim

przebiegało jedyne

w Ukrainie regularne

forum naukowe, które

już od 19 lat z rzędu

gromadzi polskich

i ukraińskich ekspertów,

dyplomatów, polityków

i naukowców. Jednym

z pomysłodawców

nych wyzwaniach

w

sferze

bezpieczeństwa, roli Ukrainy

i Polski w przyszłej Europie,

a także o odpowiedzialności

młodego pokolenia Ukraińców

i Polaków za zachowanie wza-

jemnego zaufania i rozwój na-

szych relacji.

Ważną kontynuacją była

dyskusja panelowa modero-

wana przez dziekana Wydziału

Historii, Politologii i Stosun-

ków Międzynarodowych Ihora

Huraka, z udziałem deputowa-

nego ludowego Ukrainy, współ-

przewodniczącego grupy de-

putowanych Rady Najwyższej

Ukrainy ds. stosunków mię-

dzyparlamentarnych z Rzeczą-

pospolitą Polską Mykołą Knia-

życkim oraz przewodniczącego

Komisji Spraw Zagranicznych

Sejmu Rzeczypospolitej Pol-

skiej Pawłem Kowalem (online).

Spotkań Jaremczańskich

był śp. Mirosław Rowicki,

założyciel i długoletni

redaktor naczelny

przekonany: dialog,

wzajemny szacunek

i zaufanie pozostają

fundamentem,

na którym Ukraina

i Polska mogą razem

budować bezpieczną

i silną Europę.

i głównych

siebie nawzajem

„Kuriera Galicyjskiego”.

organizatorów Spotkań

Jaremczańskich.

– Prawdziwe

w niespokojnych czasach.

Stosunki ukraińsko-

polskie to nie tylko

TEKST I ZDJĘCIA

KONSTANTY CZAWAGA

partnerstwo jest

przecież weryﬁkowane

właśnie przez

nasza wspólna historia.

To nasza wspólna

odpowiedzialność za

przyszłość. Jestem

rganizatorami tegorocz-

nego forum są: Karpac-

ki Uniwersytet Naro-

O

W centrum uwagi znalazła

się Inicjatywa Karpacka

oraz znaczenie obszaru

Karpat w procesach

integracji europejskiej

Ukrainy. Karpaty

mają potencjał, by nie

być peryferiami, ale

przestrzenią współpracy,

która łączy kraje regionu

poprzez edukację

i naukę, infrastrukturę,

bezpieczeństwo,

kulturę oraz kontakty

międzyludzkie.

Partnerstwo ukraińsko-pol-

skie to nie tylko nasza wspólna

historia. To przede wszystkim

wspólna odpowiedzialność za

przyszłość Europy – podkreślili

polscy i ukraińscy politycy.

W ramach spotkań odbyły się

prezentacje szeregu publikacji

o relacjach polsko-ukraińskich.

zdolność do słuchania

dowy im. Wasyla Stefanyka

w Iwano-Frankiwsku (d. Sta-

nisławowie), Studium Euro-

py Wschodniej Uniwersytetu

Warszawskiego, Instytut Ba-

dań Politycznych i Etnicznych

im. Iwana Kurasa Narodowej

Akademii Nauk Ukrainy, In-

stytut Polski w Kijowie, Fun-

dacja Aleksandra Kwaśniew-

skiego

„Amicus

Europae”,

Dom Wydawniczy „Helwety-

ka”, Przedstawicielstwo Pol-

skiej Akademii Nauk w Kijo-

wie, Grupa Medialna „Kurier

Galicyjski”.

Dzisiaj szczególnie ważne

jest nie tylko mówienie

o tym, co nas łączy,

ale także posiadanie

odwagi do otwartej

dyskusji o trudnych

kwestiach – zaznaczył

prof. Ihor Cependa,

Więcej o XIX Spotkaniach

Jaremczańskich

numerze Kuriera.

w

kolejnym

jeden z pomysłodawców

nr 18 (502) 15–29 września 2026

14

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

We Lwowie o Polakach na Bukowinie

zmieniających się granic,

17 września we lwowskim

biurze Fundacji Poland

Helps odbyło się spotkanie

poświęcone Polakom

mieszkającym w odległych

wsiach Północnej Bukowiny.

Wydarzeniu towarzyszył

przedpremierowy pokaz

ﬁlmu reportażowego

Studia Filmowego Lwów

Kuriera Galicyjskiego

i Fundacji Poland Helps,

dokumentującego zimową

ekspedycję z pomocą

państw i systemów politycz-

nych, zachowała język, wia-

rę, tradycję i pamięć o swoich

korzeniach.

Badaczka zwróciła uwa-

gę, że Bukowina jest wyjątko-

wym pograniczem wielu naro-

dów, języków, kultur i religii,

a mieszkający tam Polacy przez

pokolenia przekazywali swoje

dziedzictwo w rodzinach, ko-

ściołach i szkołach. Jak napi-

sała, polskość na Bukowinie

nie jest jedynie deklaracją, lecz

codziennym doświadczeniem

obecnym w języku, modlitwie,

rodzinnych opowieściach i lo-

kalnej tradycji.

humanitarną do polskich

rodzin na Bukowinie.

Reporterem ﬁlmu jest

Konstanty Czawaga, a autorem

zdjęć Aleksander Kuśnierz.

KONSTANTY CZAWAGA

TEKST

ALEKSANDER KUŚNIERZ

ZDJĘCIA

oraz opowiedział o codzien-

nym życiu wyzwaniach,

z jakimi mierzy się tamtejsza

społeczność.

Dzisiaj patrzę

i

na nich jak na

„

bohaterów i strażników

polskiego dziedzictwa

kulturowego

Swoimi reﬂeksjami z wy-

O organizacji oraz przebie- jazdów na Bukowinę podzieliła

gu wyprawy opowiedział Wito się również Maria Pyż, redak-

Nadaszkiewicz, koordyna- tor naczelna Polskiego Radia

HELENA KRASOWSKA

tor projektów Fundacji Poland

Helps na Ukrainie. Przedstawił

kulisy przygotowań do eks- no list prof. dr hab. Heleny Kra-

pedycji i sytuację polskich ro- sowskiej z Instytutu Slawistyki

dzin mieszkających w trudno Polskiej Akademii Nauk, wy-

dostępnych miejscowościach

regionu.

Konstanty Czawaga, redak- do Spraw Polonii i Polaków za

tor „Nowego Kuriera Galicyj- Granicą.

skiego”, przybliżył uczestnikom

spotkania historie Polaków

żyjących po obu stronach gra-

nicy ukraińsko-rumuńskiej

Lwów.

Podczas spotkania odczyta-

Film jest już drugim do-

kumentem Studia Filmowego

Lwów Kuriera Galicyjskiego po-

święconym Polakom na Buko-

winie i ich historii.

Na zakończenie spotkania

Wito Nadaszkiewicz poinfor-

mował, że Fundacja Poland Helps

przygotowuje kolejną wyprawę

z pomocą humanitarną do pol-

skich rodzin mieszkających na

Bukowinie Ukraińskiej.

bitnej badaczki Bukowiny oraz

członkini prezydenckiej Rady

W swoim liście podkreśli-

ła, że ﬁlm jest zaproszeniem do

spotkania z Polakami na Buko-

winie – społecznością, która

od ponad dwóch stuleci, mimo

pochodząca

z

bukowińskiej

– Cieszę się, że udało się

Państwu dojechać na te tereny

i spotkać się z Polakami – na-

pisała prof. Helena Krasowska,

wsi Panka. – Bardzo wzruszy-

łam się, oglądając reportaż, bo

wszyscy występujący w nim

ludzie są mi znani.

Rosyjski atak na Kijów. Dwie osoby nie żyją, uszkodzony został szpital położniczy

W rejonie podolskim pocisk

uderzył w pobliżu Kijowskiego

Miejskiego Szpitala Położni- ło uszkodzonych. W tej części

czego nr 2. Zapaliły się cztery

samochody na parkingu, zaś

budynek szpitala został czę-

ściowo uszkodzony. Zginęła

tam 57-letnia kobieta. Pożary

wybuchły również w innym

obiekcie niemieszkalnym.

zaparkowane samochody, po- i eksplozji, w schronie szpi- oraz zespoły saperskie, któ-

nad dziesięć kolejnych zosta- tala urodził się chłopiec. Pla- re dokumentują skutki ostrza-

W nocy z 23 na 24

września Rosja

cówka mimo uszkodzeń kon- łów i usuwają ich następstwa.

tynuuje pracę i udziela pomocy

przeprowadziła kolejny

zmasowany atak

rakietowo-dronowy na

Kiów.

Według Państwowej

Służby Ukrainy

ds. Sytuacji

Nadzwyczajnych

(DSNS) oraz policji,

zginęły dwie osoby, a co

najmniej osiem zostało

rannych. Uszkodzone

zostały budynki

mieszkalne, magazyny,

infrastruktura

cywilna oraz miejski

szpital położniczy.

Najpoważniejsze

zniszczenia

odnotowano w rejonach

sołomiańskim,

podolskim

i dnieprowskim.

miasta nie odnotowano oﬁar.

medycznej.

Według policji rannych zo-

stało osiem osób w wieku od 25

Prezydent Zełenski po ata-

ku na Kiów: Rosja nie zakoń-

czy wojny bez presji

Szpital położniczy

uszkodzony podczas ataku

Jak poinformował Departa- do 77 lat, w tym funkcjonariusz

ment Ochrony Zdrowia Kijo- policji. Uszkodzonych zostało

Prezydent Ukrainy Wołody-

myr Zełenski skomentował ro-

wa, podczas ataku uszkodzony

został Kijowski Miejski Szpital

dziewięć domów jednorodzin- syjski atak balistyczny na Kijów

W

rejonie dnieprowskim

nych, oddział poczty, magazyny

oraz dziesiątki samochodów.

z nocy 24 września, podkreśla-

jąc, że uderzenie nastąpiło w cza-

sie jego spotkania z amerykań-

skimi kongresmenami, podczas

którego rozmawiano o potrzebie

zaostrzenia sankcji wobec Rosji.

– Rosja nie zakończy tej woj-

ny bez presji – napisał Zełenski

uszkodzona została trzy- Położniczy nr 2. W budynku

piętrowa siedziba admini- wybite zostały okna i uszko-

stracyjna. W innym miejscu

zniszczony został dom jedno- piątego piętra od strony par-

rodzinny, spod którego gru- kingu, a także pomieszczenia

zów uratowano jedną osobę.

Uszkodzone zostały także dwa

sąsiednie budynki.

dzone drzwi od pierwszego do

Tragiczne skutki ostrzału

obwodu charkowskiego

Rosyjskie ataki przyniosły

także oﬁary w obwodzie char-

kowskim. Szef Charkowskiej

pralni i kotłowni.

W

chwili ataku wszyscy

pacjenci

i

personel przeby- Obwodowej Administracji Woj- w mediach społecznościowych.

Rosyjskie uderzenie do- wali w schronie, dlatego nikt

tknęło również rejon darnicki, nie odniósł obrażeń. Co więcej,

gdzie zniszczone zostały trzy

skowej Ołeh Syniehubow poin-

formował, że w ciągu ostatniej

doby ostrzelanych zostało osiem

miejscowości regionu.

Wołodymyr Zełenski prze-

kazał, że podczas spotkania

z amerykańskimi kongresme-

nami omawiano projekt usta-

o godzinie 2:05, podczas alarmu

Najtragiczniejsze wydarze- wy senatora Lindseya Grahama

nia miały miejsce we wsi Sta- dotyczący wzmocnienia sank-

ra Hnyłycia w rejonie czuhu- cji przeciwko Rosji oraz dalsze

jewskim, gdzie rosyjski ostrzał

farmy zabił sześć osób – dwóch

mężczyzn i cztery kobiety. Osiem

osób zostało rannych; wszystkie

są pracownikami gospodarstwa

i otrzymują pomoc medyczną.

wsparcie dla Ukrainy.

Prezydent Ukrainy zaape-

lował do Stanów Zjednoczo-

nych o przekazanie środków do

przechwytywania rakiet bali-

stycznych oraz pełne wdroże-

W

rejonie sołomiańskim

Łącznie w obwodzie char- nie sankcji wobec Rosji i państw

kowskim zginęło sześć osób, pomagających jej omijać ograni-

dziesięć zostało rannych. Uszko- czenia gospodarcze. – „Dziękuję

dzone zostały również domy, go- przedstawicielom obu partii za

spodarstwa rolne, sieci energe- gotowość do pomocy w ochronie

częściowo zniszczone zostały

budynki magazynowe, pożar

objął również pomieszczenia

piwniczne. Strażacy ugasi-

li ogień, trzy osoby traﬁły do

szpitala. W tej części miasta

odnaleziono także ciało 65-let-

niego mężczyzny.

tyczne, garaże i samochody.

życia” – napisał Zełenski.

Na miejscach ataków w Ki-

jowie i obwodzie charkowskim

pracująsłużbyratunkowe,policja

ŹRÓDŁO: DSNS UKRAINA/ OLEH

SYNEGUBOV/ VOLODYMYR ZELENSKYY

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Kurier kulturalny

15

www.kuriergalicyjski.com

Batiarnia i jazz, czyli Lwów (nie)sentymentalny

Przyglądam się nieraz

sentymentalnej mapie

dawnego, polskiego Lwowa.

Na samym środku, rzecz

jasna, rękami i nogami

rozparł się batiar –

wysoki ton, jest zrozumiały z punktu wi-

dzenia psychologii. Stoi jednak w wyraź-

nym kontraście do brzmień, które dochodzą

nas z przestrzeni tamtych lat. Aby nie dać

Czytelnikowi powodu do podejrzeń, iż jest

to wyłącznie reﬂeksja autora, przywołajmy

ponownie Józefa Wittlina oraz jego wspo-

mnienia lwowskich parków.

ucieleśnienie miejskiej

fauny miasta, nosiciel

„Ongi (…) była to domena Towarzystwa

legendy i obiekt westchnień

romantyków. Pomińmy

fakt, że wielu z tych, którzy

dziś fantazjują o „spotkaniu

prawdziwego, lwowskiego

batiara”, zmieniliby zdanie,

choćby podczas nocnego

spaceru po Kleparowie

w kompanii wybranki.

Czym zatem jest? Czy tylko

lwowską chuliganerią?

O nie, batiar, ten zbiorczy

inkubator lwowskiego

folkloru, zasługuje na

Jezusowego. Lecz pokażcie mi lwowianina,

co by wykrztusił z siebie tak skomplikowa-

ną nazwę! – Dokąd idziesz? – Do Ogrodu Po-

jezuickiego! – Przepraszam, ale nawet sam

burmistrz Ciuchciński nie ośmieliłby się tak

powiedzieć. Podobnie nikomu we Lwowie

nie przeszłaby przez gardło świeża stosun-

kowo nazwa tego samego ogrodu: „Park im.

Tadeusza Kościuszki”. Nie żeby lwowianie

mieli coś przeciw Naczelnikowi, tylko z wro-

dzonej niechęci do solenności, tak lubianej

w innych stronach Polski”.

Ta lwowska niechęć do solenności

i wszelkiego patosu przewija się w roz-

maitych świadectwach epoki. Znane jest

choćby krążące wśród międzywojennych

części migrowała. Na tym jednak nie koń- lwowian powiedzenie, że Mussolini nigdy

głębszą reﬂeksję. Gdy

bowiem przyjrzeć mu się

bliżej, w jego archetypie

znajdziemy bardzo istotny

pierwiastek – pierwiastek

buntu. Na Zachodzie

eksplodował on w drugiej

połowie XX wieku, rodząc

jazz, blues i rock’n’roll.

W radzieckim Lwowie

dusiła go sowiecka szaruga,

zaś w Polsce przykryła

go emocja nostalgii.

Dziś, w drugiej dekadzie

XXI wieku, spróbujmy

nieco przetrzeć okulary.

Zabierzmy batiarowi,

choćby tylko na chwilę,

obywatelstwo „raju

utraconego”. Tym bardziej,

że perypetiom z jego

za to na pewien czas „do ciupy”, co, rzecz

jasna, nijak nie wpłynęło na batiarskiego

ducha.

Raczkująca polska popkultura dała nam chodu? W jego formacji duchowej tkwiły

jego wyraz – wielkich Szczepka i Tońka,

z ich lwowskim humorem, lwowską satyrą

w warunkach wolnego świata? Kim byłby

batiar, wpisany w rzeczywistość powojen- czy się jej historia. W domach lwowiaków nie zdobyłby tu popularności, bo byle ba-

ną, gdyby ta rozwijała się na zasadach Za- rosło już nowe pokolenie. Ich przeznacze- tiar z tłumu zgasiłby go zręczną repliką.

Spróbujmy więc przebić się przez woal

sentymentu. Na miejsce wesołego, poczci-

nych kulturach zza „żelaznej kurtyny”. Wschodniej Europy. Brzmienia, które wpę- wego i wygładzonego przez nostalgię batia-

niem będzie stać się pionierami żywio-

w końcu te same ziarna, co w analogicz- łu, który zostawi trwały ślad w melodii

na wszystko, co się takowej, z perspekty- Idąc tym tropem, dojdziemy do ciekawe- dzi w gorączkę całe sztaby sowieckich

ra zaproponujmy batiara jako kontrkulturę.

Jaki w tym sens? Nostalgia sama w sobie nie

stanowi treści. Nostalgia istnieje „wobec”

wy miasta nad Pełtwią, domagało. Lwów

stał się także centralnym miejscem dla

dwóch słynnych ﬁlmów Waszyńskiego –

„Włóczęgi” i „Będzie lepiej”. Miasto grało,

go wniosku – Lwów, miasto batiarów,

można uznać za jedną z kolebek polskiej

kontrkultury.

cenzorów. Mieli stać się pionierami jazzu.

Liczba lwowskich wygnańców w tym

świecie jest nadzwyczajna. Kurylewicz, Bo- treści. Ta zaś, jej powierzona, ulega często-

żyk, Trzciński czy „Duduś” Matuszkiewicz –

to tylko niektóre z nazwisk. Można spierać

się o to, czym wpływ miasta dzieciństwa

i miasta ich rodziców był wobec wpływu

kroć przykrym deformacjom. Warto zatem,

aby jej obraz nie zwietrzał i nie był wyłącz-

nie kwiatkiem do kożucha (nie przystoi to

miastu stołecznemu Galicji…), spróbować

śpiewało, świadczyło o blaskach i cieniach. Ćmaga, binia i jazz

I oto w pewnym momencie melodia zmienia

ton. Nagle smutnieje, połyskując już tylko

wspomnieniem miejskich dzielnic i nadzieją

rychłego powrotu.

„Tylko… ten Lwów, Jezu, jaki inny, taki

nagle obcy” – to zdanie, zapisane przez

Tadeusza Chciuka, owoc konfrontacji z po- ośrodków, które formowały ich przez resz- odczuć tych ludzi tak, jakby stali tuż obok.

wojennym Lwowem, mówi nam o czymś tę życia, jak choćby Kraków. Ciekawiej robi Nie jako infantylna, poczciwa chuliganka,

Poza sentymentem jest w tym zako- znacznie głębszym, niż prostej zmianie gra- się wtedy, gdy przyjrzymy się kulturze mię- a jako ludzie wolni, niezbyt uładzeni, którzy

dowana głębsza treść (sentyment zawsze nic. W świadectwach tamtego okresu prze- dzywojennego Lwowa.

zresztą odnosi się do treści). Tą treścią wo- wijają się porównania miasta „do” z miastem

łanie o kontynuację, o dalsze trwanie. Nie- „po”, spośród których „Europa i Azja” jest

możliwe jest jej podjęcie bez pytania o to,

„co by było, gdyby”. Co, gdyby struktura

Lwowa pozostała niezmieniona, gdyby

niespecjalnie są nam cokolwiek winni.

Między specyﬁką jazzu i miasta nad Peł-

twią istnieje niezwykle silny rezonans. Jazz

był i jest muzyką indywidualistów, często

Obok polskiej stoi tu, rzecz jasna, ukra-

ińska historia jazzu. Pomiędzy tymi dwo-

ma – jazzowa śpiewaczka, Renata Bogdań-

ska vel Iryna Jarosewycz. Pokłońmy się

tym najlżejszym.

Nie ma drugiej takiej opozycji, któ- pochodzących z nizin społecznych, żyjących

pieśni, a więc i jej duchowi,

znacznie bliżej, niż do

kościelnych organów, jest do

rock’n’rollowej ballady.

ra oddawałaby stosunek między naturą mniej lub bardziej na bakier z normą społecz- w tym miejscu Leonidowi Jabłońskiemu

na jego zachodnią naturę nie nastąpił so- ziem podbitych przez Sowietów a specy- ną. Lwów słynął ze wspomnianych już wy- i jego zespołowi Jabcio jazz, w którym

wiecki but? Natura grodu Lwa była wszak

czymś zupełnie przeciwnym.

ﬁką i mentalnością tych ostatnich, niż ta,

która najsilniej objawiła się we Lwowie

żej batiarów, rzadko kiedy, jak wspomniani

Bogdańska stawiała pierwsze kroki. Po-

już adwersarze cesarza czy marszałka, ce- kłońmy i przeprośmy, że nie otrzyma

Ktoś mógłby uznać to za niepotrzebne

gdybanie. Wpisanie batiara w trendy kul- sto, choć przecież różne, to jednak roz- do marszałka – poczynając, na tych nieco

i słowach Chciuka. Z jednej strony – mia- niących autorytety. Od politycznych – „oda”

w tym tekście tego miejsca, którego do-

maga się jego kunszt muzyczny. Ukraiń-

MATEUSZ PARKASIEWICZ

tury powojennej jest jednak czymś innym,

niż puste marzycielstwo. Pozwala ono

śpiewane, wolne i pełne jedynego w swym

typie poczucia humoru. Z drugiej – miasto

bliższych kończąc. Jak we lwowskim szla- ska historia, choć o tym samym mieście,

A kto Lwowa nie szanuje...

gierze: „Wtem nadchodzi policaj, taj zabira

jest jednak o czym innym. Chociaż w reje-

strach emocjonalnych, o dziwo, bardzo do

polskiej podobna. I Ukraina ma swój pate-

tyczno-banalny Lwów. Z nim jednak niech

Parafrazując nieco Józefa Wittlina, po- zrozumieć jego naturę, fenomen, i wresz- zakute w szarzyznę Sowietskogo Sojuza. głos, to ja kułak odbijam – policaja w nos”.

stawmy tezę: Batiar był jak sam Lwów. Był

zjawiskiem z ducha zachodnioeuropejskim, na wołanie o kontynuację. Zastanówmy

z nadzwyczaj jednak silnym, wschodnim,

cie – jest zupełnie logiczną odpowiedzią

Gdzie zatem podziało się wszystko to, co

stanowiło dla owej szarzyzny naturalnego

I nie jest to wyłącznie pochwała zwykłej

bandyterki. Zresztą, jak wspomina Witold

się więc, kim mógłby być, gdyby jego ży- wroga? Co z lwowską Europą? Najprościej

będzie powiedzieć, że w przeważającej

Szolginia, prawdziwych kryminalistów ba- rozmawiają Ukraińcy. Przyznam zresztą

nomen omen, akcentem. Z tych samych po- wioł zachował się w jakiejkolwiek formie

wodów był zupełnym zaprzeczeniem świa-

ta Sowietów. Związek Radziecki, ten ponury

kolos, z oﬁcjalną linią partii i „kulturą” pro-

dukcyjniaków, nie mógł istnieć w zgodzie

z zasadą Europy, a ta przecież była „głębo-

ką ojczyzną” lwowskiego makabundy. To

w Europie śpiewają jak chcą i o kim chcą,

to Europa, kiedy chce, dworuje sobie z au-

torytetów. Znana jest anegdota o batiarusie

czasów Austro-Węgier, który pragnąc prze-

jechać się kolejką, usłyszał: „Nie jedziemy,

zmarł Franciszek Józef!”. Średnio speszony

tą wieścią, odparował: „Kto?! Taj trudno, naj

kto inszy korbu kręci!”.

tiarnia określała mianem „kinderów” i gnała

jak najdalej od swojej dzielnicy. Jest to raczej

bez bicia, że mi, osobie żyjącej z ostatnimi

po sąsiedzku, na oba obrazki, zwłaszcza

pochwała swobodnego stylu życia, okraszo- łączone z wzajemną wrogością, cierpnie

nego humorem, muzyką i miłością, nawet

jeśli przygodną.

skóra. Jestem tu bowiem, widzę i świad-

czę przed Czytelnikiem, że miasto żyje.

Polskim mieszkańcom i miłośnikom Lwo- O wiele głębiej, niż jego płaskie, banalne

wa znany jest tekst piosenki „Serce batiara”.

Przestrzega się w nim przed jego krzywdze-

niem i zachęca do czynienia mu dobra, gdyż

na wszystko odpowie „sto razy wiencyj, jak

ty”. Spójrzmy przy tym na etymologię słowa

„jazz”. Słowo to, wedle najpopularniejszej

wersji, wzięło się z języków afrykańskich

i oznacza „energię, entuzjazm bądź pobudze-

nie”. Jest to dokładnie ten rodzaj postawy,

zbuntowany przeciw nijakości, szarudze

i nudzie. I mimo że nie doczekaliśmy czasów,

w których polscy lwowianie – było nie było,

dzieci tego ducha – mogli rozkręcić jazz, jaki

znamy, gdzieś na placu Halickim, to w końcu

reprodukcje.

Jeszcze innego aresztowali, gdy ów

idąc ulicą, w dumnej przyśpiewce oznaj-

miał, iż „w d… ma cesarza”. Został jednak

wkrótce zwolniony, a w uzasadnieniu

podano, iż głosił „fałszywe informacje

o położeniu imperatora”. Ideowy następca

powyższych, już w latach trzydziestych,

wydał podobnego ducha piosenkę o Ry-

dzu-Śmigłym. Należy wspomnieć, że po-

wstała ona tuż po zajęciu Czechosłowacji:

„Nasz marszałyk bardzu dzielny, zdobył

sławy niśmirtelny / bo jak Czecha Szwab

pułożył, on trupowi tyż przyłożył”. Traﬁł

Mateusz Parkasiewicz (ur.

zrobili go w Krakowie i Wrocławiu. Przypo- 1998) – prozaik, publicysta. Au-

mnijmy sobie wymienione nazwiska. Czy

zatem nieprawdziwą będzie teza, iż Lwów,

w pewnym sensie, można uważać za jedną

z kolebek polskiej kontrkultury?

tor nagrodzonej powieści „Geo-

rgia”. Od 2018 roku zajmuje się

relacjami polsko-ukraińskimi.

Publikował m.in. w Klubie Ja-

Popularna w Polsce wizja, każąca wi- giellońskim, Stronie Czynnej,

dzieć Lwów i tzw. „Kresy” wyłącznie jako

„raj utracony”, ten grobowy obrazek i jego

Kontencie oraz Kurierze Gali-

cyjskim. Mieszka we Lwowie.

nr 18 (502) 15–29 września 2026

16

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Pokłosie XVIII Międzynarodowych Warsztatów Ikonopisów

19 września w drewnianym

kościele z Jazłowczyka,

znajdującym się na terenie

lwowskiego skansenu,

otwarto wystawę

Uczestników pleneru ikonopisów

w Jazłowcu odwiedzili przedstawicie-

le polskich władz dyplomatycznych:

kierujący Ambasadą RP w Kijowie jako

chargé d’aﬀaires Piotr Łukasiewicz oraz

konsul generalna RP w Łucku Anna

Nowakowska.

Wyjątkowym momentem pleneru była

również wystawa poplenerowa w klaszto-

rze sióstr niepokalanek w Jazłowcu. W wy-

darzeniu uczestniczyli przedstawiciele du-

chowieństwa katolickiego obu obrządków.

Swoją obecnością zaszczycił je również

greckokatolicki ordynariusz eparchii bu-

czackiej biskup Dmytro Hryhorak OSBM.

poplenerową uczestników

XVIII Międzynarodowych

Warsztatów Ikonopisów.

Tegoroczna edycja,

zatytułowana „Chleb

i wino”, odbyła się w dniach

6–19 września 2026 roku

w klasztorze sióstr

niepokalanek w Jazłowcu koło

Buczacza na Podolu.

KONSTANTY CZAWAGA

TEKST

KONSTANTY CZAWAGA

MARCIN SUTRYK

ZDJĘCIA

Prezentując na

wystawie prace

„

powstałe w trakcie

tegorocznego pleneru,

mamy nadzieję, że

przyniósł on dobry i obﬁty

plon.

Stałymi organizatorami warsztatów są

– Stowarzyszenie Przyjaciół Nowicy, Kate-

dra Sztuki Sakralnej Lwowskiej Narodowej

OTWARCIE WYSTAWY W SKANSENIE LWOWSKIM

MATEUSZ SORA

Akademii Sztuki oraz Instytut Ukrainisty- przekraczania podziałów i niesienia nadziei

ki Uniwersytetu Warszawskiego.

tam, gdzie jest potrzebna – dodał.

Tegoroczny plener, zorganizowany

dzięki wsparciu ﬁnansowemu Centrum i polityczne poddawane są trudnym pró-

Mieroszewskiego, objęli wspólnym patro- bom, istnieje przestrzeń, w której dialog

W czasach, gdy granice geograﬁczne

Roman Zilinko, uczestnik warsztatów

i organizator wystawy we lwowskim skan-

senie, podczas jej otwarcia powiedział:

natem honorowym ambasador Ukrainy

polsko-ukraiński trwa nieprzerwanie,

w Polsce Wasyl Bodnar oraz chargé d’af- a jego fundamentem są sztuka i wspólna

faires Ambasady RP w Kijowie Piotr Łuka- duchowość. Międzynarodowe Warsztaty

To niezwykle miłe, że

takie wydarzenie odbywa

się co roku. Niewieloma

tak dobrymi i ciekawymi

projektami polsko-

ukraińskimi możemy się

pochwalić. W jakiś sposób

symbolicznie złożyło się,

że w tym roku mieliśmy

plener w Jazłowcu,

a wystawa poplenerowa

otwiera się w kościele

z Jazłowczyka. Odbywają

się tutaj różne wystawy,

a teraz jest to miejsce dla

sztuki sakralnej, co jest

bardzo ważne dla tego

środowiska.

siewicz. Patronem medialnym wydarzenia

był „Kurier Galicyjski”.

Ikonopisów są projektem artystycznym,

który od lat pokazuje, że tradycja pisania

ikon może być współczesnym językiem

dialogu i porozumienia.

„Chleb i wino” – temat

XVIII Międzynarodowych

Warsztatów Ikonopisów,

który odnosi się

bezpośrednio do tego,

co nas, chrześcian,

Za przedsięwzięciem stoją przede

wszystkim trzy osoby. Mateusz Sora, głów-

ny organizator z ramienia Stowarzyszenia

Przyjaciół Nowicy oraz kurator wystaw po-

plenerowych, odpowiedzialny za logistycz-

ną i programową stronę projektu. Prof.

Roman Wasyłyk, ukraiński artysta i peda-

gog, założyciel Katedry Sztuki Sakralnej

Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuki. To

z myślą o jego studentach i we współpra-

cy z nim zrodził się pomysł pierwszej edy-

cji warsztatów. Wcześniejsze materiały

dotyczące warsztatów również wskazują

na jego kluczową rolę w ich powstaniu. Dr

Katarzyna Jakubowska-Krawczyk, historyk

karmi, daje siłę i niesie

nadzieję – wyjaśnił

w rozmowie z „Kurierem

Galicyjskim” Mateusz

Sora, pomysłodawca

i jeden z głównych

ROKSOŁANA KOSIW I MATEUSZ SORA

organizatorów plenerów.

ludzkim i artystycznym. Co roku uczestniczy

górskiej przyrody, kształtowały się zało-

w nich kilkunastu twórców – zarówno arty- żenia tego artystycznego projektu. Z bie-

– U kresu lata, gdy zboże jest już zebra- sztuki i ukrainistka z Uniwersytetu War- ści akademiccy, jak i przedstawiciele bardziej

giem lat warsztaty zaczęły odbywać się

ne, a dojrzewają winne grona, w klaszto- szawskiego, współkuratorka wystaw oraz awangardowych nurtów. Wnoszą oni do również na wschód od granicy, szukając

rze sióstr niepokalanek w Jazłowcu zgro- współredaktorka publikacji podsumowują- kanonu nowe techniki, odważną kolorysty- inspiracji w miejscach o głębokiej tożsa-

Dla mnie to bardzo

znaczące, że

„

madzili się wokół eucharystycznego stołu

malarze – Polacy i Ukraińcy. Przez dwa

tygodnie tworzyli wspólnotę: razem pra- strzenią dialogu, w której artyści z Polski,

cowali, rozważali Pismo Święte, dzielili się Ukrainy i innych krajów łączą tradycyjne

chlebem materialnym i duchowym. W cza- techniki pisania ikon z nowoczesnym języ- dla których pisanie ikon było przedłużeniem

sie, gdy Ukraina doświadcza dramatu woj- kiem sztuki współczesnej. Potwierdzają to zachodniej ascezy i kontemplacji.

cych kolejne edycje warsztatów. Dzięki ich

zaangażowaniu warsztaty stały się prze- W tym roku w duchowych zmaganiach z ma-

kę i indywidualną wrażliwość plastyczną.

mości historycznej.

na miejsce wystawy

„Chleb i wino” wybrano

tę sakralną budowlę,

w której kiedyś, we

wsi Jazłowczyk koło

Brodów, modlili się wierni

i sprawowano sakrament

Eucharystii.

Dodatkowym impulsem kulturotwór-

czym tegorocznego spotkania był odbywa-

jący się w tym samym czasie w Jazłowcu

festiwal jazzowy. Połączenie tradycyjnej

sztuki sakralnej z nowoczesnym językiem

terią malarską uczestniczyło również dwóch

zakonników-malarzy obrządku łacińskiego,

ny, a relacje polsko-ukraińskie poddawane

są kolejnym próbom, to spotkanie nabiera

szczególnego znaczenia.

również wcześniejsze prezentacje projektu,

w których podkreślano jego wymiar mię- a plenery odbywają się zarówno w Polsce,

dzykulturowy i integracyjny. jak i na Ukrainie. Sercem całego przed- li klimat dawnego miasteczka – z jednej

Plenery ikonopisów są spotkaniami sięwzięcia jest łemkowska wieś Nowica

Projekt ma charakter transgraniczny, jazzu stworzyło wyjątkową atmosferę.

Muzycy i ikonopisarze wspólnie budowa-

Wspólna praca nie usuwa różnic ani trud-

nych doświadczeń, ale tworzy przestrzeń

rozmowy, wzajemnego słuchania i budowa-

nia zaufania. Inspiracją dla powstających

ikon były biblijne opowieści o spotkaniu

Melchizedeka z Abrahamem, nakarmieniu

Izraelitów wędrujących przez pustynię do

Ziemi Obiecanej, rozmnożeniu chleba nad

Jeziorem Galilejskim oraz przemianie wody

w wino podczas wesela w Kanie Galilejskiej.

Artyści malowali również ewangeliczne sce-

ny Ostatniej Wieczerzy i spotkania uczniów

ze Zmartwychwstałym Chrystusem.

strony uduchowiony, z drugiej zaś pełen

współczesnej energii.

niezwykle zróżnicowanymi pod względem

w Beskidzie Niskim. To tam, w otoczeniu

ROKSOŁANA KOSIW,

HISTORYK SZTUKI

I KIEROWNICZKA KATEDRY

SZTUKI SAKRALNEJ

LWOWSKIEJ NARODOWEJ

AKADEMII SZTUKI

Wystawa we lwowskim skansenie bę-

dzie czynna do 25 października. Od końca

października do 22 listopada będzie można

ją oglądać w Stanisławowie, w Galerii Pała-

cu Potockich.

W Polsce poplenerowy dorobek pol-

skich i ukraińskich ikonopisów będzie

prezentowany od 12 grudnia 2026 roku do

14 lutego 2027 roku w Muzeum Nikifora

w Krynicy-Zdroju, a następnie, od 27 lute-

go do 25 kwietnia 2027 roku, w Muzeum

Archidiecezji Warszawskiej.

Tajemnica przemiany chleba i wina skła-

nia do pytań o Bożą obecność w naszym

życiu i sens oﬁary. W cieniu wojny pytania

te przestają być jedynie przedmiotem teolo-

gicznych rozważań, lecz dotyczą cierpienia,

straty, ale też solidarności i odpowiedzial-

ności za drugiego człowieka. Chleb i wino,

którymi można podzielić się przy wspól-

nym stole, stają się znakami pojednania

i wspólnoty. Przypominają, że dobro rodzi

się z obecności, a wiara może dawać siłę do

W maju 2027 roku wystawa powróci

na Ukrainę i będzie prezentowana w Łuc-

ku, w Galerii Korsaków.

W JAZŁOWCU

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Kurier kulturalny

17

www.kuriergalicyjski.com

Festiwal- festyn „Złota polska jesień”

Tę część programu prowadził

niestrudzony Edward Sosul-

ski. Zgodnie tradycją, występy

artystyczne rozpoczęto polo-

nezem w wykonaniu uczniów

6 i 7 klasy lwowskiej szkoły

nr 10 im. św. Marii Magdale-

ny. Potem na scenie wystąpił

chór „Echo” pod batutą Edwar-

da Kuca. Chórzyści przygoto-

wali też nowy program, mię-

dzy innymi rozpoczęty pieśnią

„Venimus, vidimus, Deus vin-

cit”, czyli w języku polskim:

„Przybyliśmy, zobaczyliśmy,

Bóg zwyciężył”. Edward Kuc

wyjaśnił, że są to słynne słowa

króla Jana III Sobieskiego, któ-

re wypowiedział po bitwie pod

Wiedniem 12 września 1683

roku.

Chór „Lutnia” od wielu już lat

działa przy Polskim Uniwersy-

tecie III wieku pod kierownic-

twem Marii Sołonko. Chórzyści

z entuzjazmem wykonali wią-

zankę pieśni polskich, demon-

strując młodość ducha i zaan-

gażowanie. Przed publicznością

swój dorobek twórczy wykaza-

ły też zespoły z Sambora, Zło-

czowa i Drohobycza, między

innymi dziesięcioosobowy ze-

spół „Przyjacielskie koło”, któ-

ry działa przy Oddziale TKPZL

w Złoczowie.

20 września br. setki

Polaków, członków

Towarzystwa Kultury

Polskiej Ziemi Lwowskiej

(TKPZL), spotkali się na

tradycyjnym festynie

na terenie Wyższego

Seminarium Duchownego

w Brzuchowicach.

Organizatorem spotkania,

jak zawsze, było

Towarzystwo Kultury

Polskiej Ziemi Lwowskiej,

Zarząd Główny na czele

z Emilem Legowiczem,

prezesem Zarządu.

Wspaniałej imprezie

towarzyszyła piękna

słoneczna, ciepła pogoda,

prawdziwa złota lwowska

jesień.

KAPELA „ON I ONA” I „LWOWSKA FALA”

KONSUL AGNIESZKA WÓJCIK-

MOKRZYCKA

TKPZL w tych miejscowościach

– Jestem dumny z tego, że

TEKST I ZDJĘCIA

JURIJ SMIRNOW

przygotowały też program ar- udało się nam zorganizować

tystyczny z tradycyjnymi pol- dzisiejsze spotkanie, bez spon-

skimi tańcami

który zaprezentowały na scenie

obok zespołów lwowskich.

i

pieśniami,

sorów, bez pomocy. Zrobiliśmy

wszystko, abyście się dziś ba-

wili w gronie swoich kolegów

tym roku festiwal-fe-

styn odbywał się pod

W

hasłem: „Jesień to czas

Program świąteczny rozpo- i bliskich. Na festyn przybyło

też sporo młodzieży, w tym ze

wdzięczności, spotkań i wspól- czął się Mszą świętą w kaplicy

nego świętowania”. Dla zebra- seminaryjnej pod przewodnic- lwowskich szkół polskich nr 10

nych był to rzeczywiście dzień

pełen miłych spotkań, wspólnej

modlitwy i wspólnej zabawy

twem księdza rektora Piotra

im. św. Marii Magdaleny i nr 24

Brzeskiego. Kaplica wypełnio- im. Marii Konopnickiej. Część

na była po brzegi. Ksiądz rektor

z nich wystąpi w programie ar-

tystycznym, wzbogacając pro-

przy dźwiękach tradycyjnych wygłosił też piękne kazanie na

Program artystyczny trwał

kilka godzin i brawa dla wszyst-

kich artystów były bardzo ser-

deczne. Z oddziału w Drohobyczu

swoją umiejętność artystyczną

zademonstrował zespół „Can-

tus”. Każdy zespół był przez ZG

TKPZL odznaczony dyploma-

mi uznania. Ale najbardziej pu-

bliczność czekała na występy

polskich melodii i ulubionych

lwowskich piosenek.

temat miłości do Ojczyzny, któ- gram naszego koncertu. Dziś

re wielu z obecnych słuchało ze spotkały się wszystkie grupy

Wielkim wysiłkiem Zarzą- łzami w oczu. Taki początek fe- wiekowe Polaków lwowskich.

du Głównego TKPZL i osobiście

prezesa Emila Legowicza udało

się zorganizować tak miłe spo-

tkanie, na które czekało wielu

stiwalu nadał wydarzeniu wy- Możemy cieszyć się wzajem-

jątkowy duchowy charakter. ną obecnością. Takie imprezy

W festiwalu-festynie wzię- naprawdę pomagają zapomnieć

li udział również przedstawi- ciężkich czasach, wszyst-

o

członków Towarzystwa, zwłasz- ciele Konsulatu Generalnego

kich niesnaskach, wnoszą ra-

dość w nasze serca. Te spotka-

nia nie tylko integrują różne

PREZES TKPZL EMIL LEGOWICZ

cza osób starszych, dla których

udział rożnych imprezach

Rzeczypospolitej Polskiej we

Lwowie, członkowie polskiego

w

w organizacji festynu, za po- swoich ulubieńców, mianowi-

i spotkaniach Towarzystwa jest Uniwersytetu III wieku i Kato- grupy Polaków, ale też zachęcą

moc w zakupie produktów na

poczęstunek, za okazane serce

cie kapeli „Lwowska Fala” pod

kierownictwem Edwarda So-

jedyną rozrywką w trudnych

czasach pełnoskalowej wojny

lickiego Uniwersytetu III wie- do działania i pielęgnowania

ku, Rodziny Rodzin na czele zwyczajów i tradycji, języka

i wsparcie. W imieniu Konsu- sulskiego i kapeli „On i Ona”pod

latu Generalnego RP obecnych kierownictwem Aliny Stepany-

kowanie trzeba też złożyć gospo- stawiciele Polskiego Towa- którą odziedziczyliśmy od na- przywitała konsul Agniesz- szyn. Znajome melodie piosenek

darzom terenu – władzom Wyż- rzystwa Opieki nad Grobami szych rodziców. Zespoły arty- ka Wójcik-Mokrzycka. Ona też lwowskich z dawnych czasów,

i niepewności. Wielkie podzię- z prezes Haliną Węcak, przed- ojczystego, budowania kultury,

szego Seminarium Duchownego.

Seminarium zajmuje piękny

teren wśród lasów iglastych.

Wojskowymi, przedstawiciele

lwowskich polskich mediów,

między innymi „Nowego Ku- swoje umiejętności i przyniosą

styczne przygotowały piękny

program - czekamy, że wykażą

przekazała serdeczne pozdro- piosenki lwowskich batiarów i te

wienia od Marka Radziwona, z repertuaru Tońka i Szczepcia

konsula generalnego. Pani kon- radują serca lwowiaków po dzień

sul swój występ zakończyła sło- dzisiejszy. Obecni entuzja-

Czyste powietrze, przesyco- riera Galicyjskiego” i „Polskie- radość wszystkim obecnym.

ne balsamiczną wonią żywi- go Radia Lwów”. Prezes TKPZL Emil Legowicz wami: – Chcę życzyć państwu

cy. Lepsze miejsce dla spotka-

nia trudno było znaleźć. TKPZL

zorganizowało dojazd ze Lwowa

autobusami. Część osób przyje- ZG TKPZL. Przywitał obec- nie występów artystycznych.

chała własnymi samochodami. nych, przedstawicieli Konsu- Serdecznie podziękował także

Nie zabrakło też przedstawi- latu Generalnego RP i mediów.

z

zmem podśpiewywali artystom.

Ich występy dodały uroczysto-

ści piękna, wzruszeń i poczucie

Otwierając festiwal-festyn

wystąpił z krótkim przywi- szkołom lwowskim za obec- był pełny radości.

taniem Emil Legowicz, prezes

podziękował też dwom polskim udanych zabaw, żeby ten dzień

ność młodzieży i przygotowa-

Następnym punktem w pro- trwałości polskich tradycji Lwo-

gramie festiwalu był wykaz do- wa. Wdzięczni artyści śpiewali

robku artystycznego zespołów

ze Lwowa i Ziemi Lwowskiej.

także po zakończeniu koncertu,

bawiąc publiczność podczas po-

częstunku. Koncert zakończono

wspólnym wykonaniem „Roty”

Marii Konopnickiej.

Marcinowi Fijasowi za pomoc

cieli oddziałów Towarzystwa

innych miejscowości, na

Podziękował władzom Wyż-

szego Seminarium Duchow-

nego. Między innymi prezes

powiedział:

z

przykład z Sambora, Złoczowa,

Drohobycza i Żółkwi. Oddziały

Po występach artystycznych

prezes Emil Legowicz zapro-

sił wszystkich na poczęstunek

przy grillu. Było smacznie, po

przyjacielsku i bardzo serdecz-

nie. Festiwal-festyn „Złota pol-

ska jesień” udał się znakomicie.

Był to piękny dzień, była to im-

preza pełna serdeczności, wspo-

mnień i spotkań Polaków ze

Lwowa i Ziemi Lwowskiej. Jest

to ludziom naprawdę bardzo po-

trzebne, zwłaszcza w obecnych

trudnych czasach, w czasach

wojny. Jest to bardzo potrzeb-

ne starszemu pokoleniu i bar-

dzo potrzebne młodzieży, która

w taki też sposób integruje się

w życie społeczne i kulturalne

lwowskich organizacji polskich.

ZESPÓŁ „PRZYJACIELSKIE KOŁO” ZE ZŁOCZOWA

nr 18 (502) 15–29 września 2026

18

Z przedwojennej prasy

www.kuriergalicyjski.com

„Kurier Lwowski” we wrześniu 1926 r. podawał

zapaść rozstrzygająca decyzja

Ministerstwa.

Wypłaty

w górę…

w

dół,

a

opłaty

Znaczna podwyżka opłat

telefonicznych

Komisje, mające na celu

zbadanie żądań P.A.S.T-y

w sprawne znacznej zwyżki

abonementu telefonicznego,

t.j. komisja ministerialna oraz

druga, mająca w swym skła-

dzie rzeczoznawców pocho-

dzących spoza komisji mini-

sterialnej, wypowiedziały się

za dość znaczną zwyżką opłat

TAKIE REFLEKTORY MOGĄ OŚLEPIAĆ… I NIESZCZĘŚCIE GOTOWE

Lotnictwo u swego zarania

nie było za bardzo bezpieczne…

wartownicy, którzy nie spusz-

czali zeń oczu, schwytali go

i pod eskortą odstawili do II.

komisariatu P. P., skąd po spi-

saniu protokołu, oddano go do

dyspozycji policji politycznej.

telefonicznych.

Natomiast

TAK WYGLĄDAŁY WARSZTATY KOLEJOWE

przeciw wprowadzeniu licz-

ników do rozmów telefonicz-

celi w aresztach policyjnych.

Katastrofa samolotowa pod

Lwowem

Wczoraj około godz. 17. na

trzecim kilometrze od stacji

Dziś zaglądniemy

na stronice

W czasie snu Czuryk, dla spor- nych Ministerstwo przemysłu

tu obciął Eichelbergowi włosy.

i handlu zamierza sprawę za-

Eichelberg wówczas obudziw- łatwić w ten sposób, by przy

szy się popadł w rozpacz, i po- pomocy podwyżki zamknąć

tem poprzysiągł nieproszone- bilans P.A.S.T-y bez strat, po- kiew zdarzyła się katastrofa

mu fryzjerowi krwawa zemstę. czem na nowo ustalić wyso- samolotowa. Samolot wojskowy

naszego „dziadka”

– przedwojennego

„pisma inteligencji

demokratycznej” –

„Kuriera Lwowskiego”.

Spojrzymy na wiadomości

lwowskie, bo te przede

wszystkim interesowały

Czytelników.

W

czasie przesłuchania

kolejowej Glińsko, pow. Żół- zdołano zaledwo stwierdzić,

iż osobnik ów nazywa się. N.

Laik, pozatem podawał on ja-

Przypadkową ofiarę zło- kość abonamentu, odpowiada- 6-go pułku lotniczego z powo- kieś opowieści, że przesłuchu-

dziejskich porachunków Zalera jącego istniejącym stosunkom

odwieziono wozem pogotowia handlowym.

do szpitala. W czasie areszto-

du nagłego defektu w motorze,

spadł ze znacznej wysokości na

ziemię.

jący go zwątpili w jego zdrowy

rozsądek.

Zawezwani znawcy psy-

wania Eichelberga w ul. Pod

Dębem, zebrały się olbrzymie

tłumy publiczności.

Podwyżka taryf kolejowych

Samolot został zupełnie chiatrzy określili, że Laik jest

zniszczony, obsługa zaś, kapral nienormalny. Ponieważ za-

Na posiedzeniu komitetu

ekonom. Rady Ministrów roz- pilot Rogalski i por. pilot Bie- chodzi podejrzenie, że Laik sy-

patrywany będzie wniosek lawin, odnieśli lekkie rany. Na muluje, by pozbyć się śledztwa,

OPRACOWAŁ

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

Życie w tamtych latach nie

było łatwe. O swoje dochody

ministra kolei o podwyższe- miejsce wyjechała natychmiast odesłano go pad silną eskortą do

niu taryfy osobowej 5 towaro- komisja wojskowa celem zbada- Zakładu obłąkanych w Kulpar-

kazuje się, że strzelani- walczono w różny sposób.

na na ulicach to nie tylko

wej z dniem 1 września o 7 proc.

Podwyżka ta umożliwić ma

równowagę budżetu Minister-

stwa kolei.

nia przyczyny katastrofy.

kowie, gdzie w pilnie strzeżonej

celi pozostawać będzie przez

O

wydarzenia ostatnich lat.

Tak bywało i w tamtych cza- we Lwowie

sach na lwowskich ulicach.

Strajk warsztatowców kolei

Obiekty wojskowe zawsze czas dłuższy pod obserwacją.

były pilnie strzeżone, ale i tu

Ministerstwo Kolei zredu-

kowało tzw. premie robotni- pawa wykaz cen na rynkach,

kom warsztatowym przy kole- szczególnie, jeżeli weźmiemy

jach państwowych na 70 proc. pod uwagę, że jest to wrzesień

Premje te, wypłacane regular- i pełnia zbiorów.

Niejakim optymizmem na- zjawiał się jakiś wariat…

Obecnie do reﬂektorów sa-

mochodowych przedstawia

się wyśrubowane wymagania,

ale w tamtych czasach też ba-

dano ich wpływ na wypadki

Ul. Słoneczna pod gradem kul

Wczoraj około godz. 4 po poł.

ul. Słoneczna była widownią

Tajemnicze odwiedziny

w prochowni lwowskiej

Warjat

czy

symulant?

krwawej vendetty, jaką przy- nie ze stałemi poborami mie-

Onegdaj po południu wartow- drogowe.

nicy, pełniący służbę przy zie-

siągł jeden złodziej drugiemu.

Ulicą tą przechadzał się o tej

sięcznemi, stanowiły w budże-

cie każdego warsztatowca od

Z targu:

Ceny nabiału: 1 l mleka 30–

40 gr., litr śmietany 4 zł, 1 kg.

Dyrek- masła 5–6 zł., jaja po 13–15 gr.

miankach i prochowni na Ja-

nowskiem, zauważyli jakiegoś

osobnika, kręcącego się bez

Reﬂektory automobilowe

Często reﬂektory stają się

przyczyną katastrof automo-

porze notowany policyjnie no- 40 do 50 procent dochodów.

żownik i złodziej Jan Eichel- Warsztatowcy

berg, towarzystwie kilku cji kolej we Lwowie w obliczu

kolegów. W pewnym momen- nędzy ogłosili strajk. Przybyła

cie Eichelberg dobył z kieszeni

rewolwer i rzucił się na jakie- wiązała pertraktacje, w wy- sztuka, wiązka pietruszki 5 gr.,

w

kurczęta: po 3–5 zł. para.

ustanku obok drutów, okalają- bilowych. Albo reﬂektory nie

cych strzeżony przez wartow- są na czas wyłączane i w taki

ników obszar. Wartownicy za- sposób oślepiają nadjeżdżają-

interesowali się nim, ten jednak, cego ze strony przeciwnej – albo

zauważywszy, że jest przedmio- sam jadący, względnie kierują-

Jarzyny: l kg, młodych ziemn.

delegacja z Ministerstwa na- 15–20 gr., ogórki po 2–5 gr.

goś przechodnia, jak się potem

okazało N. Czuryka, również

notowanego nożownika. Czu- pokrzywdzonych

ryk zaczął uciekać. Eichelberg

niku których, po przyznaniu kalaﬁory po 20–50 gr, kalarepa

poparcia słusznych postulatów po 5 gr., 1 kg fasoli szparagowej

tem obserwacji – zbiegł.

Gdy ściemniło się

cy autem traci z tego powodu

po- pewność i orjentację, bo po wy-

warszta- – 60 gr., wiązka marchwi 5 gr.

Owoce: 1 kg jabłek 40 gr., 1

–

towców, została praca podję-

wrócił – podpełznął pod dru- łączeniu reﬂektorów, oko po-

strzelił za nim, lecz chybił. Po- ta, ale warunkowo, bo do dnia

kg gruszek 60 gr. do 2 zł., śliwek

1,5 zł.

ty i przedostał się na obręb

prochowni. W tej niemal chwili

trzebuje na przystosowanie się

do znacznie słabszego oświe-

tlenia 3–5 sekund, wskutek

czego musi od 40 do 70 metrów

czął więc uciekającego ścigać,

przyczem zasypywał go kulami

rewolwerowemi.

21 b. m., w którym to dniu ma

Czuryk zdołał ujść, jedna

z kul jednak ugodziła w nogę

przechodzącego ul. Słoneczną

Henryka Leona Zalera, prak-

tykanta krawieckiego. Nad-

biegli posterunkowi z III. ko-

misarjatu, którzy wspólnie

przebyć

w

stanie znacznego

obniżania normalnej bystrości

wzroku. Jest on w takiej chwi-

li na pół oślepiony i łatwo może

spowodować katastrofę.

Z tego tytułu wszędzie na

zachodzie władze policyjne za-

broniły autom posługiwać się

reﬂektorami w mieście. Nieste-

ty u nas we Lwowie panuje pod

tym względem samowola i każ-

dy robi, co chce. Wpływa to też

na pieszych, bowiem oślepiony

ostrym światłem nie może do-

syć dobrze ocenić odległość do

nadjeżdżającego auta.

z

odważniejszymi przechod-

niami otoczyli i ubezwładnili

rozwścieczonego Eichelberga.

Rewolweru jednak przy bandy-

cie nie znaleziono, gdyż praw-

dopodobnie zbiegł z nim jeden

z jego kolegów.

Eichelberg sprowadzony na

III. komisarjat odmówił zeznań

i przyczem począł odgrażać się.

Zauważyć należy, że Eichel-

berg stale symuluje umysłowo

chorego.

Wrzesień to okres corocz-

nych Targów Wschodnich we

Lwowie.

Przesłuchiwany

w

poli-

cji Czuryk zeznał, że chodziło

tu o dawne porachunki oso-

biste. W swojem czasie sie-

dzieli oni obaj razem w jednej

Jak goście widzą

Targi Wschodnie

Lwów

czyni

energicz-

TU KUPISZ MLEKO ZA 30 GR.

ne działania podczas trwania

nr 18 (502) 15–29 września 2026

19

Z przedwojennej prasy

www.kuriergalicyjski.com

Targów Wschodnich, które co

roku ściągają mnóstwo przy-

jezdnych. Taka okazja zdarza się

raz na 12 miesięcy, jest świet-

ną reklamą dla miasta i dlate-

go wszyscy pragną wystąpić

„godnie”.

nie chcą płacić honorarium za

oryginalne dzieła, zamawiają

u byle kogo przekłady sensa-

cyjnych rzeczy zagranicznych,

drukują na lichym, tanim pa-

pierze, reklamują to doskonale

i świetnie zarabiają. Podwójna

dzieje się wskutek tego krzyw-

da: autorom polskim, nie mają-

cym gdzie sprzedać swych dziel

i literaturze polskiej zachwasz-

czanej często potwornymi

przekładami, które kaleczą tyl-

ko język. A i tak tylu Polaków

nie umie władać dobrze swoją

mową ojczystą.

Na Kresach, gdzie wielu Po-

laków wskutek niewoli nie mo-

gło wyuczyć się języka polskie-

go i poznać jego piękność, taki

mamy przekład wyrządzający

nieobliczalne szkody. A właśnie

tam importuje się najwięcej

tej sensacji pisanej straszliwą

polszczyzną!

A cóż my tego roku gościom

naszym poza Targami poka-

żemy? O, dość wiele! Przede

wszystkiem przekonają się

obcy, że my tu co roku właśnie

w tym okresie rozkopujemy uli-

ce z jakąś systematyczną pasją,

grzebiemy się w ziemi jakbyśmy

szukali w niej skarbów i nigdy

jakoś tych robót na czas nie koń-

czymy! O pietyzmie naszym do

starych murów świadczyć będą

odrapane kamienice nawet zna-

nych bogaczy! O zamiłowaniu

do sportu – harce automobilo-

wych dorożek, które zwłaszcza

w nocy ryczą nieustannie! O za-

miłowaniu do czystości, bocz-

ne ulice nawet w śródmieściu,

jak Ossolińskich, Chorążczyzna

i t.p. zasypane są odpadkami

i śmieciem! O dobrej gospodar-

ce kupców, brak odpowiednich

Należałoby

koniecznie

wszcząć jakąś akcję wśród

większych wydawców, czy-

telń, związków i szkół, by po-

wstrzymać ten zalew tandety

językowej.

TARGI WSCHODNIE ODWIEDZALI NAJWYŻSI DOSTOJNICY. TU WIZYTA JÓZEFA PIŁSUDSKIEGO W 1921 R.

lokali, o zamiłowaniu do sztuki

dramatycznej, pustki w teatrach

i o bezpieczeństwie publicznem

– kronika policyjna! O dobroby- ją. A jednak Lwów jest miastem

cie urzędników, ich wygląd ze- hucznem i warto go pochwalić.

wnętrzny! O uprzejmości prze- Tylko trzeba chcieć i umieć.

Stop! Bo mnie skonﬁsku- że…” niejaki „rrr” publikuje sa- znikomy tylko procent stano-

Nic się na lepsze od tamtych

czasów nie zmieniło – niestety…

tyryczny rzut oka na otaczający

świat:

W ostatniej statystyce urzę-

A żeby nie było tak minoro- dowej druków polskich, jakie

wo, to jeszcze z rubryki „Mówią, pojawiły się w ostatnim roku,

wią oryginalne dzieła, reszta to

tylko tłumaczenia…

Nie dziw przeto, że literaci

nasi przestają pisać i taka jest

bieda wśród nich. Wydawcy

Została zachowana

oryginalna pisownia

kupki na rynku i o sprężystości

policji...

nie nadawali. Czyli prezydent,

premier i ministrowie powinni

rzucić swoje urzędy i chwycić

za broń – a Polska dzięki temu

wygrałaby wojnę? To oczywi-

sty absurd.

Albo: rządy sanacyjne to

karierowicze i etatyści słabe- przez NKWD w lipcu 1940 roku

go umysłu. Ne potraﬁli Polski

ustrzec przed wojną. Zamiast

zostać w kraju i złagodzić skutki

wojny to woleli uciec. Ciekawe,

prezydenta Smetony formalnie

przejął obowiązki prezydenta

i pod naciskiem Sowietów mia-

nował premierem Justasa Palec-

kisa (który stworzył marionet-

kowy rząd). Próbował uciec do

Szwecji, ale został aresztowany

Ewakuacja czy ucieczka?

W Polsce historia jest czymś

ważnym. Tam, gdzie sprzedają

gazety (Empik, Inmedio i inne)

widać, ile jest wydawanych

miesięczników o tematyce

historycznej. A jednak wiedza

na temat najnowszych dziejów

Polski jest dość skromna

i

deportowany do Saratowa.

Zmarł w łagrze we Włodzimie-

rzu w 1955 roku. MSZ Litwy Ju-

ozas Urbšys, aresztowany wraz

i wyrywkowa, zaś dodatkowe

zamieszanie wprowadzają

rosyjskie trolle.

jak pozostanie w Polsce prezy- z żoną w lipcu 1940 roku i wy-

denta Mościckiego i premiera wieziony do Tambowa. Spędził

Sławoja-Składkowskiego zła- wiele lat w sowieckich więzie-

godziłoby skutki wojny… Czy

niach i łagrach (w tym w osła-

PIOTR KOŚCIŃSKI

siedząc w moskiewskiej Łu- wionym więzieniu we Włodzi-

biance mogliby cokolwiek zro- mierzu). Przeżył i pozwolono mu

obrym przykładem może

być sowiecka agresja 17

bić? Wątpliwe.

Interesujący jest przykład re- roku. Zmarł w Kownie w 1991

akcji na stwierdzenie, że gdyby roku, dożywając niepodległości

prezydent, premier i ministro- Litwy. Szef MSW Kazys Skučas

wie nie wyjechali do Rumunii, został aresztowany, wywiezio-

to po prostu zostaliby zaaresz- ny do Moskwy i rozstrzelany

towani przez Sowietów, a potem w więzieniu na Łubiance w lip-

wrócić na Litwę dopiero w 1956

D

września 1939 r. Tego

WOJSKA ARMII CZERWONEJ NA ULICACH LWOWA WE WRZEŚNIU 1939

dnia o świcie Armia Czerwo-

na przekroczyła granice Polski.

1939 r., ale publikowane tam

To znaczy Rosjanie wkroczyli jak

rząd spieprzyl za granicę. Oczy-

Opór stawiły jej strażnice Kor- wpisy dotyczą zarówno samego

pusu Ochrony Pogranicza, ale

Lwowa i postaci z nim związa- wiście, było dokładnie odwrot-

wiadomo było, że polscy żoł- nych, jak i szerzej, miejsc i wy- nie, najpierw Sowieci weszli do

czekałby ich łagier lub po prostu

śmierć: Jeśli ma Pan w zanadrzu

cu 1941 roku…

nierze nie zdołają powstrzymać

darzeń związanych z sowiecką

Polski, potem rząd wyjechał do

Ale na tym rozmowa się

ich do łagrów a może nawet za- kurort lepiej pasował do wize- nie, blisko 30 postów codzien-

mordowali? Uczynili fatalnie, runku miasta, przyjmującego nie, bez żadnej przerwy, to jed-

pozostawiając walczący kraj uciekających przed wojną sana- nak pewna przesada…

Autor tego wpisu lekcewa- polscy dyskutanci na Facebooku

żąco podszedł do faktu areszto- mają za małą wiedzę, by z nimi

wania prezydenta Lwowa Sta- dyskutować i często powtarza-

sam sobie? Uciekli, zdradzili?...

Tę dyskusję dobrze widać na

stronie „Lwów 1939” na Face- czowych komentarzy, stronę

booku. Strona ta, prowadzona

przez Fundację Joachima Le- surdalne, po części z pewnością

cyjnych dygnitarzy...

Oprócz ciekawych, rze- rze pisane dziwną polszczyzną:

I tak oto w chwili kiedy Polska

„Lwów 1939” zalały wpisy ab- przebywała rządu oni po prostu

Pojawiły się też komenta-

nisława Ostrowskiego i żądał

dalszych dowodów, twierdząc,

ją te same tezy. Może dzieje się

tak z żalu, że we wrześniu 1939 r.

że Ostrowski był postacią o wie- przegraliśmy wojnę? No ale trze-

le bardziej znaczącą od Mościc- ba pamiętać, że przegraliśmy, bo

kiego (?!). Odpowiedź admini- napadły na Polskę dwa bardzo

stratora strony „Lwów 1939” silne kraje: Niemcy i Związek

zwiali za stawiając kraj. I inne,

pozornie jasne i słuszne, jak ten:

Można też było iść się bić za oj-

czyznę. I tak do rządzenia się

lewela, poświęcona jest przede

wszystkim tworzeniu filmu

o obronie Lwowa we wrześniu

rosyjskich trolli. Doskonałym

przykładem tych ostatnich jest

komentarz „Małgorzaty Wojtaś”:

była prosta: premier Litwy

Antanas Merkys, po ucieczce

Radziecki. Wojny na dwa fronty

nie mieliśmy szans wygrać.

nr 18 (502) 15–29 września 2026

20

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Piękna kobieta-demon i inne oszustki lwowskie (cz. 2)

W latach 20. XX wieku

we Lwowie wśród

różnorakich złodziei,

kieszonkowców

i zwyrodniałych

handlarzy „żywym

towarem” wyróżniali

się oszuści i oszustki,

którzy okradali naiwnych

obywateli i całe

instytucje „…bardziej

pomysłowo i z wrodzoną

inteligencją osobistą”.

Wśród nich wyróżniały

się awanturnice

w spódnicach. W 1924

PLAFON NA SALI OBRAD PRZYSIĘGŁYCH

roku prasa lwowska

z zainteresowaniem

na tle seksualnym). Inne typy spośród pu- organizacji jej realizacji. Czesław Ancere-

bliczności to znów wytworne i nadobne wicz został oskarżony o udział w sprze-

pisała o jednej z takich

damy z towarzystwa, które skłoniło do

przybycia na rozprawę jedno przemożne

daży kradzionej benzyny. Sąd wyznaczył

dla oskarżonych obrońców, mianowicie

„panienek”, mianowicie

o Izabelli Motyczyńskiej.

pytanie: „Ciekawa rzecz, jak też taka ko- adwokatów Matkowskiego, Linka i Macie-

bieta-demon może wyglądać?”. Doznały lińskiego, zaś Ancerewicz wynajął sobie

rozczarowania, ujrzawszy na ławie oskar- jeszcze adwokata Eugeniusza Batyckiego,

TEKST I ZDJĘCIA

JURIJ SMIRNOW

żonych zamiast demona, zwyczajny typ

istoty chorej na histerię i przygnębionej

pobytem w więzieniu grzesznicy. Są też

i przeciętne „stare kumoszki”, dla których

języków taka rozprawa to rzecz nie lada

i temat do późniejszych rozmów na całe

tygodnie i miesiące.

Mężczyzn na sali najwyżej 30 procent.

Publiczność ta zawiedziona zeznaniami

świadków o sposobach kradzieży benzyny

doktora praw, we Lwowie znanego i cenio-

nego, prywatnie ojca słynnej Zoﬁi Batyc-

kiej, „Miss Polonia 1930 roku”.

Przesłuchania Izy Motyczyńskiej na po-

siedzeniu Trybunału karnego oraz podczas

śledztwa policyjnego, potwierdziły dzie-

siątki jej afer, krętactw, oszustw i kłamstw,

również wymagania pieniędzy i szantażu

znajomych i kochanków. Przeszłość jej

od młodości była burzliwa. Przez dłuższy

Właśnie w październiku 1923 roku

piękna Iza traﬁła do więzienia śledczego

i została oskarżona w grupie machinato-

rów o kradzież benzyny z kolejowych ma-

gazynów i jej nielegalną realizację wśród

klijentów we Lwowie. W kwietniu 1924

roku w tej sprawie przed sądem karnym

razem z nią na ławie oskarżonych znajdo- pomocy innego kochanka, pewnego urzęd- nię stanu oraz kolaborację z władzami

wali się Stanisław Bukasiewicz, naczelnik

kolejowych magazynów benzynowych,

KLATKA SCHODOWA TRYBUNAŁU KARNEGO PRZY UL. BATOREGO

suma). Ten szantaż udał się jej za radą i przy polskiego Lwowa, oskarżając ich o zbrod-

nika drohobyckiego magistratu. Lecz to był

tylko początek jej bujnej kariery na niwie

i wojskiem rosyjskim w czasie okupacji

miasta w latach 1914–1915).

(wszyscy czekali na opowieści o seksual- czas od roku 1916 już we Lwowie bawiła

nych awanturach Motyczyńskiej), dawa- się piękna Iza w roli „narzeczonej i kochanki

Aleksander Brosz, szofer kolejowy i Cze- oszustw i szantażu.

W czasie zeznań Izy Motyczyńskiej

sław Ancerewicz, właściciel dóbr ziem-

skich, trzech samochodów i kochanek Izy.

Policja lwowska w ciągu kilku miesię- rego oczekiwano nowych sensacyjnych

cy ustaliła nie tylko schematy kradzieży

i realizacji benzyny z zakładów państwo- zyny, którą w prasie nazywano „Panamą

Podczas procesu sądowego we lwow- natłok ciekawych był tak wielki, że przed

skim Trybunale Karnym przy ulicy Bato- drzwiami sali rozpraw ustawić musiano

straż złożoną z kilku posterunkowych. Na

rewelacji i to nie w sprawie kradzieży ben- sali panował ścisk nie do opisania. Prze- świadkowie-dozorcy kolejowi nie umieli

cisnąć się między szczelnie obsadzonymi zachować się na sali rozpraw i zapędzali

ła upust swej żądzy sensacji za wszelką

cenę przez huraganowe salwy śmiechu dla

byle jakiej błahej przyczyny. Na przykład,

pewnego koncypisty c.k. Namiestnictwa,

który przekazywał jej ustawicznie większe

sumy pieniędzy”. Równocześnie miała sto-

sunki z oﬁcerami austriackimi, a zwłaszcza

z pewnym kapitanem. Jako sanitariuszka

wych, ale też wiele ciekawych wyda- benzynową”, lecz szczegółów burzliwego przez publiczność ławami było rzeczą nie- się aż na schody wiodące do miejsc Try- Czerwonego Krzyża podróżowała z au-

rzeń i szokujących historii erotycznych

z „barwnego” życia Izabelli Motyczyńskiej,

która tak naprawdę miała na imię Aniela

życia, awantur i oszustw kobiety-demo- możliwą bo i wszystkie przejścia między

na. Reporter lwowskiego „Wieku Nowego” nimi zajęli ciekawscy, spragnieni widoku

donosił z sali rozpraw, że „…zainteresowa- cierpień i nieszczęścia kobiety-demona

bunału Karnego – no i to już wystarczyło

„kochanej” publiczności do salw śmiechu,

które rozlegały się co chwilę, dopóki prze- rała znajomości z rożnymi ludźmi, a nawet

striackimi oﬁcerami do Wiednia, Krynicy

i po różnych miastach austriackich. Zawie-

Teresa Motyka i urodziła się w Drohoby- nie publiczności procesem benzynowym

czu. Za wszystkie swoje skandaliczne wy- i aferą Izabelli Motyczyńskiej jest o wiele

bryki dostała ona we lwowskim półświat- większe, niż zeszłorocznym procesem

i innych aresztowanych w tej aferze. Natu- wodniczący nie zagroził opróżnieniem sali.

ralnie, że wśród tej publiczności przeważa W obliczu rozgrywającego się przed

pleć żeńska, wśród której jednak tylko zni- Trybunałem Karnym dramatu ten śmiech

koma cyfra przypada na kobiety piękne. spragnionej rozrywki gromady ludzi do- wróciła do Lwowa i paradowała w mundu-

przebywała w najlepszych sferach w Ba-

denie w austriackiej „Armee-oberkoman-

do”. Gdy powstała niepodległa Polska, Iza

ku imię kobiety-demona.

Fanny Dittner, który w 1923 roku stanowił

W czasie śledztwa policja dokładnie za- we Lwowie „sensację dnia”. (Fanni Dittner-

Kobiety ze względu na osobę Moty- brze odżywionych, ta bezlitosna weso- rze podporucznika sanitarnego. Znajomym

-oszustka i prowokatorka austriacka, któ- czyńskiej najbardziej interesują się tą afe- łość beztroskich twarzy w obliczu obrazu opowiadała, że walczyła w legionach, że

poznała się z jej życiorysem, zebrała liczne

materiały dotyczące jej oszustw i przygód

w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Było to

sprawą nie łatwą. Piękna Iza wymyśliła

ra w czasie I wojny światowej świadomie

wniosła oszczercze denuncjacje do władz

rą. Mnóstwo niestety wśród publiczności

także istot znanych na bruku lwowskim

wywleczonej zza krat więziennych nędzy

i rozpaczy (Motyczyńska przez cały czas

generał Marian Januszajtis był jej najlep-

szym przyjacielem, zaś generał Kazimierz

austriackich przeciw kilkudziesięciu wy- z naśladowania niektórych praktyk oskar- płakała, mając swoje 29 lat wyglądała na

Sosnkowski był ojcem chrzestnym jej

w różnych okolicznościach (również pod- bitnym osobistościom społeczeństwa

czas śledztwa i procesu sądowego) i dla

różnych osób kilka różnych wersji swego

pochodzenia i zajęć, zwłaszcza w czasie

wojny. Według jednej z nich urodziła się

w Drohobyczu, w rodzinie praczki-zarob-

nicy. Kim był ojciec zostało tajemnicą.

Według innych opowieści samej Izabelli,

urodziła się ona w Dąbrowicy lub Pod-

górzu niedaleko Krakowa. Prawdziwą jej

matką miała być „bardzo znana hrabina”,

która urodziła ją potajemnie i przekazała

owej praczce. Według tej wersji Moty-

czyńska miała siostrę zamężną za hrabią

Gołuchowskim i nawet ojca, który zapisał

posagu pięknej Izabelli majątek ziemski

niedaleko Dębicy.

żonej Izy (czyli prostytutek i szantażystek

zaniedbaną starą kobietę), oczekującej dziecka (naprawdę żadnego dziecka ona

swych dalszych kolei, wydaje jaskrawe

świadectwo tym zebranym na sali ludziom

nie miała). W innych wypadkach i innym

osobom przedstawia się jako „pułkowni-

XX wieku, wieku jakoby „kultury i postę- kowa” i opowiada, że jej mąż – pułkownik

pu”. Taktowne i wzbudzające respekt za- zginął w wojnie bolszewickiej. Opowiadała

chowanie przewodniczącego Trybunału

sędziego Jana Antoniewicza spotkać się

również, że brała udział w obronie Lwo-

wa, co też nie było potwierdzone żadnym

musi z uznaniem, podobnie jak traktowa- dokumentem. Jak udowodniło śledztwo,

nie przez niego oskarżonych, umiejętnie „niewiasta z dwoma ukończonymi klasami

zastosowane do nastrojów duszy ich i wy- normalnymi, a w mundurze oﬁcerskim mia-

trzymałości nerwów, szczególnie trudne ła sympatię u różnych dygnitarzy wojsko-

chociażby wobec oskarżonej Motyczyń- wych i znajomości te w „genialny” sposób

skiej, którą jedno słowo świadków mogło wykorzystała dla swych celów… Pod ﬁrmą

wyprowadzić z równowagi i wywołać sce- generałów Januszajtisa i Sosnkowskiego

nę histeryczną. Słowa perswazji, wyrze- robiła często wymuszania, a ludzie naiwni

czone po ojcowsku przez przewodniczą- dają się sprytnej kobiecie nabrać na kawał.

cego, zawsze działały na nią uspokajająco Główna korzyść z tych sﬁngowanych „przy-

i tylko dzięki temu odbyło się przesłucha- jaciół” dla Izy, to możliwość terroryzowania

Otóż w rodzinnym Drohobyczu po

ukończeniu dwóch klas szkoły normalnej,

Iza, lub też Teresa, lub Aniela Motyka, pra-

cowała jako kasjerka kabaretu kawiarnia-

nego, gdzie starała się poznać bogatych

klientów. Jednym z nich był niejaki bogaty

i znany w sferach naftowych inżynier Gil.

Świadcząc inżynierowi usługi erotyczne

przedstawiała się wśród znajomych już jako

„inżynierowa, a nawet pani Gil”. Kiedy inży-

nier postanowił ożenić się z inną osobą, Iza

uniemożliwiła to małżeństwo, a pod groźbą

skandalu wymusiła na nim sumę 10.000

nie jej w spokoju i obeszło się bez scen.

Prokurator Sawulak oskarżał Izabellę

Motyczyńską o udział w sprzedaży kra- natomiast skutkowała i biedny synek Mar-

dzionej benzyny z kolejowych zakładów sa płacił słono za krótkie chwile rozkoszy,

benzynowych, dalej o kradzież złotego spędzone przy boku nadobnej sanitariuszki.

zegarka i złotej biżuterii na szkodę pani

Ancerewicz i o fałszywą skargę, oszustwo

i szantaż pułkownika Romana Witożeńca.

Stanisława Sukasiewicza oskarżono dziła na wielką skalę wywiady i śledztwa co

o kradzież na mocy swego urzędu 12 be- do jego stosunków materialnych.

oﬁcerów na tle erotyczno-ﬁnansowym.

Każda groźba poskarżenia się generałom

Ażeby uchronić się od daremnych wysił-

ków, Iza, zanim rozpocznie romans z aman-

tem posiadującym gwiazdki, wpierw prowa-

czek benzyny, zaś szofera Aleksandra

Brosza uznano winnym w zbrodni współ- skiej i wyroku Trybunału karnego w kolej-

udziału w kradzieży benzyny i nielegalnej nym odcinku.

O innych przygodach Izy Motyczyń-

koron (w owych czasach bardzo poważna

SALA POSIEDZEŃ TRYBUNAŁU KARNEGO

nr 18 (502) 15–29 września 2026

Wolna Trybuna

21

www.kuriergalicyjski.com

Dwa razy siedem plus wiśnia

Z pozoru czymś

są one głównie ekonomiczne, przez

utrudnienia w eksporcie ropy nafto-

wej oraz zniszczenia infrastruktury

oczywistym jest to, że

jeżeli uda się wygrać na

jednorękim bandycie,

zainwestowanie nagrody

w kolejne próby jej

wydobywczo-przetwórczej.

Spróbujmy podsumować sytuację.

Iran przetrwał. Co więcej, umocnił

się wewnętrznie. W ręce władzy tra-

pomnożenia przyniesie

nam straty. Mimo to

triumf jest dla hazardzisty

jedynie zachętą do

ﬁł nowy martyrologiczny mit, „Wiel-

ka Wojna Ojczyźniana”, gotowe źródło

narodowej dumy oraz legitymizacji

reżimu. Równocześnie radykalizuje się,

widząc, że stanowczość oraz agresyw-

ne działania popłacają. Reżim ośmiela

się w swoich inicjatywach, podczas gdy

Izrael i Stany Zjednoczone, choć groź-

ne, okazują się nie być wszechmocne.

Spada możliwość zewnętrznych naci-

sków na Teheran, również w kwestii

programu nuklearnego. Jakby tego było

mało, na południu Półwyspu Arabskie-

go w siłę rosną Huti, pozostający „na łą-

czach” z Iranem. Przejmują jemeńskie

wybrzeże Morza Czerwonego, uzysku-

dalszych starań, albowiem

staje się znakiem, że oto

nadeszła jego chwila,

odmienił się los, a Bóg

wyciągnął ku niemu nogi,

celem ich pochwycenia.

Z tej perspektywy

wykorzystywanie

wąskiego, przy tym

upragnionego okna

jąc możliwość oddziaływania na ruch

przez cieśninę Bab al-Mandab, bramę

możliwości jawi się

czymś logicznym, nawet

jeżeli wyraźnie widać, że

prowadzi do katastrofy.

i wielkie zagrożenie zniknie. Mało tego,

to przekonanie udało się mu zaszczepić

w Waszyngtonie.

Co by nie mówić, niedysponują- kańskiego ataku na Iran na Bliskim

cy wywiadowczymi ekspertyzami Wschodzie zdaniem wielu rysował się

A jednak ﬂaga Islamskiej Republiki

Iranu nie zniknęła znad Teheranu.

zaplanowanych procesów przekazy- do Kanału Sueskiego. Arabia Saudyj-

wania władzy. Chociaż następcą naj- ska staje przed wyborem – pogodzić się

z klęskami, czy zaangażować w Jemenie

bardziej, ryzykując, że utknie w nim,

w ręce urzędników. Za najpotężniejsze- niczym Związek Radziecki w Afga-

W

przededniu izraelsko-amery- wyższego przywódcy został wybrany

jego syn, faktyczna kontrola przeszła

MACIEJ SERŻYSKO

obserwator mógłby wyciągnąć ana-

logiczne wnioski. Wystarczy usunąć

międzynarodowej podpadać mogą za- Chameneia, by całość runęła, a pań-

równo działania nieprzemyślane, jak stwo targane niepokojami społeczny-

zupełnie nowy rozkład sił, z Izraelem

w roli najsilniejszego z regionalnych

mocarstw. Iran, pobity i upokorzony, ja-

wił się słabym jak nigdy dotąd. Prężnie

rosła Turcja, umacniała się Arabia Sau- dżani, formalnie sprawował urząd se-

dyjska, stabilizowała się wciąż krucha

go z nich – właściwie to za nowego pana

i władcę Iranu – powszechnie uznawa-

no z zewnątrz doświadczonego polityka

i weterana KSRI. Nazywał się Ali Lari-

nistanie. Ameryka kompromituje się,

umacniając obraz bezczelnego agreso-

ra, który nie jest nawet w stanie reali-

zować własnych celów, dlatego też jej

regionalni sprzymierzeńcy szukają al-

Pod termin „hazardowy” w polityce

i te, w które wkalkulowano – na ogół

spore – ryzyko. Stąd też powiedzieć

mi rozpadło się, bądź przedeﬁniowało

swoje funkcjonowanie, tak jak już stało

kretarza Najwyższej Rady Bezpieczeń- ternatywnych opcji zabezpieczenia się.

tak możemy zarówno o decyzji Wła- się w 1979 roku, po obaleniu monar- Syria, uwolniona z irańskiej orbity. Na

dimira Putina, by, nomen omen, posta- chii. Ajatollahowie oraz elita Korpu- północy szczyt swojej potęgi osiągał

stwa Narodowego. Chociaż wywodził

się ze stojącego skrajnościami reżimu,

postrzegano go jako człowieka zdolnego

myśleć czymś innym, niż ideologicz- Saudyjska oraz dysponujący bronią ją-

nymi sloganami. drową, ludny Pakistan zawarły w Mek-

W Tel Awiwie pomyślano zapew- ce porozumienie obronne. O wizerunku

nie: „Aha, czyli jeszcze się nie zawaliło, Izraela nawet nie ma co mówić, bo i nie

ponieważ zdołali wyłonić nowego li- powie się niczego odkrywczego.

dera!”. Czy to kierując się takim tokiem

rozumowania, czy w geście desperacji,

w nalocie z 17 marca bieżącego roku

Laridżaniego udało się Izraelczykom

Jaskrawy przykład takich działań wi-

dzieliśmy już na początku sierpnia, gdy

silna wojskowo Turcja, zamożna Arabia

wić wszystko na jedną kartę poprzez

pełnoskalową inwazję na Ukrainę, jak

i pomyśle Donalda Trumpa, by włączyć

się w otwartą konfrontację z Iranem,

su Strażników Rewolucji Islamskiej

(KSRI), która rozpełzała się po rozma-

itych gałęziach działalności państwa i bliski sojusznik Turcji, a przy oka-

niepozorny Azerbejdżan, zwycięzca

długiego konﬂiktu o Górski Karabach

niczym petersburscy poplecznicy Pu-

zji dom Azerów, stanowiących jeden

z głównych etnosów wieloetnicznego

Iranu. Osłabli bezpaństwowi Kurdo-

wie, w Syrii pobici przez nowe władze,

w Turcji składający broń i trzymający

się mocno jedynie w Iraku, skądinąd

po walkach z rządem z 2017 roku i tak

słabiej, niż przedtem. Wpływy traciła

wykrwawiająca się na Ukrainie Rosja,

wzrok licznych stolic zwracał się wciąż

ku Stanom Zjednoczonym.

likwidując jego najwyższego przy- tina, faktycznie znaleźli się w sytuacji

wódcę. Ten jeden czyn miał dla reżimu

wagę szczególną, o ile bowiem z bez-

pośrednich walk z Teheranem udawało

się już Amerykanom wyplątać (wojna

dwunastodniowa z 2025 roku), o tyle

nie do pozazdroszczenia. Z jednej stro-

ny, gospodarkę krępowanego wielolet-

nimi sankcjami Iranu trawił poważny

kryzys, z drugiej rozdźwięk między

zamordystyczno-fundamentalistycz-

Dobrym pytaniem jest, czy hazar-

dzista jest świadom nieracjonalności

swoich decyzji, a tylko usprawiedli-

wia je, bądź nie kontroluje impulsów.

udany zamach na urzędującego od de- nymi odchyłami władz a aspiracjami

zabić. Był to szczególnie bolesny cios To, co jest pewne, to fakt, że na dłuższą

kad następcę Ruhollaha Chomejniego

był przekroczeniem wszelkich granic.

Chcąc uniknąć wojny z silniejszym,

(zwłaszcza młodszej) części społeczeń-

stwa pogłębiał się i doszło do kolejnych

w ostatnich latach masowych prote-

dla Teheranu, po którym jednak ten nie

zdołał się podnieść. I choć zwolnione

miejsce w układzie sił nie zostało wy-

metę rutyna podejmowania ryzyka

prowadzi do błędów, z kolei te lubią się

kumulować. Bywa, że działania na are-

bardziej zaawansowanym technolo- stów. Wydawało się, że Oś Oporu – ple-

gicznie, przy tym o niebo zasobniej- ciona kolosalnymi nakładami środków

Naturalnie, sytuacja Izraela nie po- pełnione, wzrosła pozycja głównodo- nie międzynarodowej zamieniają się

zostawała jednoznacznie pozytywną.

Nie wspominając o zbiorowej traumie

7 października 2023 roku, czy cho-

ciażby silnej polaryzacji, za sprawą

zbrodni wojennych w Gazie, kraj ten

wodzącego KSRI, Ahmada Wahidiego

– postaci, delikatnie rzecz ujmując, bar-

dziej twardogłowej i mniej skłonnej do się coś, nie świadczy to, iż oto objawi-

negocjacji. Na jego eliminację jak dotąd

się nie zdecydowano, albo się ona nie

w pociąganie drążka kuszącego wygra-

ną automatu. Kiedy już nawet wygrywa

szym przeciwnikiem, Iran był gotów

przełykać gorycz ostrzałów własnego

terytorium, ataków na infrastruktu-

rę krytyczną oraz zabójstw czołowych

regionalna koalicja bojówek i innych

sprzymierzeńców – zaczyna się sypać.

Pod koniec 2024 roku siły opozy-

cyjne błyskawicznie rozpędziły woj-

ła się skuteczna metoda gwarantująca

sukcesy. Niektórzy jednak wolą stro-

ić hazard w płaszczyk „twardej gry”,

a wielu się wciąż na to nabiera.

naukowców

i

najważniejszych oﬁ- ska utrzymywanego dzięki wsparciu sięgnął wizerunkowego dna, zarów- powiodła. Zresztą, ci, którzy przeżyli

cerów. Gdy jednak oﬁarą padł sam Ali

Chamenei, nie było już odwrotu.

rosyjsko-irańskiemu reżimu Asada

w Syrii. Równocześnie, Izrael, choć nie

wyrzucił ze Strefy Gazy Hamasu, zdo-

no w oczach społeczeństw, jak i klas

politycznych, również na tradycyj- elity, chodzą wciąż po tym świecie.

nie przychylnym mu Zachodzie. Ale Ocalał prezydent Masud Pezeszkian,

początkowe próby dekapitacji irańskiej

W Izraelu trwa dziś kampania wy-

borcza. Sondaże wskazują, że spo-

Po pierwsze, najwyższy przywódca

Iranu to nie to samo, co satrapa w ro- łał unieszkodliwić jego zdolności ofen- wszystko to można by uznać za koszta

trzyma się przewodniczący parlamen- rą szansę na zastąpienie sprawcy tak

dzaju uprowadzonego prezydenta We-

nezueli. To trochę tak, jak gdyby połą-

czyć kompetencje i role Wołodymyra

Zełenskiego, papieża Leona XIV, bry-

tyjskiego króla Karola III (a właściwie

sywne, a przy tym przerzedzić pozo-

stającą na miejscu kadrę kierowniczą

organizacji do tego stopnia, że zarzą-

dzanie palestyńską enklawą spadło na

karb kilku ocalałych oﬁcerów najwyżej

bodajże najkorzystniejszego położenia

geopolitycznego w historii. Co byłoby,

gdyby Binjamin Netanjahu zatrzymał

się w tym momencie – możemy już

tylko spekulować. Wiemy jednak, że

28 lutego 2026 roku na Iran spadły ra-

kiety i bomby.

tu Mohammad Bagher Ghalibaf. Wydaje

się, że atakujący zrezygnowali z taktyki

wybijania dygnitarzy, tudzież ci zaczęli

się lepiej chować. Co bardziej prawdo- najwyższy rangą wojskowy w kraju).

podobne, w Waszyngtonie zrozumiano

wreszcie, że takie działania prowadzą

wielu zwycięstw, co klęsk oraz pospo-

litych hańb Izraela ma Gadi Eizenkot,

były szef Sztabu Generalnego (czyli

Netanjahu jest jednak tylko jednym

z wielu polityków grających ze światem

to bardziej jego o wiele dłużej splecio- średniego szczebla. Na drugim fron-

nej z losami narodu matki) i syryjskie- cie oczko w głowie Teheranu, libań-

donikąd, a jedynie utrudniają ewentu- na jednorękim bandycie. W przypad-

go Asada przed obaleniem. Chamenei

mógł być znienawidzonym przez wielu odpierając natarcie izraelskiej armii.

rodaków tyranem, ale też stał się ﬁ- Państwo żydowskie ustanowiło na po- tecznie okopać się w społeczeństwie,

ski Hezbollah, poniósł ogromne straty,

Tamtejszy układ rządzący miał czas,

kompetencje oraz warunki, aby sku-

alne układy.

Nierozważną decyzją o ataku na

Iran Izrael, jako pomysłodawca gam-

bitu, wyciągnął swojego śmiertelnego

wroga ze strategicznej doliny. Co więcej,

wymiernie osłabił najbliższego sojusz-

nika, będącego nie tylko jednym z gwa- kowne decyzje i kompulsywne podbija-

rantów własnego bezpieczeństwa, ale

i trzeszczącego w szwach porządku

ku Putina oczekiwania odsunięcia go

drogą demokratyczną możemy włożyć

między nie tyle bajki, co usługującą mu

propagandę – bajki bowiem potrzebują

zakorzenienia w rzeczywistości. Po-

zostaje nam liczyć, że jego kolejne ryzy-

larem systemu, a przy tym symbolem

na miarę Lenina pierwszej połowy lat

dwudziestych XX wieku wiadomego

państwa. Był niczym listewka, wo- niczający Hezbollahowi swobodę dzia-

kół której w ciasny kłębek splatała się łań zbrojnych. W Jemenie natomiast do-

polityka partyjna oraz rozgrywki ry- tychczas skuteczni Huti mogli się tylko

walizujących frakcji, hierarchia kra- bezczynnie przyglądać, jak wspierany

jowego kleru szyickiego, działalność przez Arabię Saudyjską (zawziętego

sądownictwa, a nawet rozkład kluczo- wroga Iranu) rząd odbija ofensywę ﬁ-

wych stanowisk w siłach zbrojnych,

do tego przepływ funduszy, nie zawsze

w oﬁcjalnym obiegu. Tel Awiw liczył, że

wraz z jej wyjęciem, całość rozsupła się

łudniu Libanu strefę okupacyjną, z wła-

dzami w Bejrucie zaś podpisało rozejm

(choć to nie z nim toczyło wojnę), ogra-

ale też spółkach, organach siłowych,

wreszcie i duchowieństwie. Skutecznie

blokował też powstanie alternatywy

dla siebie samego, działając w warun-

kach kontrolowanego pluralizmu. Ow-

szem, wraz ze zniknięciem Chameneia

pojawiły się ferment oraz niepewność.

System był jednak zdolny skonsoli-

dować się, po czym wytworzyć nowy

ośrodek decyzyjny.

nie stawki obrócą się przeciwko niemu.

W końcu przejechał się już w 2022 roku.

międzynarodowego. Wyczerpując za- Cztery lata później płoną rosyjskie ra-

pasy drogiej, precyzyjnej broni, Amery-

kanie odsłonili nie tylko siebie i swoich

natowskich aliantów, ale też walczącą

Ukrainę i obawiający się agresji ChRL

Tajwan. Gargantuiczne straty poniosły

państwa arabskie Zatoki Perskiej, choć

ﬁnerie, a tysiące młodych mężczyzn

ucieka przed mobilizacją. Grunt, to nie

dać się ułudzie, że „niedźwiedź wytrzy-

ma wszystko”, a to my – Zachód – prę-

dzej zmiękniemy.

nansowanych ze Zjednoczonych Emi-

ratów Arabskich separatystów z połu-

dnia kraju, by potem całkowicie przejąć

ich terytorium.

Efektem, jaki odnieśli Izraelczycy

i Amerykanie, było przyparcie Ira-

nu na ściany oraz przyspieszenie już

Wiara, Drodzy Państwo, wiara!

nr 18 (502) 15–29 września 2026

22

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Z Rzeszowa na Wołyń. Historia Juliana Niecia

Julian Nieć, dyrektor

biblioteki i współpracownik

muzeum w Łucku na

Wołyniu, pochodził ze znanej

rzeszowskiej rodziny. Ten

młody, uzdolniony historyk

zginął w obronie ojczyzny

w wieku zaledwie 31 lat.

Pozostawił jednak po sobie

istotny dorobek naukowy.

działającej przy współtwo-

rzonym przez jego ojca Po-

wiatowym Komitecie Obrony

Narodowej.

Julian Nieć studiował hi-

storię i nauki polityczne na

Uniwersytecie Jagiellońskim

Krajową. Oﬁcjalnie, pod egidą

władz okupacyjnych, kierował

Wydziałem Zdrowia. Działał

również w Polskim Komitecie

Opieki i Polskim Czerwonym

Krzyżu. W 1944 roku, w czasie

akcji „Burza”, w jego domu – Pa-

łacyku Lubomirskich – zlokali-

zowany był szpital polowy Ar-

mii Krajowej.

w

Krakowie. Na tej uczelni

w 1933 roku uzyskał tytuł dok-

tora ﬁlozoﬁi w zakresie historii.

Tematem jego pracy doktorskiej

była młodość ostatniego kró-

la Polski, Stanisława Augusta

Poniatowskiego. Po studiach,

mając dyplom nauczyciela

szkół średnich, przez pewien

czas uczył w VIII Państwowym

Gimnazjum im. Augusta Wit-

Po wojnie kierował Zarzą-

dem Wojewódzkim Stron-

SZYMON JAKUBOWSKI

nictwa Pracy

w

Rzeszowie

ulian Nieć urodził się 13

października 1908 roku

i działał w Zrzeszeniu „Wol-

ność i Niezawisłość”. Jesienią

1946 roku został na kilka mie-

sięcy aresztowany przez Urząd

Bezpieczeństwa. Zwolniono go

w styczniu następnego roku.

Zmarł 9 grudnia 1950 roku.

W ślady ojca poszedł z kolei

Mieczysław Nieć, brat Julia-

na. Został lekarzem. Początko-

wo pracował w Krakowie, a od

J

w Rzeszowie. Był synem

Teoﬁla, niezwykle zasłużonej dla

miasta postaci. Nieć senior był

lekarzem, który osiadł nad Wi- kowskiego w Krakowie.

słokiem w 1898 roku. Prowadził

W lipcu 1934 roku Nieć został

JULIAN NIEĆ (OD PRAWEJ) OBOK JANA FITZKEGO W 1938 ROKU.

OBYDWAJ ZGINĘLI W CZASIE WOJNY

tu prywatną praktykę medycz- dyrektorem Biblioteki Publicz-

ną, ale był również lekarzem

sądowym i kolejowym. Bardzo

nej w stolicy Wołynia – Łuc-

ku. Z tym regionem związał się

XVIII-wiecznemu wołyńskie-

29 września, w bitwie pod

Dzwolą, por. Nieć został ciężko

mocno angażował się społecznie praktycznie do końca swoje- mu szlachcicowi, politykowi

i politycznie. Zasiadał we wła- go krótkiego życia. Był bardzo

dzach licznych stowarzyszeń, zaangażowany miejscowe

m.in. Towarzystwa Gimna- życie kulturalne, ściśle współ- miał zostać dyrektorem bi- szpitala polowego w Szczebrze- udało się doprowadzić do jego

stycznego „Sokół”, Towarzystwa pracował także z Muzeum Wo- blioteki publicznej w Lublinie. szynie, gdzie zmarł 1 paździer- uwolnienia. Po wojnie krótko

i żołnierzowi Michałowi Wiel- ranny w głowę. W stanie agonal- 1940 roku w Rzeszowie. Był

horskiemu. Jesienią 1939 roku nym przetransportowano go do aresztowany przez Gestapo, ale

w

Szkoły Ludowej i Towarzystwa

Kasynowego. Przez wiele lat był

członkiem rzeszowskiej Rady

Miejskiej. W 1918 roku został

łyńskim, zlokalizowanym na

XIV-wiecznym zamku księcia

Lubarta. W grudniu 1934 roku

współtworzył Wołyńskie To- lian Nieć, będący poruczni- sienie ciała syna do Rzeszowa,

kiem rezerwy i instruktorem na Stary Cmentarz. W 1964 roku

Plany te pokrzyżowała jednak

agresja niemiecka.

nika. W grudniu tego samego

roku jego ojciec uzyskał zgodę

był członkiem Miejskiej Rady

Narodowej, pracował w szpita-

W sierpniu 1939 roku Ju- na ekshumację zwłok i przenie- lu wojskowym i wojewódzkim,

był też lekarzem kolejowym.

Zmarł 11 kwietnia 1982 roku

jednym z delegatów Polskiej Ko- warzystwo Przyjaciół Nauk.

misji Likwidacyjnej, przejmu- Był jego sekretarzem i kierow- Przysposobienia Wojskowego, szczątki Juliana i Teoﬁla prze- w Rzeszowie.

jącej władzę od zaborcy, na po- nikiem Zakładów Naukowych,

został zmobilizowany do sta- niesiono z kolei do grobowca ro-

Udało nam się odnaleźć

w ukraińskich zbiorach jedną

fotograﬁę, na której znajduje

się Julian Nieć w swoim wo-

wiat rzeszowski. 10 marca 1919

roku w imieniu władz miejskich

przemawiał na pogrzebie płk.

Leopolda Lisa-Kuli. W okresie

międzywojennym był czołowym

a także przewodniczył Komi- cjonującego w Łucku 24. pułku dzinnego na Pobitnie.

sji Humanistycznej. Opubli- piechoty. Z tą jednostką odbył

kował wiele tekstów i rozpraw

dotyczących historii Wołynia, cząc w składzie Grupy „Kowel”,

Ojciec

przeżył

syna

kampanię wrześniową, wal- o ponad dekadę. Teoﬁl Nieć

w czasie okupacji współpra- łyńskim okresie zamieszkania

cował ze Związkiem Wal- i działalności. Obok historyka

ki Zbrojnej, a później Armią

przygotował również szereg

a później kombinowanej grupy

płk. Władysława Płonki.

lokalnym działaczem chrześci- haseł do „Polskiego Słownika

widać na niej wybitnego wo-

łyńskiego archeologa pra-

jańsko-demokratycznym.

Biograﬁcznego”.

Mieszkając

Wołyniu, nie przestał jednak

interesować się rodzinną Rze-

i

W 1908 roku Teoﬁl Nieć ku-

pił podupadający po pożarze

Pałac Letni Lubomirskich. To

i

pracując na

cownika łuckiego zamku Jana

Fitzkego, który w 1939 roku

dostał się do niewoli sowiec-

kiej, a następnie został zamor-

dowany w Katyniu.

właśnie tam dzieciństwo spę- szowszczyzną. Publikował tek-

dzał Julian wraz ze swoim, dwa sty historyczne w miejscowych

lata młodszym bratem Mieczy- pismach, m.in. „Ziemi Przemy-

Z podpisu pod zdjęciem wy-

nika, że fotograﬁa miała zo-

stać wykonana w 1938 roku na

zamku Lubarta w Łucku. Wąt-

pliwości ma jednak Ołeksandr

Kotys, popularyzator przeszło-

ści Wołynia i twórca lokalnego

portalu historycznego hroniky.

com. Jego zdaniem nie zgadza-

ją się pewne szczegóły obiek-

tu, przy którym obydwaj stoją.

Zdaniem wołyńskiego regio-

nalisty zdjęcie wykonano ra-

czej w nieodległym Dubnie.

sławem. Ciekawostką jest, że

obydwaj, będąc dziećmi, byli

prywatnie uczeni przez bardzo

młodego wówczas Franciszka

skiej”, „Ziemi Rzeszowskiej”

i „Zewie Rzeszowa”. Szczegól-

nie interesowały go zagadnie-

nia związane z XVIII wiekiem.

Kotulę, późniejszego wybitne- W 1938 roku nakładem Towa-

go regionalistę i autora słynnej

książki „Tamten Rzeszów”.

rzystwa Regionalnego Ziemi

Rzeszowskiej ukazała się jego

Julian był uczniem II Gim- książka „Rzeszowskie za Sa-

nazjum, w którym maturę zdał sów”, wznowiona na początku

w 1926 roku. W czasie woj- lat 90. XX wieku.

ny polsko-bolszewickiej, jako

Niedługo przed wybuchem

nastolatek, pełnił funkcję ku- II wojny światowej ukończył

riera Gwardii Obywatelskiej pracę habilitacyjną poświęconą

GRÓB JULIANA NIECIA I JEGO RODZICÓW

Remont na przejściu Medyka – Szeginie.

Ruch autobusów skierowany na inne przejścia graniczne

Od 20 września 2026 roku

zmienią się zasady ruchu

autobusowego na przejściu

granicznym Medyka – Szeginie.

Na kierunku wjazdu do Polski

odprawy autokarów zostaną

tymczasowo zawieszone

W

czasie trwania prac

zgodnie z obowiązującymi za-

sadami. Regularne połączenia

autobusowe można zgłaszać do

kolejki wyjazdowej z Ukrainy

nawet 30 dni wcześniej, nato-

miast przewozy nieregularne na

3 doby przed planowanym prze-

kroczeniem granicy.

wszystkie autobusy jadące

z Ukrainy do Polski będą kiero-

wane na inne drogowe przejścia

graniczne. Ruch przejmą trzy

przejścia: Korczowa – Krako-

wiec; Krościenko – Smolnica;

Malhowice – Niżankowice.

z powodu rozpoczęcia

przebudowy infrastruktury po

polskiej stronie przejścia.

O zmianach poinformowało

również Ministerstwo Rozwoju

Wspólnot i Terytoriów Ukra-

iny, apelując do przewoźników

o uwzględnienie nowych za-

sad podczas planowania tras do

Polski.

Strona ukraińska przypomi-

na, że przewoźnicy korzystający

z systemu єЧерга (eKolejka) na-

dal mogą rejestrować przejazdy

Służby graniczne zalecają pa-

sażerom i przewoźnikom śledze-

nie bieżących komunikatów oraz

uwzględnienie możliwych zmian

organizacji ruchu podczas po-

dróży między Ukrainą a Polską.

Jak poinformował Biesz-

czadzki Oddział Straży Gra-

nicznej, zmiany wejdą w życie

20 września o godzinie 00:00

i mają obowiązywać do listopa-

da 2027 roku.

Podkarpackiego inwestycja pod w Medyce”. Modernizacja ma

nazwą „Przebudowa budyn- usprawnić odprawy autobu-

ŹRÓDŁO: BIESZCZADZKI ODDZIAŁ

STRAŻY GRANICZNEJ/

MINISTERSTWO ROZWOJU WSPÓLNOT

I TERYTORIÓW UKRAINY

ku odpraw autokarów na wjazd

sów, zwiększyć przepustowość

Powodem ograniczeń jest do Unii Europejskiej na dro- przejścia oraz poprawić komfort

realizowana przez wojewodę gowym przejściu granicznym podróżnych.

nr 18 (502) 15–29 września 2026

23

Informacje

www.kuriergalicyjski.com

Bogu niech będą

dzięki przez

uroczystości pogrzebowych. szczęścia i spokoju wiecznego,

Gdyby tylko było to możliwe, więc też serca Najbliższych już

Jezusa z serca pragnęłybyśmy osobi- spokojniejsze, głębiej zatopione

w Przenaj- ście uczestniczyć w ostatnim w poddaniu się Woli Bożej.

pożegnaniu Drogiej Zmarłej. Wiem, że największą w bólu

świętszym

Sakramencie.

Pniewy,

Wiem, że Matka Maria od osłodą jest wiedzieć, że inni się

Krzyża była obecna w sercu Pani modlą za Drogą Zmarłą, którą

Irenki, dlatego pragnę posłużyć Pan do Siebie powołał, więc za-

się słowami Matki Morawskiej, pewniamy, że o Drogiej Duszy

aby wyrazić nasze współczucie Pani Irenki pamiętamy i pamię-

Składamy wyrazy głębokiego współczucia

Pani Jadwidze Sabadasz

17.09.2026 r.

z powodu śmierci

Kochana Pani Romo,

Szanowny Panie Tadeuszu,

Droga Rodzino

i modlitewną bliskość:

tać będziemy.

Syna

Bierzemy serca Bliskich Pani

Irenki na wskroś rozdarte i skła- szczerszym sercem podanych

damy je w modlitwie w Naj- będą dowodem, że całą pełnią

Niech te kilka słów naj-

Kochanej Pani Ireny!

Łączymy się w bólu w tym trudnym i pełnym

smutku czasie z Rodziną i najbliższymi

Tak niespodziewanie otrzy- świętszym Sercu Jezusa i Maryi, współczucia dzielimy bolesną

małyśmy wiadomość o odej- prosząc, by Jej boleść złączona żałobę Najbliższych Pani Irenki.

ściu do wieczności Drogiej Pani

Irenki. Choć nie miałam łaski

spotkać Jej osobiście, moje serce

z Męką Przenajświętszą Pana

Jezusa i z mieczami boleści Mat- szą Pannę Maryję, by do Swego

ki Jego Najświętszej, była jako- Serca tuląc serca zranione, mi-

Raz jeszcze proszę Najświęt-

zawsze przepełniała wdzięcz- by pierwszym orzeźwieniem dla łością Pana Jezusa boleść tych

ność za ogrom dobra, jakie Ona

i cała Jej Rodzina wyświadczy-

ły naszemu Zakonowi.

duszy Drogiej Zmarłej Mamy.

Dziś od chwili swego przej-

ścia z tej ziemi do wieczności, z 8 kwietnia 1880 roku do Ce-

już Mama niezawodnie wie- lestyny Działyńskiej po śmierci

le doznała ulgi, już bliżej jest Jana Działyńskiego)

ran zagoiła.

Społeczność Liceum nr 24

im. M. Konopnickiej we Lwowie

(Słowa zaczerpnięte z listu

W imieniu wszystkich na-

szych wspólnot Klarysek od

Wieczystej Adoracji z głębi ser-

ca składam całej Rodzinie Dro-

giej Pani Irenki wyrazy najser-

deczniejszego współczucia oraz

zapewniam o naszej modlitew-

nej łączności w tych bolesnych

dniach, a szczególnie podczas

Pani Jadwidze Sabadasz

oraz Jej Rodzinie

składamy wyrazy głębokiego współczucia

i szczerego żalu z powodu śmierci Jej Syna

Chór „ECHO” zaprasza

repertuaru z chóralistyki polskiej (i nie

Próby oraz spotkania towarzyskie –

w poniedziałki i środy o godz. 18:30,

pod kierownictwem profesjonalnych

animatorów i pedagogów muzyki.

śp. Bogusława

tylko). Jeśli jesteś młody i dysponujesz za-

pałem do nauki, to skuteczne nowoczesne

pliki dźwiękowe pomogą szybko przyswo-

ić ci partie głosowe.

W tych szczególnie bolesnych chwilach

łączymy się z Panią i całą Rodziną

w smutku i żalu.

Jeśli masz lat 30+, 40+, 50+ itd. i możesz

poświęcić czas dwa razy w tygodniu na

próby (2 godz.), to nauczysz się pięknego

Edward Kuc

tel.: 0665306908

Trudno znaleźć słowa, które mogłyby wyrazić

ból po takiej stracie.

Niech pozostanie w sercach tych,

którzy Go kochali.

Wieczny odpoczynek racz Mu dać, Panie,

a światłość wiekuista niechaj Mu świeci.

Niech odpoczywa w pokoju wiecznym. Amen.

Zespół pieśni i tańca „Weseli Lwowiacy”

Zgłoszenie telefoniczne pod nr tel.:

Udziela indywidualnych

05905087433.

konsultacji z tańca ludowego

Kierownik zespołu Edward Sosulski

i towarzyskiego.

W imieniu Zarządu Towarzystwa

Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej

prezes Emil Legowicz

Jurij Smirnow

e-mail: smirnowjura@gmail.com

Współpracują:

Alina Wozijan, Czesława Żaczek, Luba

Lewak, Artur Żak, Agnieszka Sawicz,

Redakcja:

Skład redakcji Grupy Medialnej

Kuriera Galicyjskiego

Kazimierz Świetlicki, Mariusz Olbromski,

Maciej Serżysko, Iryna Kotłobułatowa,

Elżbieta Lewak, Joanna Pacan-Świetlicka

i inni.

Lwów

Львів

Maria Basza

red. naczelny

telefon redakcji: +38 0980712564

e-mail: nowykuriergalicyjski@gmail.com

Свідоцтво про державну реєстрацію

cерія КВ № 24708-14648Р

e-mail: mariabasza@wp.pl

Anna Gordijewska

zastępca red. naczelnego

e-mail: anna.gordijewska@gmail.com

Eugeniusz Sało

Warunkiem zgody na przedruk całości

lub części artykułów i informacji

Rodzinie Peszek i Ładysz,

lwowiakom od wielu pokoleń,

składamy wyrazy głębokiego współczucia

z powodu odejścia ich seniorki

zamieszczonych w naszym piśmie jest

uzyskanie pisemnej zgody redakcji

i powołanie się na „Kurier Galicyjski”, 2025 r.

Za treść ogłoszeń, oświadczeń i reklam

redakcja nie ponosi odpowiedzialności

i pozostawia sobie prawo do skrótów

nadesłanych tekstów. Zamieszczamy

również teksty, których treść nie

odpowiada poglądom redakcji.

від 19.02.2021 р.

koordynator TV

Wydawca Stowarzyszenie

„Kurier Galicyjski”

i mediów elektronicznych

e-mail: eugene.salo@gmail.com

Karina Sało

e-mail: kvusochanska@gmail.com

Krzysztof Szymański

e-mail: krzszymanski@wp.pl

Aleksander Kuśnierz

e-mail: oleksandr.kusnezh@gmail.com

Konstanty Czawaga

konstantyczawaga@wp.pl

Ireny Marii Peszek z d. Sodoma

Видавець ГО „Кур’єр Ґаліцийскі”

W tych trudnych chwilach łączymy się

w bólu z Państwem od lat ściśle związanym

z naszą redakcją

założyciel Mirosław Rowicki

Gazeta ukazuje się 2 razy w miesiącu.

Газета виходить 2 рази на місяць.

Друкарня ТОВ „Прес Медіа Сервіс”

м. Львів, вул. Кошиця 7/29

oraz składamy wyrazy szczerego żalu.

Redakcja Nowego Kuriera Galicyjskiego

nr 18 (502) 15–29 września 2026

24

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

XXXIII „Lviv Book Forum”

Tradycyjne 33. Forum

Wydawców – Lviv Book

Forum, najbardziej popularne

na Ukrainie i największe

w Europie Środkowo-

Wschodniej targi książki

odbyły się we Lwowie

w dniach 10–13 września

2026 r. Podobnie jak w latach

przedwojennych targi książki

zorganizowane zostały

w Pałacu Sztuki przy ulicy

Kopernika i na placu przed nim.

TEKST I ZDJĘCIA

JURIJ SMIRNOW

BORIS JOHNSON NA XXXIII LVIV BOOK FORUM WE LWOWIE

ukraińsko-francuskiej pisarki, dziennikarki, z „Ukraińsko-żydowskimi spotkaniami” po

Pomimo wojny, pomimo zniszczeń księ-

garń i magazynów produkcji książkowej

w Charkowie, Kijowie i innych miastach, gdzie

zostały zniszczone miliony egzemplarzy no-

wych dopiero wydrukowanych książek i pod-

ręczników, na Lviv Book Forum przyjechały

najważniejsze wydawnictwa ukraińskie.

Według informacji organizatorów, zgłosiło

się ponad 130 uczestników – wydawnictw,

organizacji związanych z produkcją książko-

wą, prywatnych przedsiębiorców, księgarni,

w tym internetowych. Hasłem tegorocznych

fotografki i architektki. Urodzona w Galicji,

we wsi Hermanowa, córka księdza greckoka- dów na przestrzeni wieków. We wrześniu

Ukrainie opisuje współżycie dwóch naro-

tolickiego, lekarza i działacza społecznego.

Gimnazjum ukończyła w Tarnopolu. W 1927

2022 roku „Ukraińsko-żydowskie spotka-

nia” uruchomiły stronę internetową „Chro-

roku, w wieku 20 lat wyemigrowała do Pary- nologia UJE”, która zwalcza antyukraińską

ża, aby zostać aktorką. We Francji pracowała

też jako modelka. Wybrała dla siebie zawód

propagandę rosyjską. Portal zdobył uznanie

międzynarodowe oraz osiem prestiżowych

pisarki-podróżniczki (trevel-blogerki). W la- wyróżnień międzynarodowych, między in-

tach 30–40. zwiedziła m.in. Maroko, Chiny,

Cejlon, Laos, Kambodżę, Jawę, Bali, Tahiti,

Australię, USA, Kanadę. Reportaże i historie

nymi nagrody: Web Excellence Awards, An-

them Awards, The Communicator Awards.

Jeśli chodzi o fabularną literaturę histo-

STOISKO „WYDAWNICTWA WARSZTATY KULTURY”, LUBLIN

własne oczy. Przedstawicielka wydawnic-

– We Lwowie na Book Forum przedsta- swoich podróży publikowała w prasie pary- ryczną, związaną z historią Lwowa, to nie

spotkań było „Odpowiedzialność Literatury”. twa mówi, że 8 proc. autorów to są wojsko- wiamy wśród innych wydań osiem tegorocz- skiej, a także we Lwowie w czasopismach

Na wszystkich trzech piętrach Pałacu wi, ludzie z ZSU lub kombatanci. Jeden z nich, nych nowości wydawniczych. Wydajemy ukraińskich „Los kobiety” i „Nowy dom”.

można było ominąć stoiska Andrija Kokotiu-

chy, znanego współczesnego pisarza ukraiń-

Sztuki stoiska popularnych wydawnictw

z wielkich miast i z tych mniejszych, które

przyjęto nazywać prowincją. W poprzednich

latach wojennych nie było wydawnictw za- niach napisał książkę autobiograﬁczną. Inny

granicznych, zaś na XXXIII Forum zobaczyli- wojskowy, Andrij „Lucky” Jurkow napisał

śmy gości z Polski – „Wydawnictwo Warsz- książkę „Okopowy dzen. Polowe notatki

taty Kultury” z Lublina i Wielkiej Brytanii,

dzięki ścisłej współpracy z brytyjskim Hay

Festival. We Lwowie swoje wspomnienia

osobiście zaprezentował były premier

Eugenij Szuwałow walczył na froncie, był przekłady najlepszej prozy, poezji i eseisty- Jej tematem był negatywny wpływ kolo- skiego. Autor rodem z miasta Niżyn, obecnie

w rosyjskiej niewoli, wrócił podczas kolejnej

wymiany jeńców i o wszystkich wydarze- wszystkim literatury tłumaczonej z języków W 1929 roku odwiedziła Maroko. W tymże

ki Europy Środkowo-Wschodniej, przede

nializmu europejskiego na lokalną kulturę.

mieszka i pracuje w Kijowie. Lecz uznanie

czytelników i liczne nagrody literackie zdo-

był dzięki serii retro detektywów o tematy-

ce lwowskiej.

– Napisałem już 112 książek – mówi An-

drij Kokotiucha. – Nad każdą pracuję od 28

dni do 6 miesięcy. W 1996 roku ukazała się

ukraińskiego, litewskiego, węgierskiego, roku ukazało się wydanie francuskie książki

chorwackiego. Jest to literatura naszego „Czar Maroka”, zaś w 1932 – ukraińskie we

regionu. Wydajemy też w dwóch językach: lwowskim Towarzystwie Naukowym im. T.

w języku oryginału i w przekładzie w języ- Szewczenki. Dopiero w 1946 roku wróciła

w formacie stand-up by Lucky”. Książka

opowiada o codziennym życiu na froncie, ku polskim. Pod tym względem jesteśmy

w okopach, ale zawiera wiele wątków hu- ambasadorami dialogu międzynarodowego.

do Francji i zamieszkała wraz z rodziną na

wyspie Noirmoutier, gdzie pracowała jako ar- moja pierwsza książka, zaś retro powieści

morystycznych. Taka literatura przybliża W naszym dorobku mamy też książki prze- chitekt. 4 lutego 1971 roku zginęła w wypad- piszę od 2014 roku. Właśnie wtedy, z po-

Wielkiej Brytanii Boris Johnson. W dysku- obywatelom naszego państwa mentalność, tłumaczone z języka jidysz. „Czar Maroka” ku samochodowym. W ostatnich latach we

sjach (zarówno stacjonarnie, jak i zdalnie) stan psychologiczny tych, którzy walczą na Soﬁi Jabłońskiej opublikowany przed II woj- Lwowie powstała Fundacja Soﬁi Jabłońskiej,

uczestniczyli legendarny brytyjski powie- froncie broniąc Ukrainy. ną światową we Francji jest fascynującym która utrzymuje kontakt z jej rodziną we

ściopisarz Julian Barnes, popularny aktor,

pisarz i intelektualista Stephen Fry, dzienni- skiej współpracy literackiej pod tytułem go kraju, łączący żywioł zapisu terenowego

czątkiem wojny na Ukrainie zaczęto czytać

ukraińskie książki, a nie rosyjskie wyda-

nia, które przed tym dominowały na rynku

Nie zabrakło dyskusji o polsko-ukraiń- reportażem z podróży do tego egzotyczne- Francji, pracuje z bogatym archiwum pozo- książkowym. Ukraińcy poznawali swoją hi-

stałym po tej niezwykłej kobiecie, propaguje

jej twórczość na Ukrainie, wydaje jej książki.

storię, swoją przeszłość. Napisałem pierw-

sze siedem powieści o tematyce lwowskiej,

karka i redaktorka „The Guardian” Charlot- „Polska książka na Ukrainie, ukraińska

z reﬂeksją antropologiczną oraz krytyką

kolonialnego spojrzenia. Autorka opisuje

życie Marrakeszu i okolic w latach 30. XX

te Higgins oraz znany brytyjsko-francuski

prawnik zajmujący się prawami człowieka

i zbrodniami wojennymi, Philippe Sands.

w Polsce”, z udziałem znanego polskiego

poety Krzysztofa Czyżewskiego. Pod tym

względem bardzo ciekawe było spotkanie

Wśród wystawców tradycyjnie więk- mianowicie „Adwokat z Łyczakowskiej”,

szość to wydawnictwa lwowskie, kijowskie „Duchy z Wałowej”, „Samochód z Piekar-

wieku: barwne targowiska, widowiska po- i charkowskie. Ale też nie brakuje wydaw- skiej”, „Rzeźnik z Gródeckiej”, „Kochanka

Lwowskie Forum Wydawców to nie tyl- przy stoisku „Wydawnictwa Warsztaty Kul- łykaczy ognia i zaklinaczy węży, obrzędy nictw z Odessy, Żytomierza, Tarnopola,

ko nowe książki, ale też dyskusje, twórcze tury” z Lublina wokół polskiego przekładu religijne i codzienność kobiet ukrytych w ha- Czerniowiec, Połtawy, Czernihowa, a także

spotkania z udziałem ukraińskich i zagra- książki-reportażu „Czar Maroka” ukraińskiej remach. „Czar Maroka” to nie tylko podróż

z placu Rynek”, „Zbieg z Brygidek”, „Oﬁcer

ze Stryjskiego parku”. Wszystkie powieści

z małych miejscowości jak Śniatyn, Zba- mają wspólnego bohatera – adwokata Ko-

nicznych wydawców, autorów, politologów,

ﬁlozofów, polityków. Część z nich połączyło

się z publicznością online. Spotkania i dysku- innymi Ukrainka lwowianka Weronika Ho- tej odmienności. Soﬁa Jabłońska jest w tej

sje odbywały się nie tylko w Pałacu Sztuki, meniuk z „Fundacji Soﬁi Jabłońskiej” i tłu- podróży zarówno uważnym świadkiem, jak

ale w wielu innych reprezentacyjnych miej- maczka tego dzieła Polka Iwona Boruszkow- i uczestniczką, próbująca zrozumieć, gdzie

scach Lwowa, jak nowoczesny hotel „Rius”, ska. W prezentacji wydawnictwa i książki

Pałac Potockich, lwowskie biblioteki, gmach Soﬁi Jabłońskiej wzięły udział Aleksandra

Uniwersytetu, Narodowe Muzeum im. An- Zińczuk i Olga Maciupa, przedstawicielki

dreja Szeptyckiego i in.

podróżniczki Soﬁi Jabłońskiej (1907–1971).

W tym spotkaniu uczestniczyła między

w przestrzeni, lecz także próba zrozumie- raż, Niżyn i in. Na stoisku wydawnictwa

szowego, który jako prywatny detektyw

rozwiązuje trudne sprawy kryminalne, któ-

rym nie może lub nie chce dać rady policja.

nia odmiennej kultury i samej siebie wobec

„U S. Freuda” można było zobaczyć bogaty

zestaw literatury psychologicznej. Jeden

z autorów mówi, że ten temat obecnie wie- Moje książki o kryminalnych wydarzeniach

lu nurtuje. Stoisko „U S. Freuda” prezen- we Lwowie były pierwszymi retro detek-

kończy się egzotyka, a zaczyna prawdziwe tuje najlepszy w Ukrainie zbiór literatury

tywami we współczesnej literaturze ukra-

ińskiej. Obecnie w tej tematyce piszą liczni

autorzy, również ze Lwowa. Piszę też retro

powieści, często kryminalne, z historii Kijo-

życie.

Kilka słów

sie Soﬁi Jabłońskiej-Oudin (1907–1971),

psychologicznej.

Lwowskie wydawnictwo „Litopys” jest

dobrze znane nie tylko we Lwowie, lecz

o

niezwykłym życiory-

wydawnictwa na Forum we Lwowie:

W tematyce dyskusji, w tytułach no-

wych książek znaczne miejsce zajmują te-

mat wojny. Również na stoisku 23 zmecha-

nizowanej brygady Wojsk Lądowych ZSU,

Korpusu „Chartia”, czy Legionu Międzynaro-

dowego przy Głównego Zarządu Wywiadu

(GUR) Ministerstwa Obrony Ukrainy. Przy

osobnym stoisku wojskowi zbierali dary

książkowe dla przekazania na front. Każdy

mógł dołączyć do zbiórki i podarować książ-

kę obrońcom Ojczyzny.

w całej Ukrainie i poza granicami kraju. wa, Paryża i nie tylko. Lwowska seria ma już

Wydało już cztery wielkoformatowe tomy kilka wydań. Obecnie prezentujemy najnow-

„Encyklopedii Lwowa”. Dyrektor wydaw- sze wydanie. Do Lwowa w swoich powie-

nictwa i kierownik projektu Mychajło Ko- ściach jeszcze wrócę.

marnycki mówi, że została wydana pod Na lwowski Book Forum przyjechało

ogólną redakcją znanego historyka lwow- wielu znanych pisarzy z całej Ukrainy i z za-

skiego Andrija Kozyckiego i że kolejny tom

już w przygotowaniu.

Wśród książek o Lwowie, jego historii

i kulturze zwróciłem tym razem uwagę na

wydanie nietypowe, ale bardzo ciekawe,

granicy. Kolejka wielbicieli zebrała się przy

stoisku, gdzie swoje książki podpisywała ki-

jowska powieściopisarka Maria Matios.

Sensacją była też obecność na lwowskim

Book Forum angielsko-francuskiego pisarza

Przy stoiskach różnych wydawnictw

z różnych miast dużo nowych tytułów

o wojnie i jej bohaterach, jak też książek

napisanych przez wojskowych, którzy wal-

czą na froncie i w okopach piszą w wolnych

chwilach. Jeszcze rok temu takich autorów

było znacznie mniej. Zwraca uwagę album

„Dowódcy zwycięstwa”. Są to opowieści o 21

znanych ukraińskich wojskowych, genera-

łach, bohaterach Ukrainy. Kombatanckie

wydawnictwo „Biłka” drukuje tylko utwory

współczesnych autorów, literaturę o wojnie

autorstwa tych, którzy widzą tę wojnę na

mianowicie na książkę profesora Andrija Philippe`a Sandsa. Jego książka Powrót do

Bokoteja i Haliny Overko-Mykitchak pt. „Sto

zwierząt Lwowa i jego okolic”.

Lwowa. O genezie „ludobójstwa” i „zbrodni

przeciwko ludzkości” była wydana także

w języku polskim i ukraińskim i dla wielu była

Ciekawe nowości zawsze proponują

organizatorzy przy stoisku „Ukraińsko-ży- odkryciem tak wybitnych postaci jak Hersz

dowskie spotkania” (UJE), które już wiele Lauterpacht i Rafał Lemkin. Obydwaj studio-

lat odbywają się na lwowskim Book Fo- wali na Uniwersytecie Lwowskim i przez sze-

rum. Jest to organizacja kanadyjska, która reg lat mieszkali we Lwowie. Philippe Sands

ma swoje przedstawicielstwo w Kijowie.

„Ukraińcy i Żydzi przez stulecia mieszkali

obok siebie, wzbogacając wzajemnie swoje

też ma korzenie lwowskie. We Lwowie miesz-

kała rodzina urodzonego w 1904 roku jego

dziadka, galicyjskiego Żyda Leona Buchhol-

kultury, które i dziś formują ich identycz- za. Polecam lekturę tej książki wszystkim,

ność. Bardzo ciekawe wydanie „Podróży którzy jeszcze nie trzymali jej w ręku.

SPOTKANIE Z MARIĄ MATIOS